Antalya'da kalker ocağı yakınındaki Geç Roma kalıntıları koruma altına alındı

Antalya'nın Konyaaltı ilçesinde kalker ocağı faaliyetleri nedeniyle gündeme gelen Hisarçandır Mahallesi'nde, yeni keşfedilen mağaranın yakınındaki Geç Roma dönemine ait zeytinyağı işliği ve duvar kalıntıları koruma altına alındı. Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu, tarihi kalıntıların birinci grup taşınmaz kültür varlığı olarak tescil edilmesine karar verdi. Bölgede bulunan mağaranın korunmasına ilişkin değerlendirme sürecinde ise arkeolojik değerlerin de dikkate alınması kararlaştırıldı.

KONYAALTI'NDA TARİHİ KALINTILAR İÇİN KORUMA KARARI

Antalya'nın Konyaaltı ilçesine bağlı Hisarçandır Mahallesi'nde, açık ocak işletmeciliği ve delme-patlatma yönteminin öngörüldüğü kalker ocağı ruhsat sahasının sınırında keşfedilen mağara, bölgedeki doğal ve kültürel mirasın korunması konusunu yeniden gündeme taşıdı.

Mağaranın çevresindeki orman dokusu ve arkeolojik kalıntıların madencilik faaliyetlerinden zarar görebileceği yönündeki endişeler üzerine resmi kurumlara başvurular yapıldı.

Başvuruların ardından gerçekleştirilen incelemelerde, Geç Roma dönemine tarihlendirilen zeytinyağı işliği ile duvar kalıntılarının korunması yönünde karar alındı.

CEMİL KARABAYRAM İKİ AYRI KURUMA BAŞVURDU

Eski Antalya Valiliği Kültür Varlıkları Birim Sorumlusu ve restorasyon uzmanı Cemil Karabayram, Hisarçandır Mahallesi'nde bulunan doğal ve tarihi varlıkların korunması amacıyla girişimlerde bulundu.

Karabayram, ormanlık alandaki 21922 ada 1 parselde yer alan mağaranın koruma altına alınması için 23 Haziran'da Antalya Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'ne dilekçe verdi.

Mağaranın çevresinde tespit edilen tarihi kalıntılar için de Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'na ayrı başvuru yapıldı.

Böylece mağaranın doğal özellikleri ile çevresindeki arkeolojik kalıntılar iki ayrı koruma sürecinde değerlendirilmeye başlandı.

MAĞARADA HENÜZ KEŞFEDİLMEMİŞ TARİHİ ESERLER OLABİLİR

Antalya 1 Numaralı Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu, mağaraya ilişkin ön inceleme raporunu ve 9 Temmuz tarihli inceleme raporunu değerlendirdi.

Komisyonun 23 Temmuz tarihli ve 1493 sayılı kararında, mağaranın bulunduğu alanın yakın çevresinde çok sayıda tescilli arkeolojik sit alanı bulunduğu belirtildi.

Bölgenin antik dönemlerden günümüze yoğun kültürel kullanıma sahne olduğu vurgulanarak, mağaranın içerisinde veya çevresinde henüz tespit edilmemiş taşınır ya da taşınmaz kültür varlıkları bulunabileceğine dikkat çekildi.

Komisyon, kültürel mirasın korunması amacıyla öncelikle Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü'nün görüşünün alınmasına oy birliğiyle karar verdi.

GEÇ ROMA DÖNEMİNE AİT ZEYTİNYAĞI İŞLİĞİ TESCİL EDİLDİ

Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu, 25 Eylül tarihli ve 22794 sayılı kararıyla Hisarçandır Mahallesi'ndeki zeytinyağı işliği ve duvar kalıntılarını tescil etti.

Kültür varlıkları envanterinde Geç Roma dönemine tarihlendirilen kalıntılar, birinci grup taşınmaz kültür varlığı olarak kayıtlara geçti.

Ormanlık alanda bulunan tarihi yapıların koruma sınırları da koordinatlarıyla birlikte harita üzerinde belirlendi.

Bu kararla birlikte kalker ocağı faaliyetlerinden etkilenebileceği yönünde endişeler dile getirilen arkeolojik kalıntılar için resmi koruma alanı oluşturuldu.

KAYAYA OYULMUŞ ANTİK ZEYTİNYAĞI ÜRETİM ALANI

Hazırlanan kültür varlığı envanterinde, ormanlık alan içerisinde ana kayaya oyulmuş yuvarlak biçimli havuza sahip bir zeytinyağı işliğinin tespit edildiği belirtildi.

İncelemelerde, zeytinlerin ezildiği bölümün tahribata uğradığı ve ana kaya üzerinde farklı biçimlerde oyuklar bulunduğu kaydedildi.

İşlikle bağlantılı olduğu değerlendirilen kayaya oyulmuş ahşap hatıl yuvası ile çevresindeki kuru örgü tekniğiyle yapılmış duvar kalıntıları da kayıt altına alındı.

Duvarların günümüze yalnızca temel seviyesinde ulaştığı, zeytinyağı işliğinin ise çeşitli tahribatlara maruz kaldığı belirlendi.

KORUMA ALANININ SINIRLARI TAPUYA İŞLENECEK

Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü, 29 Eylül tarihli yazısıyla tescil kararını ilgili kurumlara iletti.

Karar kapsamında, koruma alanında tamamen veya kısmen kalan taşınmazların kadastral bilgilerinin ve koruma sınırları içerisinde kalan bölümlerinin büyüklüklerinin bildirilmesi istendi.

Bu işlemlerin ardından tapu kütüğünün beyanlar hanesine koruma alanına ilişkin şerh konulması ve kararın taşınmaz maliklerine tebliğ edilmesi gerektiği belirtildi.

Tescil kararı ve koruma sınırlarının belirlenmesi, tarihi kalıntılara zarar verebilecek müdahalelerin önlenmesine yönelik resmi sürecin önemli bir aşamasını oluşturdu.

14 METRELİK DİKEY İNİŞLE BAŞLAYAN MAĞARA KEŞFEDİLDİ

Hisarçandır'daki koruma sürecini gündeme taşıyan gelişmelerden biri de kalker ocağı ruhsat sahasının hemen sınırında yeni bir mağaranın keşfedilmesi oldu.

Türkiye Mağaracılık Federasyonu'ndan mağaracılar ile yerel çevre gönüllülerinin gerçekleştirdiği ilk inişte, mağaranın yaklaşık 14 metrelik dikey inişle başladığı belirlendi.

Mağara içerisinde damlataş oluşumları, sarkıtlar, odacıklar ve devam eden galeriler bulunduğu görüldü.

Keşif, bölgenin yalnızca arkeolojik açıdan değil, doğal oluşumları bakımından da değerlendirilmesi gerektiği yönündeki talepleri gündeme getirdi.

KALKER OCAĞI FAALİYETLERİNE İLİŞKİN ENDİŞELER SÜRÜYOR

Geyikbayırı Yaşam Platformu, mağaranın kalker ocağı ruhsat sahasının sınırında bulunmasının doğal ve kültürel varlıklar açısından risk oluşturabileceğini belirtti.

Platform, mağaranın, çevresindeki orman dokusunun, antik çiftlik kalıntılarının ve tarihi yolların bir bütün olarak değerlendirilmesini istedi.

Arkeolojik kalıntıların tescil edilmesiyle bölgedeki tarihi yapılar için koruma kararı alınmış oldu. Ancak mağaranın ayrıca koruma statüsü kazanıp kazanmadığına ilişkin kesinleşmiş bir karar bilgisi paylaşılmadı.

Mağarayla ilgili değerlendirme sürecinde doğal özelliklerin yanı sıra bölgenin arkeolojik geçmişinin de dikkate alınması öngörülüyor.

ANTALYA'NIN DOĞAL VE TARİHİ MİRASI İÇİN ÖNEMLİ ADIM

Konyaaltı Hisarçandır'da Geç Roma dönemine ait zeytinyağı işliği ve duvar kalıntılarının tescil edilmesi, bölgedeki kültürel mirasın korunması açısından yeni bir aşama oldu.

Tarihi kalıntıların resmi koruma sınırlarının belirlenmesiyle birlikte, bölgede gerçekleştirilecek müdahalelerin kültür varlıklarını koruma mevzuatı çerçevesinde değerlendirilmesi gerekecek.

Mağaraya ilişkin inceleme süreci ise doğal ve arkeolojik değerlerin birlikte ele alınması yönündeki karar doğrultusunda devam ediyor.