Akseki’de Yörüklerin Asırlık Peynir Geleneği: Kar Obrukları Doğal Buzdolabı Oluyor

Akseki’de Yörüklerin asırlık peynir geleneği sürüyor

Antalya’nın Akseki ilçesinde yaklaşık bin 900 metre rakımlı Çimi Yaylası’na çıkan Yörükler, nesilden nesile aktarılan geleneksel üretim yöntemlerini günümüzde de sürdürüyor.

Hayvancılıkla uğraşan Yörükler, yaz aylarında keçi ve koyunlardan elde ettikleri sütleri geleneksel yöntemlerle işleyerek yağ ve peynire dönüştürüyor. Hazırlanan peynirler ise bölgedeki 30-50 metre derinliğindeki kar obruklarında muhafaza ediliyor.

Doğal bir soğuk hava deposu görevi gören obruklarda aylarca bekletilen peynirler, kendine özgü lezzet ve kıvama ulaştıktan sonra sonbahar aylarında yayladan çıkarılarak satışa sunuluyor.

Peynirler aylarca kar obruklarında bekletiliyor

Çimi Yaylası’nda üreticilerin hareketliliği nisan ve mayıs aylarında başlıyor. Yaz boyunca keçi ve koyunlardan elde edilen sütler işlenerek peynir haline getiriliyor.

Hazırlanan peynirler temizlenmiş hayvan derilerine, kovalara veya bidonlara konularak kar obruklarına indiriliyor. Peynirler, obruklarda yaklaşık 2 ila 3,5 ay arasında bekletiliyor.

Çimi köyünde hayvancılıkla uğraşan Hatice Çelik, peynirleri doğal ortamda olgunlaştırdıklarını belirterek, obruklarda bekleyen peynirin suyunu çektiğini ve kendine özgü bir kıvama ulaştığını söyledi.

Çelik, eylül ve ekim aylarının sonlarında yayladan inerken peynirleri obruklardan çıkardıklarını, bir bölümünü kendileri tüketirken bir bölümünü de satışa sunduklarını ifade etti.

Kar obrukları doğal soğuk hava deposu olarak kullanılıyor

Bölgede geçmişten bu yana kullanılan kar obruklarının derinliklerinde sıcaklık yaz aylarında da düşük seviyelerde kalıyor. Bu özellik sayesinde peynirler uzun süre doğal koşullarda muhafaza edilebiliyor.

Yörede hayvancılıkla uğraşan Ramazan Arıcı da peynirleri keçi ve koyun yetiştiricilerinden aldıklarını belirterek bidonlara doldurdukları peynirleri obruklara indirdiklerini söyledi.

Arıcı, soğuk ortamın peynirin lezzetini artırdığını belirterek, bazı dönemlerde obrukların içindeki sıcaklığın eksi 15-20 dereceye kadar düşebildiğini ifade etti.

Ağustos ayında bile dağlarda kar bulunuyor

Çimi Yaylası’ndaki kar obruklarının en dikkat çekici özelliklerinden biri, yaz aylarında bile karın uzun süre korunabilmesi.

Arıcı, ağustos ayında dahi yüksek kesimlerde kar bulunduğunu belirterek, bölgede yaklaşık 10 metreye ulaşan kar kütlelerinin bulunduğunu ifade etti.

Bu doğal koşullar, yayla üreticilerinin modern soğutma sistemleri olmadan peynirlerini aylarca saklayabilmesine imkan sağlıyor.

Peynirin lezzetinde doğal beslenmenin etkisi

Çimi Yaylası’nda hayvanların doğal otlarla beslenmesi de üretilen peynirin lezzetinde önemli rol oynuyor.

Nisan ve mayıs aylarında yaylaya çıkan üreticiler, keçi ve koyunlarını doğal otlarla besliyor. Suni yem kullanılmadan elde edilen süt, geleneksel yöntemlerle işlenerek tam yağlı peynire dönüştürülüyor.

Üreticiler, doğal beslenmeyle elde edilen sütün yağ oranının ve aromasının daha yüksek olduğunu, bunun da peynire yansıdığını belirtiyor.

Peynirler sonbaharda Manavgat pazarlarına götürülüyor

Kar obruklarında yaklaşık 2 ila 3,5 ay bekletilen peynirler, eylül ve ekim aylarında yayladan çıkarılıyor.

Doğal ortamda olgunlaşan peynirler daha sonra Manavgat’taki belirli pazarlara götürülerek satışa sunuluyor.

Üreticiler, kar obruğunda bekletilen peynirin normal koşullarda saklanan peynirlerden farklı bir aroma ve kıvama sahip olduğunu ifade ediyor.

Çimi Yaylası’ndaki bu geleneksel yöntem, modern soğutma sistemlerinin bulunmadığı dönemlerden günümüze ulaşan önemli bir Yörük kültürü olarak varlığını sürdürüyor.