2 Nisan Otizm Farkındalık Günü, otizmin erken tanınmasının ve doğru destek mekanizmalarının hayati rolünü gündeme taşıyor. İletişim, sosyal etkileşim ve davranış alanlarında ortaya çıkan farklılıklar, erken dönemde fark edildiğinde bireyin gelişim süreci doğrudan etkileniyor. Bu süreçte ailelerin ve eğitim sisteminin rolü belirleyici hale geliyor.

Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, 2025 yılında milyonlarca vatandaşa ücretsiz kanser taraması yapıldığını açıkladı. Taramalar sonucunda binlerce kişiye teşhis konularak tedavi süreci başlatıldığını belirten Memişoğlu, erken teşhisin hayat kurtardığını vurguladı.

Başakşehir’de yaşanan ve kalbi duran bir polis memurunun yapılan müdahaleyle yeniden hayata döndürülmesi, kalp masajı ve yeniden canlandırma uygulamalarının önemini bir kez daha gündeme taşıdı. Uzmanlar, bu tür kritik anlarda saniyelerin bile belirleyici olduğuna dikkat çekiyor.

Erzincan’da baharın gelmesiyle birlikte doğada kendiliğinden yetişen mantarlara ilgi artarken, uzmanlar bilinçsiz tüketimin ciddi zehirlenmelere ve ölüme yol açabileceği uyarısında bulundu.

Migrenin sadece baş ağrısı olmadığı, beynin bazı bölgelerindeki işleyişle yakından ilişkili olabileceği yeni bir bilimsel araştırmayla ortaya kondu. Nörobilim ve Nöroteknoloji Mükemmeliyet Ortak Uygulama ve Araştırma Merkezi (NÖROM) tarafından yürütülen ve Ankara Üniversitesi araştırmacılarının katkı sunduğu çalışma, migrenli bireylerin görsel uyaranlara farklı beyin tepkileri verdiğini gösterdi.

 MİGRENLİ BEYİN GÖRSELLERİ FARKLI ALGILIYOR

Araştırmaya göre migren hastalarının beyni tekrarlayan görsel uyaranlara alışma tepkisi geliştiremiyor. Normal bir beyinde aynı uyarı tekrarlandığında beynin verdiği tepki giderek azalıyor. Migrenli bireylerde ise bunun tam tersi görülüyor. Beyin, tekrar eden uyaranları önemsiz olarak görmüyor ve tepkiyi artırarak algılamaya devam ediyor.

Bilim insanlarına göre bu durum, görsel uyaranların doğrudan ağrı mekanizmalarıyla ilişkilendirilmesine yol açabiliyor.

ARAŞTIRMANIN ÖNE ÇIKAN SONUÇLARI

Çalışma kapsamında 30'u migren hastası, 29'u sağlıklı olmak üzere toplam 59 kadın katılımcı incelendi. Araştırmaya katılan migren hastalarının deney sırasında migren atağı geçirmiyor olmalarına rağmen görsel uyaranlara karşı farklı beyin tepkileri verdiği tespit edildi. Bu durum migrenli beynin duyusal bilgiyi işleme biçiminin farklı olabileceğini gösterdi.

TEPKİ BEYNİN KONTROL MERKEZİNDE ORTAYA ÇIKIYOR

Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri tepkinin beynin arka görsel merkezinde değil, ön kısmında ortaya çıkması oldu. NÖROM Müdürü Prof. Dr. Hayrunnisa Bolay Belen'e göre migrenli beyinde tekrarlayan uyaranlara verilen tepki giderek artıyor. Bu artışın beynin orbitofrontal korteks adı verilen ve üst düzey kontrol merkezi olarak bilinen bölümünde gerçekleştiği tespit edildi. Bu bölge, gelen uyarıları değerlendirerek onların zararlı mı faydalı mı olduğuna karar veriyor.

Tıp literatüründe bugüne kadar sadece 60 kayıtla sınırlı kalan nadir bir vaka, Diyarbakır'da kolon kanseri tedavisi gören bir hastada tespit edildi. Yanmış et tüketimi ve geç teşhisin "uzuv kaybına" kadar varan sarsıcı sonuçlarını belgeleyen bu tablo, uzmanları 40 yaş üstü için hayati bir uyarı yapmaya sevk etti.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, 27’si yerli üretim toplam 36 ilacın Sosyal Güvenlik Kurumu geri ödeme listesine alındığını açıkladı. Yeni ilaçlar; hemofili, diyabet, enfeksiyon, alerji ve bağışıklık hastalıkları gibi farklı alanlardaki tedavileri kapsıyor.

Beslenme ve Diyet Uzmanı Ezgi Hazal Çelik, "Şeker ve tatlı tüketimi yalnızca diyabeti olan ya da yüksek kilolu kişilerin kaçınması gereken zararlı bir şey gibi düşünülse de yaygın inanışın aksine, tanı almış bir hastalığı olmayanların dahi günlük beslenme rutinlerinde yer almaması gereken bir besindir. Dünya Sağlık Örgütü, günlük enerji gereksiniminizin ortalama yaklaşık 10'unun şekerden alınabileceğini ancak uzun vadeli hedefin yüzde 5 ve altı olduğunu vurgulamaktadır. Örneğin; enerji gereksinimi 2000 kalori olan bir birey, günde maksimum 200 kalorisini basit şekerden alabilir ki bu da ortalama 1 küçük porsiyon tatlıya eşittir" dedi.

Kalp ve damar hastalıklarına yol açar

Aşırı şeker tüketimi nedeniyle karaciğerde trigliserid adı verilen yağ asitleri artarak, damar duvarlarında birikmeye başlar. Zamanla damar yapısı bozulup damar sertliği ve diğer kalp hastalıklarına yol açar. Artan şeker tüketimiyle karın çevresi yağlanması ve bel çevresinin artması kalp hastalıkları açısından önemli diğer risk faktörlerindendir. Bu nedenle şeker ve tatlı tüketimini azaltıp, kalp ve damar sağlığı için yeşil yapraklı sebzeler başta olmak üzere, sebze, meyve, çiğ kuruyemiş vb liften zengin gıdalara beslenmede yer vermek gerekir.

İnsülin direnci ve Tip 2 diyabet riskini artırır

Şeker gibi basit karbonhidratlar yedikten sonra kana çok hızlı karışarak kan şekerini hızla yükseltir. Bu nedenle, vücudun, kan şekeri metabolizmasını düzenleyen hormonlardan biri olan insüline verdiği yanıt bozularak insülin direncinin oluşmasına ve tip-2 diyabet riskinin artmasına yol açar. Özellikle ailede diyabet öyküsü olanlar şeker ve tatlıyı sınırlandırmalıdır. Eğer son zamanlarda fazla şeker tüketiyor, tatlı yeme isteğinizin arttığını düşünüyorsanız mutlaka bir hekim ile görüşüp insülin direnci ve diyabet ile ilgili kontrollerinizi yaptırmalısınız.

Karaciğer yağlanmasına neden olur

Son zamanlarda alkole bağlı olmayan karaciğer yağlanması gençlerde de yaygınlaşıyor. Bunun öncelikli nedenlerinin başında; basit şeker, hazır paketli ürünler ve tatlılarda kullanılan fruktoz şurubu tüketiminin artması geliyor. Sofra şekeri ve yüksek fruktoz büyük ölçüde karaciğerde işlenir ve fazla tüketildiğinde karaciğer bu enerjiyi yağa dönüştürür. Karaciğer yağlanmasının artması sağlığı olumsuz etkiler. Tüketim sıklığına ve porsiyonlara dikkat etmek, işlenmiş ve etiket bilgisinde fruktoz şurubu içeren gıdalardan uzak durmak gerekir.

Obeziteye zemin hazırlar

Beslenme ve Diyet Uzmanı Ezgi Hazal Çelik, "Yüksek şeker içeren besinler; kalorisi yüksek ve karbonhidrat ağırlıklı olup, vücut için gerekli vitamin- minerallerden ise oldukça fakirdir. Genellikle protein ve liften düşük oldukları için sık acıkmanıza, kan şekeri dengesizliği nedeniyle sürekle tatlı tüketme isteğinizin artmasına yol açar. Bu da kişiyi bitmeyen bir kısır- döngüye sokarak, gün içerisinde alınan toplam kalori miktarının artmasına, kilo artışına ve uzun vadede obeziteye zemin hazırlar" diye konuştu.

Diş çürüklerini artırır

Şeker tüketimi diş minesinin zarar görmesine, çürüklere ve buna bağlı diş kayıplarına neden olurken ağız sağlığını da olumsuz etkiler. Ağızda pH dengesinin bozulmasıyla birlikte ağız içindeki bakteri çeşitliliği değişir ve ağız kokusu ile ilgili problemler artabilir. Sık aralıklarla şeker tüketmek, gazlı şekerli içecekler içmek ve yetersiz ağız hijyeni olumsuz sonuçları belirginleştirir. Aşırı tatlı tüketiminden uzak durmak, xekerli besin tükettikten sonra ise mutlaka dişleri fırçalamak gerekir.

Bağımlılık yaratır

Yüksek miktarda şeker tüketimi hem metabolik hem de nörobiyolojik süreçleri etkiler. Hızlı emildiği için kan şekerinde ani yükselmelere ve ardından hızlı düşüşlere neden olarak yeniden tatlı, şekerli gıda tüketme isteğine yol açar. Aynı zamanda beynin ödül merkezinde dopamin salınımını artırarak kısa süreli haz duygusu ve buna bağlı daha fazla tüketme isteğine sebep olur. Bu nedenle şeker ve tatlının ödül yerine tüketilmemesi haz duygusu ile örtüşmemesi açısından önemlidir.

Üst solumun yolu vakalarının artması sonucu hastalıklardan korunmak isteyen vatandaşlar vitamin takviyelerine başvururken, uzmanlar bilinçsiz kullanımlarda böbrek rahatsızlığına kadar uzanabilecek sorunlara dikkat çekiyor.

Sağlık Bakanlığının Sosyal hesabından yapılan paylaşımda, sanatçı Hülya Koçyiğit'in mesajına yer verildi.

Koçyiğit, "50-70 yaş arasındaysanız kolorektal kanser taraması yaptırmak için Sağlıklı Hayat Merkezlerine gidin. Sağlığınızı ihmal etmeyin. Erken teşhis hayat kurtarır." ifadelerini kullandı.

Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en önemli sağlık sorunlarından biri olarak bilinen obezite, genel manada "bedenin yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması sonucu boy uzunluğuna göre vücut ağırlığının arzu edilen düzeyin üstüne çıkması" olarak tanımlanıyor.

DSÖ, aşırı kiloyu "vücutta aşırı yağ birikmesi durumu" olarak tanımlıyor.

Obezite ise aşırı yağ birikimiyle tanımlanan kronik ve karmaşık sağlık problemi olarak ifade ediliyor, aşırı kilo ve enerji alımı ile harcanması arasındaki dengesizlikten kaynaklandığı belirtiliyor.

DSÖ, vücut kitle endeksine göre 25'in üstünü aşırı kilolu, 30'un üstünü ise obezite olarak kabul ediyor.

Obezite, tip 2 diyabet ve kalp hastalığı riskini artırırken kemik sağlığını ve üremeyi de olumsuz etkileyebiliyor, bazı kanser türlerinin riskini çoğaltırken uyku bozukluğuna veya hareket kabiliyetinde azalmaya neden olup yaşam kalitesine olumsuz tesir ediyor.

Aşırı kilo ve obezite, enerji alımı (beslenme) ve enerji harcaması (fiziksel aktivite) arasındaki dengesizlikten kaynaklanırken, çoğu durumda obezitenin çevresel ve psikososyal faktörler ile genetik varyantlardan kaynaklanan çok faktörlü bir hastalık olduğu kaydediliyor.

2,5 milyar yetişkin aşırı kilolu, 890 milyondan fazlası ise obez olarak yaşıyor

DSÖ'nün son olarak yayımladığı ve 2022 verilerinin yer aldığı rapora göre, dünyada her 8 kişiden 1'i obezite ile yaşıyor.

Dünya genelinde yetişkinlerde obezite 1990'dan bu yana 2 kattan fazla artarken, ergenlerde obezite oranı 4 katına çıktı.

Dünyada 18 yaş ve üzeri 2,5 milyar yetişkin aşırı kilolu, 890 milyondan fazlası ise obez olarak yaşıyor.

18 yaş ve üzeri yetişkinlerin yüzde 43'ünün fazla kilolu, yüzde 16'sının ise obezite sorunu yaşadığı biliniyor. 5-19 yaş arası 390 milyondan fazla çocuk ve ergen fazla kiloluyken, bunların 160 milyonu obezite sorunuyla karşı karşıya.

1990'da 5-19 yaş arası çocuk ve ergenlerin sadece yüzde 2'si (31 milyon kişi) obezite ile yaşarken, 2022'de gelindiğinde bu oran yüzde 8'e (160 milyondan fazla genç) yükseldi.

Obezite artık düşük ve orta gelirli ülkelerin de sorunu

DSÖ'ye göre, bir zamanlar yüksek gelirli ülkelerin sorunu olarak kabul edilen aşırı kilo, düşük ve orta gelirli ülkelerde de artış gösteriyor.

Afrika'da, 5 yaşın altındaki aşırı kilolu çocuk sayısı 2000'den bu yana yaklaşık yüzde 12,1 artarken, 2024'te aşırı kilolu veya obezite ile yaşayan 5 yaşın altındaki çocukların neredeyse yarısı Asya'da görüldü.

Aşırı kilo ve obezite ile bunlarla ilişkili bulaşıcı olmayan hastalıklar büyük ölçüde önlenebilir ve yönetilebilir durumda.

Bireysel düzeyde, insanlar gebelik öncesinden başlayarak erken çocukluk dönemine kadar yaşam döngüsünün her aşamasında önleyici müdahaleler benimseyerek obezite risklerini azaltabilir.

DSÖ'den obeziteye karşı küresel eylem çağrısı

Bu müdahaleler arasında hamilelik sırasında uygun kilo alımını sağlamak, doğumdan sonraki ilk 6 ay boyunca sadece anne sütüyle beslenmek, ekran süresini sınırlamak yer alıyor.

Şekerli içeceklerin ve yüksek enerjili gıdaların tüketiminin sınırlanması, diğer sağlıklı beslenme alışkanlıklarının teşvik edilmesi ve düzenli fiziksel aktivitelerin de obeziteyle ilgili mücadelede etkili olduğu biliniyor.

Küresel obezite kriziyle acil bir şekilde mücadele edilmesi gerektiğinin farkında olan DSÖ, bu duruma yıllardır dikkati çekiyor.

DSÖ üye ülkelerince 2012'de onaylanan ve 2025'te DSÖ Genel Kurulunda 2030'a kadar uzatılan, çocukluk çağı obezitesinde artış olmamasını sağlamayı amaçlayan küresel beslenme hedefleri ve diyabet ile obezitenin 2025'e kadar durdurulması hedefi, yetersiz beslenmenin yaygın ve yıkıcı yükü sorununa çözüm bulmak için hızlandırılmış küresel eyleme ihtiyaç duyulduğunu kabul ediyor.

Uluslararası araştırmacılar, ölü cilt hücrelerini yenileme, organları koruma ve kanın pıhtılaşmasında temel rol oynayan kolajen proteinin günlük alımının cilt sağlığı üzerindeki etkilerini inceledi. 113 vakanın incelendiği araştırma, 7 bin 983 katılımcıyla yürütüldü.

Düzenli kolajen alımının ciltteki elastikiyeti artırdığını, kas yapısını iyileştirdiğini, kas-iskelet sistemi ve eklem kireçlenmesine bağlı durumlarda olumlu sonuç verdiğini tespit eden araştırmacılar, bu proteinin, eklemlerde görülen romatizmanın neden olduğu ağrıyı ve sertliği hafiflettiğini belirledi.

Öte yandan araştırmacılar, kolajen alımının ağız sağlığı ile kardiyometabolik açılardan "karışık sonuçlar" verdiğini belirtti.

Vücutta doğal olarak üretilen ve yaşla azalan protein türü olan kolajen, cilt, tırnak, kemik, tendon ve kıkırdak gibi bağ dokularını destekliyor ve güçlendiriyor.

Araştırmanın sonuçları "Aesthetic Surgery Journal Open Forum"da yayımlandı.

Kalp ve damar sağlığının temellerinin anne karnında atıldığını belirten uzmanlar, düzenli ve rutin sağlık kontrollerinin hayat kurtardığını vurguluyor.

Bakan Kemal Memişoğlu, her bağışın yeni bir hayat olduğunu belirtti.

Dört ay önce hayata geçirilen kanun değişikliğiyle organ bağışı süreçlerini dijitalleştirerek çok daha kolay bir hale getirdiklerini anımsatan Memişoğlu, şunları kaydetti:

"O günden bugüne, 64 bin 195 vatandaşımız, e-Devlet ve e-Nabız üzerinden dijital vasiyetlerini oluşturarak organ bağışçısı oldu. 186 bin 445 doku ve organ, gelecek için umuda dönüştü. Paylaşmanın ve bir olmanın manevi iklimini yaşadığımız mübarek ramazan ayında, iyiliği birlikte büyütelim. Vasiyetiniz bir cana şifa, bir aileye umut olsun"

Ramazan'da gün boyu sıvı alınamaması, idrarın koyulaşmasına ve böbreklerde kristal oluşumuna yol açabiliyor. Bu durum özellikle daha önce böbrek taşı düşürenler, ailesinde taş öyküsü bulunanlar ve taş ameliyatı geçiren kişiler için risk oluşturuyor. İftar sonrasında su yerine asitli içecekler, şekerli meyve suları ya da aşırı çay ve kahve tüketimi vücudun gerçek sıvı ihtiyacını karşılamıyor.

RAMAZAN'DA SIVI TÜKETİMİNE DİKKAT

Ramazan'da gün boyunca sıvı alınamaması, bazı kişilerde böbrek taşı şikayetlerinin artmasına yol açabiliyor. Üroloji Uzmanı Doç. Dr. Cevper Ersöz, yeterli sıvı tüketilmemesinin idrarın koyulaşmasına ve kristal oluşumuna zemin hazırladığını belirtti. Ersöz, iftar ile sahur arasında zamana yayılarak en az 2-2,5 litre su içilmesi gerektiği konusunda uyardı.

İftar sonrası susuzluğu bilinçsiz içecek tercihleriyle gidermeye çalışmak ise böbrek sağlığını olumsuz etkileyebiliyor. Su yerine tüketilen asitli içecekler, şeker oranı yüksek meyve suları ve aşırı çay-kahve, vücudun gerçek sıvı ihtiyacını karşılamadığı gibi taş oluşumu riskini de artırabiliyor.

Doç. Dr. Cevper Ersöz, idrar yoğunluğunun artmasının böbrek taşı oluşumunu tetikleyebileceğini belirterek, özellikle risk grubundaki kişilere önemli uyarılarda bulundu.

YANLIŞ SIVI TERCİHİ BÖBREK TAŞINI TETİKLİYOR

Doç. Ersöz, daha önce böbrek taşı ameliyatı geçirenler, ailesinde taş öyküsü bulunanlar ve daha önce taş düşüren hastaların risk grubunda olduğunu belirtti.

Açıklamasında "Böbrek taşı öyküsü bulunan kişiler özellikle dikkatli olmalı. İftar ile sahur arasında en az 2-2,5 litre su tüketilmesi gerekir. Suyun zamana yayılarak içilmesi Ramazan'da büyük bir öneme sahip. Asitli ve şekerli içecekler suyun yerine geçmiyor. İşlenmiş, tuzlu ve aşırı proteinli gıdalardan da kaçınılması gerekiyor" dedi.

Uyku sırasında nefesin durmasıyla karakterize edilen uyku apnesi, toplumda genellikle sıradan bir horlama problemi olarak görülüp ihmal ediliyor. Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Erdoğan Kunter, hastalığın tedavi edilmediğinde vücutta oluşturduğu tahribata dikkat çekti.

"Çok yorgunum ondan", "Yastığımdan dolayı böyle oluyor" gibi sayısız bahaneyle geçiştirdiğimiz horlama, sandığınız gibi sadece masum bir gece gürültüsü değil, vücudunuzun çaldığı hayati bir alarm zili olabilir. Görmezden gelinen bu durumun altında uyku apnesi tehlikesi yatıyor olabilir. Prof. Dr. Erdoğan Kunter, uyku apnesinin kalp ve beyin sağlığı üzerinde ciddi riskler oluşturduğunu belirterek, erken teşhis ve doğru tedaviyle hastaların yaşam kalitesinin önemli ölçüde artırılabileceğini söyledi.

HORLAMA VE UYKU APNESİ ARASINDAKİ FARK

Horlamanın sosyal bir problem olarak görüldüğünü, ancak uyku apnesinin horlamadan çok daha ciddi olduğunu söyleyen Prof. Dr. Kunter, "Horlamak bir gürültü sorunu olabilir ama uyku apnesi doğrudan kişinin hayatını etkileyen, kalp ve beyin üzerinde ciddi sorunlara yol açabilen bir durumdur. Horlama her zaman uyku apnesi anlamına gelmez, ancak horlayanların bir kısmında hastalık gelişebilir. Horlama varsa ve kişi sürekli yorgun uyanıyorsa, bunun altında uyku apnesi olabilir. Bu yüzden dikkatli olmak gerekiyor" dedi.

Gelişigüzel Karışımlardan Kaçının

Pek çok kişi, "ne kadar çok çeşit karıştırırsam o kadar etkili olur" düşüncesiyle onlarca bitkiyi aynı demliğe atıyor. Ancak bitkilerin içindeki etken maddeler birbirleriyle etkileşime girerek toksik (zehirli) etkiler yaratabilir. Uzmanlar, aynı anda en fazla 2 veya 3 çeşit bitkinin karıştırılmasını öneriyor.

Kaynatmayın, Demleyin!

Bitki çaylarıyla ilgili yapılan en büyük yanlış, bitkileri suyla birlikte dakikalarca kaynatmaktır. Özellikle narin yapraklı bitkiler (ıhlamur, adaçayı vb.) kaynatıldığında içindeki yararlı uçucu yağlar kaybolurken, sağlığa zararlı maddeler açığa çıkabilir.

• Doğru Yöntem: Suyu kaynatıp ocaktan alın, ardından bitkileri ekleyerek ağzı kapalı bir şekilde 5-10 dakika demlenmeye bırakın.

Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, sigara bırakma polikliniklerine yapılan başvurularda çarpıcı bir artış olduğunu duyurdu. 2025 yılının ilk 1,5 ayında, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 60 oranında artış kaydedildi.

İyot eksikliği, fark edilmeden ilerleyen ama ciddi sağlık sorunlarına yol açabilen küresel bir problem olarak dikkat çekiyor.

Uzm. Dr. Orhan Özdemir, tansiyon ve böbrek hastalığının birbirini etkileyen ve ciddiye alınması gereken sağlık sorunu olduğunu söyledi.

Sağlık Bakanlığı, Türkiye'nin uluslararası sağlık turizmindeki konumunu güçlendirecek stratejik bir adımı hayata geçirdi. Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Uluslararası Sağlık Hizmetlerinde İş Birliği Yönetmeliği" ile Sağlık Bakanlığı ve üniversite hastaneleri arasındaki iş birliği süreçleri yeniden tanımlandı.

Sağlık Bakanlığı, Türkiye'nin sağlık alanındaki küresel rekabet gücünü artırmak amacıyla önemli bir yönetmeliği yürürlüğe koydu. Yeni düzenleme, uluslararası sağlık turizmi yetki belgesine sahip Sağlık Bakanlığı tesisleri ile üniversite hastaneleri arasında köprü kurarak, nitelikli sağlık personelinin ve kaynakların en verimli şekilde kullanılmasını hedefliyor.

Prof. Dr. Recep Öztürk, sağlıkta yapay zekanın bir "ön değerlendirme aracı" olarak görülebileceğini, en büyük tehlikenin ise yapay zekanın sunduğu bilgilerin "kesin doğru" kabul edilmesi ve profesyonel yardımın ertelenmesi olduğunu söyledi.

Türk Oftalmoloji Derneği Genel Başkanı Prof. Dr. Kıvanç Güngör, sinsice ilerleyip kalıcı körlüğe yol açabilen glokomun (göz tansiyonu) erken teşhisle önlenebileceğini belirterek, "Rutin kontroller yaptırarak erken tanı almak çok önemli." dedi.

Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Çocuk Hastanesi Eğitim ve İdari Sorumlusu Prof. Dr. Şevketoğlu, kışın evlerin ve kapalı alanların düzenli havalandırılmasının birçok solunum yolu hastalığından korunmada önemli bir rol oynadığını bildirdi.

Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEÜ) Nöroloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Demirel, yaşlılarda susuzluk hissinin azalması sonucu oluşabilen kronik susuzluğun unutkanlık ve demansa (bunama) sebep olabileceğini belirtti.

Göz Sağlığında "20-20-20" Kuralı Şart

Bilgisayar, tablet ve akıllı telefon ekranlarına uzun süre bakmak; göz kuruluğu, baş ağrısı ve bulanık görmeye neden oluyor. Göz hastalıkları uzmanları, göz kaslarını dinlendirmek için dünya genelinde kabul görmüş "20-20-20" kuralının hayati önem taşıdığını vurguluyor: "Her 20 dakikada bir, 20 fit (yaklaşık 6 metre) uzağa, en az 20 saniye boyunca bakın." Bu basit yöntem, gözün odaklanma kaslarını rahatlatarak yorgunluğu önemli ölçüde azaltıyor.

Hareketsizlik "Yeni Sigara" Olarak Tanımlanıyor

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre, fiziksel hareketsizlik dünya genelindeki ölümlerin önde gelen risk faktörlerinden biri haline geldi. Uzun süre oturarak çalışmanın kalp damar hastalıkları, tip 2 diyabet ve obezite riskini artırdığını belirten uzmanlar, hareketsizliği "çağımızın yeni sigara salgını" olarak adlandırıyor. Saat başı yapılacak 5 dakikalık kısa yürüyüşlerin bile kan dolaşımını düzenlediği ve metabolizmayı canlandırdığı ifade ediliyor.

Duruş Bozuklukları ve "Text Neck" (Mesaj Boynu) Sendromu

Telefon ekranına bakarken boynun öne doğru eğilmesi, omurgaya yaklaşık 27 kilogramlık ek bir yük binmesine neden oluyor. "Mesaj Boynu" olarak bilinen bu durum; kronik boyun fıtığına ve duruş bozukluklarına (kifoz) yol açıyor. Uzmanlar, ekranın göz hizasında tutulması ve omuzların dik pozisyonda korunması gerektiği konusunda uyarıyor.

NKÜ Üroloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Cenk Murat Yazıcı, erkeklerde görülen en ölümcül kanser türlerinden prostat kanserinde, erken teşhisin önemine vurgu yaptı. Hastalığın geç tespit edilmesiyle birlikte başka organlara yayılması durumunda hayatta kalma oranının azaldığını dile getiren Yazıcı, Prostat Spesifit Antijen (PSA) testi ve rektal muayenenin de önemine dikkat çekti.

Prof. Dr. Yazıcı, "İlk önce prostat kanserinin ne kadar önemli olduğunu anlamamız lazım. Prostat kanseri, erkeklerde en sık gözüken kanser. Genel anlamda baktığımızda, tüm erkeklerde görülen kanserlerin yüzde 30'unu prostat kanseri oluşturuyor. Diğer kanserleri işin içerisine koyarsanız dünyada en sık görülen ikinci kanser. Maalesef ülkemizde ölüm neden olabilecek dördüncü sırada bir kanser. Yani öyle bir hastalıkla karşı karşıyayız ki hem sık gözüküyor hem de öldürücü etkiye sahip olabiliyor. Burada en önemli şeylerden bir tanesi, hastaların bize hangi aşamada geldiği. Bir hastalıkta, özellikle bir kanserden ölümün en önemli nedeni maalesef bizim bu hastaları biraz geç tespit etmemiz. Eğer hastalar bize geç gelirse ve maalesef biz bu hastaların metastatik dediğimiz artık vücudun başka yerlerine sıçramış şekilde yakalarsak, bu dakikadan sonra işimiz biraz zorlaşmaya başlıyor. Ama eğer biz bu hastalığı erken dönemde yakalayabilirsek, yani hastalık henüz prostatın içerisindeyken bir şekilde hastalığı yakalayabilirsek, farklı tedavi yöntemleriyle hastamızı bu hastalıktan kurtarabilme ve hayatını tekrardan ona geri verebilme imkanımız oluyor" dedi.

Akıllı telefonlar, tabletler ve televizyonlar artık çocukların oyun dünyasının vazgeçilmez bir parçası. Ancak "ne kadar sürenin güvenli olduğu" sorusu, modern ebeveynliğin en kritik başlığı haline geldi. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve çocuk sağlığı uzmanları, çocukların gelişim aşamalarına göre "altın kuralları" belirledi.

Yaş Gruplarına Göre Ekran Karnesi

Uzmanlar, çocukların beyin gelişiminin en hızlı olduğu ilk yıllarda ekranla tanışma süresinin oldukça kısıtlı tutulması gerektiğini vurguluyor:

• 0-2 Yaş Arası: Bu dönemde çocukların ekranla hiç tanışmaması öneriliyor. İstisna olarak sadece uzak aile bireyleriyle yapılan kısa görüntülü görüşmelere izin veriliyor.

• 3-5 Yaş Arası: Günde en fazla 1 saat. Bu sürenin de eğitici içeriklerden oluşması ve bir yetişkin eşliğinde izlenmesi kritik önem taşıyor.

• 6-12 Yaş Arası: Günde ortalama 1.5 - 2 saat. Ancak bu süre; ödevler, fiziksel aktivite ve uyku zamanından çalmamalıdır.

• 13 Yaş ve Üzeri: Süre esnetilse de "ekran bağımlılığına" karşı dikkatli olunmalı. Gençlerin ekran başında geçirdiği zaman ile gerçek sosyal yaşamı arasındaki denge gözlemlenmeli.

"Mavi Işık" Tehlikesine Dikkat!

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları uzmanları, özellikle uyumadan en az bir saat önce ekranla bağın kesilmesi gerektiğini belirtiyor. Ekranlardan yayılan mavi ışık, uyku hormonu olan melatonin salgılanmasını baskılayarak çocuklarda dikkat dağınıklığı, sinirlilik ve öğrenme güçlüğüne yol açabiliyor. 

Hedef: "En İyi Tedaviye Herkesin Hızla Ulaşması"

Toplantının ana gündemi, bir hasta inme geçirdiği andan itibaren ambulansla hastaneye ulaşması, acil müdahalenin yapılması ve sonrasındaki fizik tedavi süreçlerinin bir bütün olarak iyileştirilmesiydi. Uzmanlar, uluslararası kabul görmüş en yüksek standartları Türkiye genelinde yaygınlaştırmak için mevcut durumdaki eksiklikleri belirledi.

Toplantıda Öne Çıkan Başlıklar:

Zamanla Yarış: İnme tedavisinde her dakikanın hayati önem taşıdığı belirtilerek, 112 Acil Servis ekipleri ile hastaneler arasındaki iletişimin dijital teknolojilerle hızlandırılması gerektiği konuşuldu.

Damar Açıcı Tedavilere Erişim: Felce neden olan pıhtıyı eriten veya çıkaran tedavilerin, bürokratik engellere takılmadan, hastanın hastaneye girdiği anda en hızlı şekilde uygulanması için çözüm önerileri geliştirildi.

Tedavi Sonrası Bakım: İnmenin sadece hastanede biten bir süreç olmadığı; hastaların taburcu olduktan sonra evde bakım, fizik tedavi, psikolojik destek ve sosyal hayata dönüş süreçlerinin de devlet ve sivil toplum iş birliğiyle desteklenmesi gerektiği vurgulandı.

Yatak Kapasitesi Sorunu: Acil müdahalesi biten hastaların, bakım merkezlerine veya evlerine güvenle geçiş yapabilmesi için yeni modeller tartışıldı. Böylece acil servis ve yoğun bakımlarda, yeni hastalar için yer açılmasının önemi üzerinde duruldu.

Mart 2026’da Yol Haritası Açıklanacak

Toplantı sonucunda, Türkiye’nin inme ile mücadelesini bir devlet politikası haline getirecek olan "Ulusal Politika Belgesi"nin hazırlıklarına başlandı. Hazırlanacak olan bu stratejik planın ve çözüm önerilerinin, Mart 2026’da kamuoyu ve ilgili devlet kurumlarıyla paylaşılması hedefleniyor.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre bugün dünyada yaklaşık 540 milyon yetişkin diyabetle yaşıyor. Uzmanlar bu sayının 2045 yılına kadar 780 milyonu aşmasını beklerken, Türkiye’de de diyabetli birey sayısının son 20 yılda hızla artarak 9 milyona ulaştığı tahmin ediliyor.

Antibiyotikler, bakterilerin neden olduğu hastalıkları iyileştiren çok önemli ilaçlardır. Ancak, sadece doğru zamanda ve doğru hastalıkta kullanıldığında faydalıdır. İşte uzmanından konuya ilişkin uyarılar...

Giresun Eğitim ve Araştırma Hastanesi Gastroenteroloji Ana Bilim Dalı tarafından yürütülen bilimsel çalışmalar, uluslararası alanda ses getirdi.

Gastroenteroloji ABD Başkanı Prof. Dr. Ahmet Cumhur Dülger, çölyak hastalığına ilişkin yürüttükleri çalışmalar neticesinde, dünyada bir ilke imza attıklarını belirtti.

Prof. Dr. Dülger, "Çölyak hastalığına bağlı olarak beyin sapındaki kemik dokunun erimesi ve beynin omurilik kanalına doğru yer değiştirmesiyle ortaya çıkan Arnold-Chiari malformasyonunu dünyada ilk kez Giresun'da saptadık. Bu vaka, Uluslararası Beyin Cerrahisi Dergisi'nde bu ay yayımlandı ve dünya literatürüne ‘ilk’ olarak girdi." diye konuştu.

"Karadeniz'de çölyak görülme sıklığı daha fazla"

Doğu Karadeniz Bölgesi'nde inflamatuar bağırsak hastalıklarının Türkiye ortalamasının oldukça üzerinde olduğuna dikkati çeken Dülger, şu bilgileri verdi:

"Ülseratif kolit ve Crohn hastalığı bölgemizde Anadolu'nun diğer kesimlerine kıyasla katbekat fazla. Çölyak hastalığının Karadeniz Bölgesi'nde sık görülmesi tarihsel beslenme alışkanlıklarıyla ilişkili bir tespittir. Yüz yıl öncesine kadar bölgemizde mısır ağırlıklı beslenme hakimdi. Daha sonra buğday ekmeğine geçişle birlikte çölyak hastalığında belirgin bir artış yaşandı. Bu durum, bölgemiz için adeta bir ‘mısırdan buğdaya geçiş fenomeni'dir."

Hastalar için beslenme kılavuzu hazırlandı

Hastaların en çok ihtiyaç duyduğu konulardan birinin beslenme olduğunu ifade eden Dülger, bu doğrultuda bir hasta kılavuzu hazırladıklarını söyledi.

"İnflamatuar Bağırsak Hastalıklarında Beslenme" adlı kitapçığın Giresun İl Sağlık Müdürlüğü'nün katkılarıyla Türkiye genelindeki hastanelere ulaştırılmasının planlandığını aktaran Dülger, "Hastalarımızın en çok ihtiyaç duyduğu konuların başında beslenme geliyor. Bu ihtiyacı bilimsel ve pratik bir rehberle karşılamak istedik." dedi.

"Erken tanı hayati önem taşıyor"

Prof. Dr. Dülger, çölyak hastalığının yalnızca sindirim sistemiyle sınırlı kalmadığını ve erken tanının büyük önem taşıdığını vurguladı. Tedavinin tamamen diyetle mümkün olduğunu ancak erken tanının şart olduğunu belirten Dülger, şunları kaydetti:

"Çölyak, boy kısalığı, nedeni bilinmeyen kansızlık, D vitamini eksikliği ve erken yaşta kemik erimesine yol açabilir. Çocukluk çağında yapılacak taramalarla, çocukların boyu 10-12 santimetreye kadar daha fazla uzayabilir. Anadolu, buğdayın anavatanıdır. Çölyak hastalığı bir anlamda Anadolu'nun hastalığıdır. Bu alanda ne kadar çok bilimsel çalışma yapılırsa o kadar faydalıdır. Türkiye'de, hatta dünya çapında ses getirecek bir Çölyak Enstitüsü'nün kurulması en büyük temennimizdir."

Mass General Brigham'dan araştırmacılar, ABD'de 20 binden fazla katılımcıyla yaptıkları ankette yapay zeka kullanım alışkanlıklarını ve ruh sağlığı semptomlarını inceledi.

Araştırmanın öne çıkan verileri şöyle:

Katılımcıların yüzde 10,3'ü yapay zekayı "en az günde bir kez", yüzde 5'i ise "günde birden fazla kez" kullandığını belirtti.

Günlük kullanıcıların yüzde 87,1'i yapay zekayı öneri, tavsiye veya duygusal destek gibi kişisel nedenlerle kullandığını bildirdi.

Kişisel amaçlarla günlük sohbet botu kullananların, kullanmayanlara kıyasla en az orta düzeyde depresyon, kaygı ve sinirlilik belirtileri gösterme olasılığının daha yüksek olduğu görüldü.

"Doz-tepki" ilişkisi ve riskli gruplar

Çalışmanın başyazarı Dr. Roy Perlis, yapay zeka kullanım sıklığı arttıkça semptomların da şiddetlendiği bir "doz-tepki" ilişkisi gözlemlediklerini belirtti.

Özellikle 45-64 yaş arası kullanıcıların, yapay zeka kullanımıyla birlikte depresif belirtiler bildirme oranının daha yüksek olduğu kaydedildi.

İş veya okul projeleri için yapay zeka kullanımı ile depresyon belirtileri arasında ise herhangi bir ilişki saptanmadı.

Terapi yerine geçmemeli

Amerikan Psikoloji Derneği (APA), yapay zekanın profesyonel terapi ve psikolojik tedavinin yerini tutamayacağı konusunda uyarıda bulunuyor. Dr. Perlis, genel amaçlı sohbet botlarının sosyal veya ruhsal destek sağlamak üzere tasarlanmadığını, bu amaçla kullanıldıklarında risk oluşturabileceğini vurguladı.

Araştırmacılar, bu durumun "kısır bir döngü" olabileceğine de dikkat çekiyor:

"Depresif hisseden kişilerin arkadaşlık veya destek arayışıyla yapay zekaya yönelmesi oldukça makul bir ihtimaldir. Ancak bu etkileşim, bazı kişilerde ruh halinin daha da kötüleşmesine neden olabilir."

Araştırmanın kısıtlamaları

Anket verileri yapay zeka ile ruh sağlığı sorunları arasında bir ilişki olduğunu gösterse de, bir sebep-sonuç ilişkisi kanıtlamıyor.

Yani yapay zekanın mı depresyona yol açtığı, yoksa depresif kişilerin mi yapay zekaya yöneldiği henüz netlik kazanmış değil.

Uzmanlar, kullanıcıların sohbet botlarıyla etkileşime girdikten sonra kendilerini nasıl hissettikleri konusunda dikkatli olmalarını öneriyor.

Bilimsel araştırmalar, kış aylarında bağışıklık sisteminin hem çevresel koşullar hem de kişisel alışkanlıklar nedeniyle daha hassas hâle gelebildiğini gösteriyor. Soğuk ve kuru hava, üst solunum yollarının doğal savunma mekanizmalarını zayıflatabiliyor; bazı virüslerin bu koşullarda daha uzun süre canlı kalabilmesi ise enfeksiyon riskini artırıyor Güneş ışığının azalmasıyla birlikte düşen D vitamini seviyeleri de bağışıklık dengesini etkileyen önemli faktörler arasında yer alıyor 

Kışın beslenme alışkanlıkları da değişiyor

Bağışıklık sisteminin güçlü kalabilmesi; yeterli uyku, dengeli beslenme ve genel yaşam dengesinin korunmasıyla yakından ilişkili. Ancak kış aylarında besin çeşitliliğinin azalması, C vitamini, D vitamini, çinko ve selenyum gibi bağışıklık için önemli mikro besinlerin yeterince alınamamasına yol açabiliyor 

Araştırmalar, bu mikro besinlerin bağışıklık hücrelerinin sağlıklı çalışmasında önemli rol oynadığını; eksiklik durumunda vücudun enfeksiyonlarla mücadelesinin zorlaşabildiğini ortaya koyuyor . Özellikle C vitamini ve çinkonun, bağışıklık sisteminin doğal savunma mekanizmalarını desteklediğine dair bilimsel veriler bulunuyor Ekinezya ve beta glukan gibi doğal bileşenlerin de bağışıklık sisteminin ilk savunma hattını destekleyebildiği; D vitamininin ise bağışıklık yanıtının dengelenmesinde özel bir role sahip olduğu belirtiliyor “Bağışıklığı uyarmak değil, dengelemek gerekiyor”

Dr. Göktuğ Göktaş, bağışıklık konusuna yaklaşırken ölçünün önemine de dikkat çekerek: “Bağışıklık söz konusu olduğunda amaç, sistemi sürekli uyarmak değil; vücudun ihtiyaç duyduğu mikro besinleri doğru şekilde destekleyerek bağışıklık yanıtını dengede tutmak olmalı. Dengeli beslenme, yeterli D vitamini ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları, kış aylarını daha rahat geçirmek için güçlü bir zemin oluşturur.” dedi

Dünya Sağlık Örgütü de bağışıklık fonksiyonlarının korunmasında mikro besin yeterliliğinin halk sağlığı açısından önemine dikkat çekiyor . Uzmanlar, özellikle yaşlılar ve kronik rahatsızlığı bulunan bireylerin kış aylarında beslenme düzenlerine ve mikro besin alımlarına daha fazla özen göstermesi gerektiğini vurguluyor 

Kış aylarında bağışıklığı tek bir yöntemle “güçlendirmeye” çalışmak yerine; beslenme, yaşam alışkanlıkları ve bilimsel temelli desteklerin birlikte ele alındığı dengeli bir yaklaşım hem bağışıklık sisteminin hem de günlük yaşamın ritmini korumaya yardımcı oluyor 

Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu Başkanı Prof. Dr. Ahmet Ayar, ilaç tedarikinin kesintisiz sürdürülebilmesi amacıyla başlattıkları uygulamayı anlattı.

Ayar, tüm dünyada zaman zaman ilaca erişim sorununun yaşanabildiğini vurgulayarak, Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu olarak bu konunun öncelikleri arasında yer aldığını söyledi.

Türkiye'de ilaçların uzun yıllardır dijital sistemlerle takip edildiğine dikkati çeken Ayar, "Türkiye'de uzun yıllardır ilaçlar dijital olarak takip ediliyor ve alarm düzeyinde azlık-yokluk durumu gerçekleşmeden önce gerekli tedbirler alınıyor." dedi.

İlaç yokluğunun dünya genelinde, ham madde temininde yaşanan sorunlar nedeniyle de oluşabildiğini kaydeden Ayar, bunun yanında aşırı tüketim ile beraber bölgeler arasındaki dağılımın değişmesi gibi nedenlerle sorunlar yaşanabildiğini aktardı.

Ayar, Türkiye'nin yaklaşık 8 bin 500 ilacı devlet desteğiyle vatandaşlarına sunduğunu belirterek, "Bu, dünya için çok önemli bir başarıdır. 8 bin 500 ilaçtan sadece 150'si eşdeğeri olmayan ilaçlar grubundadır. İlaç azaldığı, bulunmada, teminde zorluk yaşandığı zaman özellikle bu 150 ilaç için Sağlık Bakanlığı ve kurumumuz gerekli müdahalelerde bulunmaktadır." diye konuştu.

Bu kapsamda geçen yıl imalatçıların, tedarikle ilgili yaşayabilecekleri sorunları öngördükleri anda en az 3 ay önceden bu durumu TİTCK'ye bildirmelerini zorunlu hale getirdiklerini aktaran Ayar, bu sayede ilaçlar kritik düzeyde yokluğa girmeden önce alternatif çözümler üretilebildiğini söyledi.

"İlacını bulamayanlar 444 4 680'i arasın"

Ayar, 80 milyon vatandaşın tamamının elektronik posta ya da veri tabanları üzerinden ilaç yokluğunu kuruma etkin biçimde bildirmesinin fiilen mümkün olmadığını belirterek, bu nedenle süreci daha proaktif yönetebilmek, olası tedarik sorunlarını etkili şekilde izleyebilmek amacıyla çağrı merkezini aktif hale getirdiklerini anlattı.

Bu kapsamda vatandaşlara Kuruma doğrudan başvuru imkanı sunulduğunu belirten Ayar, şunları söyledi:

"Vatandaşlarımız gittikleri bir eczanede ilacını bulamadıysa, 444 4 680 hattı üzerinden bize bunu lütfen rapor etsinler. 'İlacımı bulamıyorum' dedikleri zaman eğitim verdiğimiz uzman iletişimcilerimiz kendilerine yardımcı olacaklar. Hem o ilacın en yakın nerede bulunabileceği konusunda yönlendirme sağlayacaklar daha da önemlisi ilaç tedarikiyle alakalı sorumlularımızın harekete geçmesine ve tedarik sorununun çözümüne katkı sunacaklar."

"İlaç yokluğunun önlenmesinde akılcı ilaç kullanımı önemli rol oynuyor"

Eczanelerin ilaç depolarını dijital sistem üzerinden görebildiğini anımsatan Ayar, "Başta çok kıymetli eczacılarımız olmak üzere tüm paydaşlarımızın bu konuda hassasiyet göstermeye devam edeceklerine, ilave tedbire gerek kalmayacağına inanıyorum." ifadesini kullandı.

İlaç tedarikinin kesintisiz sürdürülebilmesinde akılcı ilaç kullanımının önemli rol oynadığına dikkati çeken Ayar, vatandaşların ilaçlarını hekim reçetesiyle almasının ve gereksiz temine yönelmemesinin, israfı önleyerek planlı üretim dengesinin korunmasına katkı sağlayacağını söyledi.

Yapay zekanın sağlık alanındaki kullanımı her geçen gün daha da yaygınlaşıyor. Hastalıkların erken teşhisinden tedavi planlamasına kadar pek çok aşamada hekimlere destek sunan bu teknolojiler, artık yenidoğan bebeklerin sağlık takibinde de aktif rol üstleniyor.

İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü tarafından hayata geçirilen projeyle, yenidoğan bebeklerin tanı, tedavi ve izlem süreçlerinde yapay zeka devreye giriyor. İstanbul Kalkınma Ajansı’nın desteğiyle yürütülen ve yaklaşık bir yıl süren çalışmanın ardından geliştirilen proje, İstanbul genelindeki tüm hastanelerde uygulamaya alındı.

Yenidoğan bebeklere “yapay zeka” desteği

Yapay zeka destekli projeyi anlatan İstanbul İl Sağlık Müdürü Doç. Dr. Abdullah Emre Güner, çalışmanın yalnızca yenidoğan bebeklerle sınırlı olmadığını vurguluyor. Projenin temel amacını ve sağlık hizmetleri içindeki yerini şu sözlerle anlatıyor:

“Biz mevcut birinci, ikinci, üçüncü, hatta rehabilitasyon dediğimiz dördüncü basamak sağlık hizmetinin arasındaki organizasyonu sağlamak için bir yapay zeka projesi geliştirdik. Bunun da ilk basamağını yenidoğanlarda yapıyoruz. İsteğimiz şu: doğumdan ölüme kadar hekimlerimiz, hemşirelerimiz, memurlarımız marifetiyle yürüttüğümüz koordinasyonu artık yapay zekayla yürüteceğiz.” 

Sistem çok geniş bir hasta grubunu kapsıyor

Sistemin ilk uygulama alanı yenidoğanlar olsa da hedef kitle bununla sınırlı değil… Doç. Dr. Güner, sistemin halihazırda farklı hasta grupları için kullanılabilecek altyapıya sahip olduğunu belirtiyor. Önceki uygulamalardan yola çıkılarak geliştirilen yeni sistemin, teknolojik imkanlarla daha bütüncül bir yapıya kavuştuğunu şöyle ifade ediyor:

“Sayın Bakanımız Prof. Dr. Kemal Memişoğlu, İstanbul İl Sağlık Müdürü olduğu zamanlarda bir uygulama başlatmıştık. Riskli bulduğumuz bir çocuğun randevusunu kendimiz alıyorduk. Artık teknoloji gelişti... Biz çocuklarımızın sevkini, otizm taramasında riskli çıkan çocuğumuzun çocuk psikiyatrisinin muayenesini, ondan sonraki rapor ve rehabilitasyon sürecini artık İstanbul Valiliğimiz, İstanbul Kalkınma Ajansı destekli bu projeyle yapıyoruz.” 

Erken teşhis ve hızlı planlama amacı

Yapay zeka destekli sistemin sahadaki somut sonuçları da dikkat çekici. Erken teşhis ve doğru yönlendirme sayesinde binlerce hastanın sağlık hizmetlerine daha hızlı eriştiği belirtiliyor. Doç. Dr. Güner, sistemin farklı yaş gruplarında ve farklı sağlık alanlarında aktif olarak kullanıldığını söylüyor:

“3 bin tane çocuğumuzda 18-36 ay arasında otizm taramasını yakalamış durumdayız. Bununla beraber yine binden fazla kanser tanısını koyup erken teşhisle hayatlarını kurtarmaya vesile olduğumuz hastalarımız var. Bu erişkinde, çocukta, okul çağında ve yaşlılarda her türlü noktada kullandığımız bir program… İstanbul’un kendi yerelinde olan bu uygulamanın tüm Türkiye'de yaygınlaşacağından eminiz.”

Hedefin, Sağlıkta Dönüşüm Projesi’nin temel yaklaşımıyla örtüştüğünü vurgulayan Doç. Dr. Güner, “İsteğimiz vatandaşımız bir kere sağlık sistemine başvurduğunda herhangi bir başka bir noktada herhangi bir başka başvuruya ihtiyaç duymasın” diyor ve devam ediyor:

“Sayın Cumhurbaşkanımızın başlattığı Sağlıkta Dönüşüm Projesi ile beraber 2002’den itibaren isteğimiz, doğumundan son nefesine kadar vatandaşımızın neye ihtiyacı olursa, devlet olarak çözüm bulmaktı. Vatandaşımıza daha hızlı, daha doğru tedavi uygulamak için elimizden geleni mesai kavramı olmaksızın yapmaya devam edeceğiz.”

Sosyal medyada "bağırsakları temizlediği" iddiasıyla hızla yayılan bağırsak detoksu uygulamaları, uzmanlara göre sağlığı tehdit eden bir moda haline geldi. Bilinçsizce yapılan bu uygulamaların, beklenen faydanın aksine karaciğer hasarı ve damar tıkanıklığı gibi ciddi sorunlara yol açabileceği belirtiliyor.

Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Yılmaz Bilgiç, kontrolsüz detoks yöntemlerine karşı uyarılarda bulundu.

ŞİŞKİNLİK VE KABIZLIKTA DETOKS ÇÖZÜM DEĞİL

Karın şişkinliği, kabızlık ve hazımsızlık gibi şikayetlerle çözüm arayan birçok kişi, son dönemde sosyal medyada öne çıkan bağırsak detoksu uygulamalarına yöneliyor.

Ancak uzmanlar, bu tür yöntemlerin hekim kontrolü olmadan uygulanmasının ciddi sağlık riskleri barındırdığını vurguluyor. Prof. Dr. Bilgiç, bu tür yakınmaların detoksla değil, altta yatan nedenlerin araştırılmasıyla ele alınması gerektiğine dikkat çekiyor.

"KONTROLSÜZ UYGULAMALAR AĞIR SONUÇLAR DOĞURABİLİR"

Bağırsak detoksu adı altında yapılan işlemlerin kontrolsüz şekilde yaygınlaştığını belirten Prof. Dr. Yılmaz Bilgiç, "Sosyal medyada bu uygulamalar çok ön plana çıkarılıyor. Ancak uzman kontrolü olmadan yapılan detokslar, karaciğer problemlerinden damar tıkanıklıklarına kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabiliyor. Karın şişkinliği ya da kabızlık şikayeti olan bir kişinin ilk yapması gereken detoks uygulamak değil, bir gastroenteroloji ya da iç hastalıkları uzmanına başvurarak sorunun kaynağını araştırmaktır" dedi.

PROBİYOTİK KULLANIMI KİŞİYE ÖZEL OLMALI

Bağırsak sağlığında probiyotiklerin yeri olduğuna da değinen Prof. Dr. Bilgiç, bu ürünlerin herkes için aynı etkiyi göstermediğini vurguladı. "Probiyotikler bazı hastalarda destek tedavisi olarak kullanılabilir ve biz de uygun gördüğümüz durumlarda öneriyoruz. Ancak her bireyin bağırsak yapısı ve ihtiyacı farklıdır. Herkese aynı tedavi protokolünü uygulamak doğru değildir" ifadelerini kullandı.

"SOSYAL MEDYA TAVSİYELERİNE TEMKİNLİ YAKLAŞIN"

Sosyal medyada paylaşılan bağırsak sağlığına yönelik önerilere karşı dikkatli olunması gerektiğini belirten Prof. Dr. Yılmaz Bilgiç, "Kesinlikle bilinçsiz bir şekilde bağırsak detoksu yapılmasını önermiyoruz. Tedavi kişiye özel planlanmalı ve mutlaka hekim kontrolünde yürütülmelidir" diyerek önemli uyarılarda bulundu.

Gebelikten doğum sonrasına kadar anne adaylarına bire bir ebe refakati sunan merkezde, 10 ebe polikliniği ile gebe okulu bir arada hizmet veriyor.

Merkez sayesinde anne adayları doğuma hem fiziksel hem de psikolojik olarak hazırlanırken, merak ettikleri konularda doğrudan ve sürekli danışmanlık alabiliyor. Uygulama, bütüncül yapısıyla Türkiye için örnek bir model olarak değerlendiriliyor. Merkezde anne adaylarına; beslenme, egzersiz, doğumda uygulanan ilaç dışı yöntemler, hidroterapi, epidural uygulamalar, aromaterapi, ılık duş, emzirme danışmanlığı ve doğum sonrası süreçlere ilişkin pek çok konuda bire bir rehberlik sağlanıyor.

Anne adaylarının güvende hissetmeleri hedefleniyor

Doğum Dostu Ebe Destek Merkezi'nin fiziki imkanları, ebelere özel ve onları destekleyecek şekilde tasarlandı. Danışmanlık alanları, eğitim salonları ve bire bir görüşme odalarıyla anne adaylarının kendilerini rahat, güvende ve değerli hissetmeleri hedefleniyor. Merkez, yalnızca sağlık hizmeti sunmakla kalmayıp, destekleyici bir doğum kültürü oluşturmayı amaçlıyor. Anne ve bebek sağlığını merkeze alan modelin, Türkiye genelinde yaygınlaştırılması hedefleniyor.

"Hepsi de bu hizmetten çok fazla memnunlar"

Açılış töreninde konuşan Ankara İl Sağlık Müdürü Ali Niyazi Kurtcebe, merkezin gebelerin birçok hizmeti tek noktadan alacakları bir yapısının olduğunu belirterek, "Biraz önce de gebelerimizle birlikte olduk. Doğum yapan gebelerimizle, bebeklerimizle birlikte olduk. Hepsi de bu hizmetten çok fazla memnunlar. Doğum süreçlerinin tamamını bu merkezlerimizde geçirdiler ve sonrasında da sağlıklı şekilde çocuklarını dünyaya getirmiş oldular. Bu merkezlerin sayısını da hem Ankara'da hem Türkiye'de çok daha fazla şekilde arttırmak istiyoruz" dedi.

Eş ve refakatçiler de eğitimlere dahil ediliyor

Kurtcebe, merkezlerde yalnızca anne adaylarının değil, eş ve refakatçilerin de eğitimlere dahil edildiğini vurgulayarak, "Doğum süreçleri hakkında bilgi veriyoruz. Onların doğumlarda nelerle karşılaşabileceğini anlatıyor arkadaşlarımız. Sonrasında da doğum odalarımızı, doğumhanelerimizde gösteriyoruz. Hiçbir bilinmezliğe girmeden, herhangi bir endişeye kapılmadan doğum sürecinin nasıl kolaylıkla yürütülebileceğini arkadaşlarımız burada detaylarıyla hem görsel olarak hem de yerinde göstererek bunları dile getiriyor. Eğitimlerin sonucunda çok mutlu bir şekilde ailelerimiz buradan ayrılıyor" diye konuştu.

1725 gebeye bire bir destek verildi

Etlik Şehir Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Hastanesi Başhekimi Çağanay Soysal ise merkezin 'Her Gebeye Bir Ebe' yaklaşımının sahadaki karşılığı olduğunu belirterek, "Biz 10 adet ebe polikliniği açtık. 10 adet ebe polikliniğinin 6 tanesi gördüğünüz bu merkezin içerisinde gebe okuluyla yan yana. Diğer 4 ebe polikliniğimiz de 1'i gebe okullarının gebe polikliniklerinin içinde, 2'si yüksek riskli gebelik perinatoloji polikliniklerinin içerisinde. 1 tanesi de yeniden polikliniklerinin yanında doğumdan sonraki lohusalarımızda hizmet vermek üzere devam ediyor. Biz burayı açalı henüz daha 2 ay olmamasına rağmen, aylık 1725 gebemize bire bir ebe desteği verdik" dedi.

2025-2026 eğitim öğretim yılının ilk dönemi tamamlandı, yaklaşık 18 milyon öğrenci karnesini alarak yarıyıl tatiline başladı. Sağlık Bakanlığı, tatil döneminde günlük rutinden kopmadan uyku ve öğün düzeninin devam ettirilmesi gerektiğini belirtti.

Bakanlık ayrıca çocukların hareketli kalmasının ve ekran kullanımının kontrollü olmasının okul başarısı açısından önemli olduğunu vurguladı.

Sağlıklı Yaşam Alışkanlıkları Okul Çağında Şekilleniyor

Sağlık Bakanlığı açıklamasında okul çağının hızlı öğrenme ve gelişim dönemi olduğuna dikkat çekti. Bu süreçte kazanılan alışkanlıkların ilerleyen yaşlarda genel sağlık üzerinde etkili olabileceği belirtilirken, tatil dönemlerinde temel düzenin korunmasının hem sağlık hem de okul başarısı açısından önemli olduğu ifade edildi.

Bakanlık, 2025-2026 eğitim öğretim yılı yarıyıl tatiline giren öğrenciler için sağlıklı tatil önerilerinde bulundu. Yazılı açıklamada; tatil sürecinde uyku düzenine, düzenli ve dengeli beslenme alışkanlıklarına değinildi. Rehberde ayrıca çocukların günlük fiziksel aktiviteye yönlendirilmesi, ekran süresinin bilinçli şekilde planlanması ve dijital kullanımın ebeveyn kontrolünde takip edilmesi önerildi.

Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı Dr. Öğretim Üyesi Merve Kişioğlu, kış döneminin gelmesiyle çocuklarda solunum yolu enfeksiyonlarının daha sık görüldüğünü söyledi.

Okul, kreş, kafe ve restoran gibi kalabalık ortamlarda daha fazla zaman geçirildiğini dile getiren Kişioğlu, "Kapalı ortamların havalandırma oranları da tabii ki soğuk hava nedeniyle daha az olmakta. Bu da enfeksiyonlara davetiye çıkarmakta." ifadesini kullandı.

Kişioğlu, hasta çocukların evde dinlendirilmesinin önemli olduğuna işaret ederek, "Hasta çocuklarımızı iyileşene kadar birkaç gün süreyle okula göndermemek uygun olacak ve diğer çocuklara hastalığın bulaşmasını engelleyecektir." dedi.

Solunum yolu enfeksiyonlarının burun akıntısı, öksürük, ateş, halsizlik ve beslenme bozukluğu gibi şikayetlerle kendisini gösterdiğini anlatan Kişioğlu, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Bunun yanında çocukta 38 ve üzerinde vücut sıcaklığının ölçülmüş olması, beslenememesi, emme probleminin olması, uyku hali, halsizlik, yorgunluk belirtilerinin olması, gece onu uykudan uyandıran öksürüklerinin olması, özellikle sıvı alımının azalması, bunun yanında idrar çıkışının azalması da yine beslenme bozukluğu ve sıvı alımı azaldığını gösterecektir. Bu durumda ailelerin çocuklarını bir çocuk hekimi tarafından muayene ettirmesi uygun olacaktır."

Kişioğlu, hafif burun akıntısı, öksürük ve yeterli beslenen bir bebeğin evde ailesi tarafından 24-48 saat süreyle izlenebileceğini belirterek, "Okul çağı çocuklarında daha fazla görüyoruz. Abla, ağabey okula gidiyorsa bunların küçük kardeşlerinde, bebeklerde biraz daha ağır seyrettiğini görüyoruz. Özellikle grip, soğuk algınlığı, kulak iltihapları, bronşiolit ve pnömoni, akciğer enfeksiyonlarının daha fazla olduğunu bu dönemde görmekteyiz." diye konuştu.

"Viral enfeksiyonlarda antibiyotiğin yeri yok"

En önemli tavsiyelerinin beslenme ve uyku düzenine önem verilmesi gerektiğini belirten Kişioğlu, sözlerini şöyle tamamladı:

"Bunun yanında el temizliği, yıkama hijyeni, maske takılması korunma yöntemlerinde önemli. Sınıfların belirli aralıklarla havalandırılması da oldukça önemli. Bir de şu duruma değinmek istiyorum. Solunum yolu enfeksiyonlarının birçoğunun sebebi viral enfeksiyonlardır. Viral enfeksiyonlarda antibiyotiğin yeri yok. O yüzden her geçirilen enfeksiyonda antibiyotik kullanımına dikkat edilmesi, doktor kontrolü olmaksızın antibiyotik başlanmaması gerektiğini tavsiye ediyoruz."

Soğuyan havalarla birlikte güneş ışığından daha az yararlanıldığını belirten Op. Dr. Yaşar Karataş, D vitamininin kemik sağlığı açısından önemine dikkat çekerek, "D vitamini, kalsiyumla birlikte kemik gücünü artırır. Güneş ışığı azaldığında D vitamini üretimi de düşer. Bu durum osteoporoza zemin hazırlayabilir ve iskelet sistemi ağrılarına yol açabilir. Uygun saatlerde güneşten faydalanmak ve dengeli beslenmek bu açıdan çok önemlidir" dedi.

Kıyafet seçimi ve egzersiz önemli

Soğuk havalarda mevsime uygun giyinmenin kas spazmlarını önlemede önemli rol oynadığını belirten Op. Dr. Yaşar Karataş, "İnce kıyafetler, araç kullanırken camı açık bırakmak veya terleme sonrası aniden soğuk havaya çıkmak kas spazmlarına ve tutulmalara yol açabilir" uyarısında bulundu.

Bel sağlığını korumanın en etkili yollarından birinin düzenli egzersiz yapmak olduğunu vurgulayan Op. Dr. Karataş, "Egzersiz omurga kaslarını güçlendirir, eklem hareket açıklığını korur ve esnekliği artırır. Bu sayede ani hareketlerde sakatlanma riski azalır" dedi.

Demir eksikliğinin gebelerde erken doğum veya doğum sırasında başka sorunlara yol açtığını anlatan Albayrak, "Gebelikteki demir eksikliğine bağlı olarak otizm, hiperaktivite, gelişme geriliği, akademik performansta düşüklük ve davranış bozuklukları gibi sorunların ileride çocuklarda karşımıza çıkma olasılığı artıyor. Bu durumda otizm görülme sıklığını şu anda söylemek doğru değil ama bu konuyla ilgili Japonya ve ABD'de çalışmalar var. Bu çalışmalarla en azından sıklığın arttığı gösterilmiş." ifadelerini kullandı.

Albayrak, aynı zamanda, demir eksikliğinin kadınlarda da iş performansını azaltan, hayat kalitesini düşüren ve bilişsel fonksiyonları etkileyen bir sorun olduğuna dikkati çekti.

Demir eksikliğinin erkeklerde de sık görüldüğünü belirten Albayrak, "Özellikle ülkemizde beslenme bozukluğu çok fazla. Buna bağlı olarak erkeklerde de hayat kalitesini düşüren, özellikle yaşlılarda bilişsel gerilemeye neden olan bir durumdur. Çocuklarımızı daha fazla etkiliyor ama aslında bütün canlıların demire ihtiyacı var. Bu nedenle demir eksikliği oluşmadan korunması gerekiyor. Bunu demir eksikliği ve demir eksikliği anemisi olarak iki şekilde görebiliyoruz." dedi.

Çocuklarda aşırı süt, erişkinlerde çay ve kahve tüketimi demir eksikliğini tetikliyor

Prof. Dr. Meryem Albayrak, demir eksikliği tedavisinin Türkiye'de başarıyla uygulandığına dikkati çekerek, öncelikle beslenmenin düzeltilmesi gerektiğini dile getirdi.

Yumurta, kırmızı et ve sakatatlarda yoğun demir bulunduğunu anlatan Albayrak, şunları kaydetti:

"Beslenmeyi düzelttikten sonra takviye ilaçlarla bunu düzeltebiliyoruz. Demir eksikliği konusunda ailelerin sorumluluğu çok fazla. Ülkemizde 'Demir Gibi Türkiye Projesi' var. Bu kapsamda çocuklara 4 aylıktan 1 yaşına kadar demir takviyesini devletimiz ücretsiz karşılamaktadır. Bunu çocuklarımıza düzenli vermeliyiz. Takviyelerini ve tahlillerini düzenli yaptırmalıyız. Erişkinler için de özellikle adetleri fazla olan kadınlar ve mide rahatsızlığı olan erkeklerin dikkatli olması gerekiyor. Burada da koruyucu tedaviler olabilir. Beslenme konusunda da özellikle küçük çocukların aşırı süt, erişkinlerin de aşırı çay ve kahve tüketiminden uzak durmaları gerekiyor."

Türkiye genelinde faaliyet gösteren organ nakli merkezleri, hastane türlerine ve nakil alanlarına göre çeşitlilik gösteriyor.

Eğitim ve araştırma hastanelerinde 2 akciğer, 19 böbrek, 4 kalp, 2 kalp-akciğer, 9 karaciğer ve 2 pankreas olmak üzere 38 organ nakli merkezi bulunuyor.

Özel hastanelerde ise 13 böbrek, 7 karaciğer ve 2 pankreas nakli merkezi faaliyet gösteriyor.

TÜRKİYE GENELİNDE 149 MERKEZ HİZMET VERİYOR

Devlet üniversitesi hastanelerinde 1 akciğer, 21 böbrek, 6 kalp, 18 karaciğer ve 2 pankreas nakli merkezi olmak üzere 48 merkez hizmet veriyor.

Vakıf üniversitesi hastanelerinde de 21 böbrek, 4 kalp, 12 karaciğer ve 4 pankreas nakli merkezi bulunuyor. Bu kapsamda 41 merkez faaliyet gösteriyor.

Türkiye genelinde 3 akciğer, 74 böbrek, 14 kalp, 2 kalp-akciğer, 46 karaciğer ve 10 pankreas nakli merkezi olmak üzere 149 organ nakli merkezi bulunuyor.

SAĞKALIM ORANLARINDA TÜRKİYE EN BAŞARILI ÜLKELER ARASINDA

Organ nakli sonrası sağkalım oranları açısından Türkiye, dünyada en başarılı ülkeler arasında yer alıyor.

2025 yılında en fazla nakil böbrek alanında gerçekleştirildi. Bunların 2 bin 821'i canlıdan, 478'i kadavradan olmak üzere toplam 3 bin 299 böbrek nakli yapıldı.

Karaciğer nakilleri ise 2025'te 1728 olarak kayıtlara geçti. Bu nakillerin 1463'ü canlıdan, 265'i kadavradan gerçekleştirildi.

Geçen yıl ayrıca 46 kalp, 20 akciğer ve 2 ince bağırsak nakli yapıldı.

BAĞIŞ İŞLEMLERİ DİJİTAL ORTAMA TAŞINDI

Sağlık Bakanlığı, 2025 yılında organ bağışına yönelik farkındalık çalışmalarını sürdürdü. Bu kapsamda, mevzuatta yapılan değişiklikle organ bağışı işlemleri dijital ortama taşındı.

Vatandaşlar, e-Devlet ve e-Nabız sistemleri üzerinden organ bağışı beyanında bulunabiliyor.

Antalya Büyükşehir Belediyesi, sağlık hizmetlerine erişimde fırsat eşitliği sağlamak amacıyla hayata geçirdiği ücretsiz diş sağlığı uygulamasıyla vatandaşların yüzünü güldürüyor. Hizmete açıldığı günden bu yana binlerce vatandaşı ağırlayan sağlık merkezi, özellikle dar gelirli ve dezavantajlı gruplar için önemli bir ihtiyacı karşılıyor.

ÇOCUKLARDAN YETİŞKİNLERE GENİŞ KAPSAMLI HİZMET

Merkezde, 7 yaş ve üzeri çocuklar ile yetişkinler için sosyal güvence aranmaksızın ücretsiz ağız ve diş sağlığı hizmeti sunuluyor. Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği’nde; ağız- diş muayenesi, panoramik röntgen, dolgu, kanal tedavisi, diş çekimi ve diş taşı temizliği gibi işlemler uzman hekimler tarafından titizlikle gerçekleştiriliyor.

'TAMAMEN ÜCRETSİZ HİZMET VERİYORUZ'

Herkesin eşit ve nitelikli sağlık hizmetine ulaşmasını hedeflediklerini belirten Antalya Büyükşehir Belediyesi Kepez Sağlık Merkezi Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği Sorumlusu Diş Hekimi Özge Öncül Kerpiççi, "Kliniğimizde vatandaşlarımıza herhangi bir sağlık güvencesi aranmadan, tamamen ücretsiz olarak hizmet vermekteyiz" ifadelerini kullandı.

RANDEVU İLE KOLAY ERİŞİM

Ücretsiz diş sağlığı hizmetlerinden yararlanmak isteyen vatandaşlar, mesai saatleri içerisinde '0242 361 39 18' numaralı telefonu arayarak veya direkt merkeze uğrayarak randevu oluşturabiliyor.

Soğuk Isırığı Nedir?

Soğuk ısırığı, vücut dokularının (genellikle parmaklar, burun, kulaklar ve yanaklar) aşırı soğuğa maruz kalması sonucu donmasıdır. Kan akışının azalmasıyla başlayan bu süreç, deri ve deri altı dokularında kalıcı hasarlara neden olabilir.

Belirtilere Dikkat: Nasıl Anlaşılır?

Soğuk ısırığı aniden değil, aşama aşama gelişir. Şu belirtileri fark ettiğinizde derhal önlem almalısınız:

• İlk Aşama: Deride kızarıklık ve aşırı soğukluk hissi.

• İkinci Aşama: Etkilenen bölgede uyuşma, karıncalanma ve beyaz/soluk bir renk değişimi.

• İleri Aşama: Derinin sertleşmesi, his kaybı ve bölgenin balmumu gibi bir görünüm alması.

İlk Müdahalede "Asla Yapılmaması Gerekenler"

Vatandaşların en sık yaptığı hata, donan bölgeyi hızlıca ısıtmaya çalışmaktır. Uzmanlar uyarıyor:

1. Ovmayın: Donan bölgeyi karla veya elle ovalamak doku hasarını artırır.

2. Sıcak Suya Sokmayın: Etkilenen bölgeyi direkt kaynar suya sokmak veya soba/radyatör gibi ısıtıcılara dayamak yanıklara yol açar. Isıtma işlemi ılık suyla (yaklaşık 37-40 derece) yavaşça yapılmalıdır.

Korunmak İçin Altın Kurallar

• Kat Kat Giyinin: Tek bir kalın kazak yerine, aralarında hava tabakası oluşturacak birkaç kat ince kıyafet tercih edin.

• Uç Noktaları Koruyun: Su geçirmeyen eldivenler, kulakları kapatan bereler ve yün çoraplar kullanın.

• Hareketsiz Kalmayın: Dışarıda beklemek zorundaysanız parmaklarınızı ve kollarınızı hareket ettirerek kan dolaşımını canlı tutun.

• Islak Kıyafetleri Değiştirin: Islak giysi, vücut ısısını normalden çok daha hızlı kaybettirir.

AB ve Dış İlişkiler Genel Müdürü Biten, Türkiye'nin sağlık diplomasisi alanında yürüttüğü çalışmalara ilişkin açıklamalarda bulundu.

Sağlıkta dönüşüm süreciyle bugünkü sağlık sisteminin temellerinin atıldığını belirten Biten, Türkiye'nin güçlü sağlık altyapısı, modern hastaneleri ve ileri teknolojileriyle sağlık alanında hizmet, bilgi ve teknoloji ihraç eden küresel bir aktör haline geldiğini, edindiği tecrübeler sayesinde de küresel sağlık yönetiminde proaktif ve söz sahibi bir ülke konumuna ulaştığını dile getirdi.

Türkiye'nin, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Birleşmiş Milletler (BM) başta olmak üzere birçok uluslararası kuruluşla yakın iş birliği yürüttüğünü aktaran Biten, bugüne kadar 152 uluslararası metne katkı sağlandığını ve 26 uluslararası anket ve çalışma için veri paylaşımı yapıldığını kaydetti.

Biten, son yıllarda Türkiye'nin bu kuruluşlarla ilişkilerde yalnızca katılımcı değil söz sahibi bir ülke olduğunu vurgulayarak, Türk ve İslam dünyasındaki çeşitli örgütlerle de kapsayıcı ve birleştirici bir anlayışla iş birliklerini sürdürdüklerini ifade etti.

"Uluslararası diplomasinin en kritik unsurlarından biri"

Sağlığın artık uluslararası diplomasinin en kritik unsurlarından biri haline geldiğine dikkati çeken Biten, sağlık sistemini yönetebilme kapasitesine sahip olmanın, devletlerin uluslararası itibarını, nüfusunu, güvenliğini, ekonomik dayanıklılığını etkiler hale geldiğini söyledi.

Biten, Türkiye'nin, sağlık alanındaki tecrübelerini uluslararası alanda paylaşarak ülkelerin sağlık sistemlerinin kapasitesinin artırılmasına katkı sunduğunu belirterek, "Bugüne kadar 100 ülke ile 309 anlaşma ve mutabakat imzaladık ve yeni vizyonumuz çerçevesinde ülkelerle işbirliklerimizi destekleyen anlaşma ve protokollerle ortak çalışmalarımızı artırmaya gayret ediyoruz. 2025 yılında, 3 farklı kıtadan 11 ayrı ülkeyle toplam 18 anlaşma imzaladık. Bu anlaşmalar, sağlık teknolojileri, Ar-Ge çalışmaları, sağlık bilgi sistemleri, tıbbi cihaz ve ilaç temini sağlık yatırımları, sağlık politikaları geliştirilmesi, sağlık turizmi, yabancı sağılık personeli eğitimi, yabancı hasta tedavileri, acil ve afet müdahaleleri gibi birçok başlığı içermektedir" diye konuştu.

Sağlık Bakanlığı ilaç, tıbbi cihaz, kozmetik ve biyosidal ürünler ile sağlık beyanıyla yapılan satış ve tanıtımlara ilişkin denetimlerini bu yıl da aralıksız sürdürdü.

Sağlık Bakanlığına bağlı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) verilerine göre, internet mecralarında ilaç satışı veya tanıtımı yaptığı belirlenen 1418 internet sitesine erişim engellenirken, 1599 site hakkında savcılığa suç duyurusunda bulunuldu.

İnternet, televizyon ve sosyal medya gibi mecralarda, "hastalıklara iyi gelir", "kansere çare", "hızlı kilo verdirme" gibi tüketiciyi aldatıcı beyanlar kullanan 3 bin 407 site, Erişim Sağlayıcıları Birliğine bildirilerek kapatıldı. Bu sitelerden 818'i hakkında aldatıcı nitelikleri nedeniyle Ticaret Bakanlığına bilgi verildi.

Mevzuata aykırı tanıtım ve satış yapanlara 185 milyon lira para cezası uygulandı. Ayrıca 22 kişi ve kuruluş hakkında savcılıklara suç duyurusunda bulunuldu.

Kozmetik ürünleri de denetlendi

TİTCK, yanıltıcı sağlık beyanlarına yönelik denetimlerin yanı sıra kozmetik ürünlerin güvenliğini de mercek altına aldı. Bu yıl toplam 1079 kozmetik ürün denetlendi. Risk esaslı denetimler sonucu, 764 ürünün uygunsuz, 35'inin riskli olduğu belirlendi. Firmalara, teknik düzenlemelere aykırılık ve güvensizlik gerekçesiyle toplam 12 milyon 309 bin 610 lira idari para cezası uygulandı. Ayrıca mahkemeler, savcılıklar ve kolluk kuvvetleri tarafından ele geçirilen toplam 158 bin 566 sahte ve kaçak kozmetik ürünün imhası sağlandı.

TİTCK'nin tıbbi cihaz piyasası gözetimi ve denetimi faaliyetleri kapsamında ise yıl boyunca toplam 5 bin 821 tıbbi cihaz denetlendi. Yapılan incelemeler sonucu 883 ürünün uygunsuz, 18 ürünün ise güvensiz olduğu tespit edilerek, firmalara 34 milyon 213 bin 620 lira ceza uygulandı.

Antimikrobiyal el spreyleri, antibakteriyel sabunlar gibi vücutla temas eden Tip-1 ve Tip-19 biyosidal ürünlere yönelik olarak 68 denetim gerçekleştirildi. Bu denetimlerde, 3 ürünün uygunsuz, 13 ürünün ise riskli olduğu belirlendi. Uygunsuz ve risk taşıyan ürünlere yönelik toplam 4 milyon 450 bin 272 lira idari para cezası uygulandı.

Sağlık Bakanlığında düzenlenen törende konuşan Bakan Memişoğlu, "2002 yılında, tüm Türkiye'de yalnızca 481 Acil Yardım İstasyonumuz ve 618 ambulansımız vardı. O günün şartlarında yılda ancak 380 bin vakaya müdahale edilebiliyordu. Vatandaşımız, en zor anında 'Acaba ambulans gelir mi?' endişesi taşıyordu. 2025 yılı itibariyle bugün ise; Acil Yardım İstasyonumuzu 3 bin 574'e çıkardık. Bu yıl hizmete aldığımız 856 yeni ambulansımızla birlikte toplam filomuzu 6 bin 308'e ulaştırdık. Yaptığımız bu yatırımlarla, ambulans başına düşen nüfus yoğunluğunu yüzde 10 azaltırken, istasyon başına düşen ambulans sayımızı yüzde 8 artırmayı başardık. Sonuç ortadadır: 2002'de 380 bin olan yıllık vaka müdahale kapasitemiz, bugün 7 milyona ulaşmıştır" ifadelerini kullandı.

Artık Türkiye'de saniyelerle yarışan güçlü bir sistemin kararlılıkla işlediğini aktaran Memişoğlu, "Bizim hizmet anlayışımızda coğrafi engel yoktur. Bugün envanterimizdeki özel donanımlı araçlarımızla dünyanın en modern filolarından birine sahibiz" diye konuştu.

"2026 YILI SONU İTİBARİYLE BU GÜCÜ YERLİ VE MİLLİ GÖKBEY HELİKOPTER AMBULANSLARIMIZ İLE PERÇİNLEYECEĞİZ"
Bakan Memişoğlu, hava ambulansı hizmetlerinde de çitayı yükselttiklerini dile getirerek, "2008 yılında 5 araçla başladığımız bu yolculukta, bugün 17 hava ambulansımızla hizmet veriyoruz. Bugüne kadar 70 binden fazla vatandaşımızı gökyüzünden şifayla taşıdık. 2026 yılı sonu itibariyle bu gücü yerli ve milli GÖKBEY helikopter ambulanslarımız ile perçinleyeceğiz. Şifayı kendi kanatlarımızla, kendi mühendisliğimizle taşıyacağız" açıklamasında bulundu.

"DİJİTAL DÖNÜŞÜM HAMLELERİMİZLE HER SANİYEYİ KAYIT ALTINA ALIYOR, MÜDAHALEYİ HIZLANDIRIYORUZ"
Sağlık hizmetlerinde dijital alanda attıkları adımlara bir yenisini daha eklediklerini söyleyen Memişoğlu, şu ifadeleri kullandı:
"Elektronik Vaka Sistemi (EVS) ve Akıllı Bileklik gibi dijital dönüşüm hamlelerimizle her saniyeyi kayıt altına alıyor, müdahaleyi hızlandırıyoruz. Çağrı anından hastaneden taburculuğa kadar bütün süreç artık sistem üzerinden yapılmakta, ambulansın konumundan; hastanın hayati bulguları, yapılan tıbbi müdahalelerin, kullanılan ilaçlara kadar tüm veriler anlık takip edebiliyoruz. Vatandaşımıza hızlı ve etkin hizmet verebilmek adına, canlı trafik verilerinin kullanılarak en yakın ve en uygun sağlık tesisi seçilebiliyor. Ambulans içerisinde bulunan kameralar ile özellikle çoklu trafik kazalarında olay yeri anlık izlenebilmekte, bu sayede vakaların durumuna uygun ambulans ve personel yönlendirilmektedir. Acil ve afet durumlarında yaralının alındığı konum, nakledildiği sağlık tesisi ve sürecin takibinin yapılabildiği, özellikle kimliksiz hastalarda karekodla hasta tanımlamaya yardımcı olmak adına Akıllı Bileklik projesini devreye alıyoruz."
Bakan Memişoğlu, konuşmasının ardından kurdele kesimi sonrası ambulansta deneme sürüşü gerçekleştirdi.

Sidney Teknoloji Üniversitesi (UTS) liderliğindeki araştırmacılar, C vitamininin ince partiküllere maruz kalan dokular üzerindeki etkilerini test etmek amacıyla fareler ve laboratuvar ortamında yetiştirilen insan dokuları üzerinde bir dizi deney gerçekleştirdi.

Araştırma sonucunda, vitaminin hava kirliliğinin akciğerlerde neden olduğu temel hücre hasarlarına karşı koruma sağladığı saptandı.

C vitamininin özellikle hücrelerin enerji merkezi olan mitokondrilerin kaybını azalttığı, zararlı iltihaplanmayı dindirdiği ve hücrelerin oksidatif stres nedeniyle zarar görmesini engellediği gözlemlendi.

Antioksidan etkisi kirleticilere karşı etkili

C vitamininin bilinen bir antioksidan olması, araştırmacıları bu maddenin hava kirleticilerine karşı koruyucu etkilerini test etmeye yöneltti. UTS lisansüstü öğrencisi Xu Bai ve meslektaşları, yayımladıkları makalede, "Antioksidan C vitamini takviyesi, düşük seviyeli PM2.5 maruziyetinin olumsuz etkilerini azaltmada etkili olmuştur; bu durum risk altındaki bireylere önerilebilir" ifadelerine yer verdi.

Çalışmanın sonuçları umut verici olsa da, laboratuvar ortamı dışındaki canlı insanlarda bu korumanın ne ölçüde sağlanacağını belirlemek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulduğu belirtildi. Deneylerde kullanılan kirlilik seviyeleri ve vitamin dozajlarının laboratuvar ortamına göre ayarlandığı, bu nedenle çoğu insanın gerçek dünyadaki maruziyetini tam olarak yansıtmayabileceği vurgulandı.

Uzmanlardan doğru dozaj uyarısı

Moleküler biyolog Brian Oliver, çalışmanın izin verilen en yüksek dozda C vitamini almanın potansiyel olarak fayda sağlayabileceğine işaret ettiğini belirtti. Ancak Oliver, doğru takviye türü ve miktarının belirlenmesi ve aşırı doz riskinden kaçınılması için mutlaka bir doktora danışılması gerektiğini hatırlattı.

PM2.5 kirleticileri genellikle yoğun trafik, orman yangınları ve toz fırtınaları nedeniyle oluşuyor. Son yıllarda yapılan çalışmalar, bu minik parçacıkların insan sağlığına ne kadar büyük zararlar verebileceğini ortaya koyuyor.

Bu çalışma, hava kirliliğinin düşük seviyelerde bile hücre düzeyinde ciddi bozulmalara yol açabileceğini gösterdi. Araştırmacılar, her ne kadar C vitamini bir korunma yöntemi olarak öne çıksa da, asıl çözümün solunan hava kalitesini artırmak için gösterilecek çabalar olduğunu vurguladı.

Bu kapsamda, yenidoğan bebeklerin tanı ve tedavilerini belirleyen ve yönlendiren yapay zeka destekli yazılım geliştirildi.

İstanbul Kalkınma Ajansınca desteklenen proje, İstanbul genelindeki bütün hastanelerde uygulanmaya başlandı.

İstanbul İl Sağlık Müdürü Doç. Dr. Abdullah Emre Güner, İstanbul'un dünyanın sağlık başkenti olduğunu, sağlık hizmetini sadece Türkiye'ye değil tüm dünyaya sunduğunu söyledi.

Sağlık sisteminin yalnızca fiziki yatırımlarla değil, dijital altyapı çalışmalarıyla da güçlendirildiğini belirten Güner, "Bizim dijital altyapımızı yenileyip sağlıkta dijital dönüşüm dediğimiz e-nabız projesinin başlangıcı ile beraber devam eden bir çalışma sistematiğimizle dünyanın sağlık başkenti olduğumuzu iddia ediyoruz." dedi.

"Birinci, ikinci ve üçüncü basamağın entegrasyonu bizim için çok önemli"

Güner, Sağlık Bakanı Prof. Dr. Kemal Memişoğlu'nun çizdiği misyonla koruyan, üreten ve geliştiren sağlık modeliyle sağlık hizmetinin verildiğini vurgulayarak, şunları kaydetti:

"Biz her doğan çocuğu doğumundan yaşam süresince ve ölümüne kadar sağlığını takip etmek, önce korumak, mevcut bir şey varsa da tedavisini sağlamakla mükellefiz. Birinci, ikinci ve üçüncü basamağın entegrasyonu bizim için çok önemli. Birinci basamakta taramalar yapıyoruz, topuk kanından başlayan, yenidoğanlara yaptığımız fenilketonüri olsun, biyotinidaz eksikliği olsun, gelişimsel kalça displazisi olsun, daha çok birçok tarama programımızla beraber biz hastalıkları ve risklileri tespit ediyoruz."

Bu kapsamda İstanbul'da yeni bir proje başlattıklarının altını çizen Güner, şöyle devam etti:

"İstanbul Kalkınma Ajansımız ve İstanbul Valiliğimiz uhdesinde yeni geliştirilen projeyle beraber birinci, ikinci, üçüncü basamaktaki sağlık hizmetinin tarama, teşhis ve tedavi süreçlerini biz artık bir yapay zekayla takip edeceğiz. Kişiyi taramakla bırakmıyoruz, onun sağlık hizmetini almasını, uzman doktora ulaşmasını ve onun takibini, tedavisi ve rehabilitasyonunu biz yapay zekayla takip eden bir program yazdık. Bu sadece İstanbul'a özel bir proje. Bunun önemi, bir çocuğun taraması yapıldığında, risk tespit edildiğinde gitmesi gereken hastaneyi, evine en yakın, en hızlı ulaşabileceği, tedavi en uygun olan ikinci ve üçüncü basamaktaki hizmetini biz otomatize bir şekilde, yapay zekayı kullanarak, sağlık koçlarımızın yardımıyla kişiyi tedavisine ulaştıracağız."

Doç. Dr. Güner, tarama, teşhis ve tedavi süreçlerinin bütüncül şekilde takip edilmesiyle Türkiye'nin artık kendi sağlık istatistiklerini kullandığını kaydetti.

"İstanbul’da her yıl yaklaşık 150 bin yenidoğan topuk kanı tarama takipleri yapılıyor"

İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü Strateji Başkan Yardımcısı ve Proje Koordinatörü Dr. Kemal Kural ise Sağlık Bakanı Prof. Dr. Kemal Memişoğlu'nun himayelerinde ve İstanbul İl Sağlık Müdürü Abdullah Emre Güner’in vizyonerliğiyle tarama sistematiğin hayata geçirildiğini söyledi.

Kural, 2024 yılında İstanbul Kalkınma Ajansının yapay zeka destekli proje çağrısına istinaden, halihazırda çalışılıp olgunlaştırılan tarama sonrası takip sistematiğine dair bir proje geliştirildiğini ifade etti.

Projenin ana temasının, vatandaşların tarama sonrası bütün süreçlerin, kendilerinin herhangi bir randevu alma, süreç takibine gerek kalmaksızın dijital altyapı kullanılarak ilk randevusundan nihai tedavisinin sonuçlandığı ana kadar tüm süreç ve safahatının tam otomatik ve entegre bir sistematikle yürütülmesi olduğunu vurgulayan Kural, sağlık hizmet sunumunda güçlü bir dijital sağlık altyapısının mevcut olduğunu belirtti.

Projede hedef grubun yenidoğanlar olarak belirlendiğini aktaran Kural, "İstanbul'da her yıl yaklaşık 150 bin yenidoğan topuk kanı tarama takipleri yapılıyor. Ayrıca konjenital ve metabolik hastalıklar takibinde erken teşhis ve tanı hayati bir fonksiyona sahip." dedi.

Dr. Kural, "Yapay zeka destekli geliştirilen programın esas maksadı, yenidoğanda tarama sonucu pozitif çıktığı andan itibaren ikametine en yakın ve ilgili branşın uzman hekiminin bulunduğu hastaneden randevusunun alınması, tüm tıbbi kayıt ve süreçlerinin bu sistematik üzerinden takip edilmesidir. Ortaya çıkacak veri tabanı dünyada eşsiz bir seri olacak." ifadelerini kullandı.

Çalışma yalnızca yenidoğanlarla sınırlı kalmayacak

Her yıl doğan 150 bin çocuğun sisteme ekleneceği bir veri tabanı olacağını vurgulayan Kural, bu veri tabanı üzerinden yapay zeka sistemlerinin düzenleyeceği algoritmalarla, hem preanalitik hem postanalitik safhada önermeler sunulacağını, tedavi protokollerinde hem akademik olarak hem de tıbbi hizmet sunumunda kullanımının açılacağını kaydetti.

Kural, projenin tarama sonrası sistematiğe dünya genelinde yeni bir ivme kazandıracağını vurgulayarak, çalışmanın yalnızca yenidoğanlarla sınırlı kalmayacağını ifade etti.

Koruyan ve üreten sağlık modeli çerçevesinde koruyucu sağlık hizmetlerine odaklanıldığını belirten Kural, sağlık taramalarının halk sağlığının temel koruyucu sağlık stratejisinin bir çıktısı olduğunu, doğumdan ölüme kadar tüm yaş gruplarına sağlık tarama hizmeti sunulduğunu aktardı.

Dr. Kural, oluşturulacak yapay zeka destekli yazılım platformunun, mevcut tüm tarama programlarını ihtiva edeceğini, 18 ve 36 aylık çocuklarda otizm spektrum bozukluğu taramaları, kolorektal, servikal ve meme kanseri taramaları ile işitme, görme ve gelişimsel kalça displazisi tarama sonrası süreçlerin bu platform içinde yer alacağını sözlerine ekledi.

Uykuda beynin ve vücudun bakım-onarım sürecine girdiğini belirten Öztura, bu süreden tasarruf etmenin uzun vadede ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini ifade etti.

Özellikle büyükşehirlerde yoğun iş temposu ve sosyal alışkanlıkların uyku düzenini olumsuz etkilediğini vurgulayan Öztura, "İnsanlar yoğun iş temposunda ve yolda çok zaman harcıyor. Eve geldiklerinde kendilerine zaman ayırmak istiyorlar. Bu süre yetmeyince uykudan kısmaya başlıyorlar. Gereğinden geç yatılmasıyla birlikte, ortalama 7–7,5 saatlik uyku ihtiyacı karşılanamıyor ve düzensiz, yetersiz bir uyku ortaya çıkıyor. Bu da uyku hijyen bozukluğuna sebep oluyor." dedi.

Uyku hijyeninin bozulmasının, geç saatlerde yatma ve yetersiz uyuma şeklinde kendini gösterdiğini belirten Öztura, bunun çocuklarda okul başarısını, yetişkinlerde ise iş verimini düşürdüğünü kaydetti.

Kronik uykusuzluk tedavi edilmesi gereken bir hastalık

Uykusuzluğun toplumda yaygın görülmesine rağmen yeterince ciddiye alınmadığına işaret eden Öztura, kronik uykusuzluğun gerçek bir hastalık olduğunu dile getirdi.

Öztura, "İnsanlara sorduğunuzda her iki kişiden biri uykusuzluk yaşadığını söylüyor. Ancak gerçekten doktora başvuran ve 'uyuyamıyorum' diyen hasta oranı yüzde 5-6 civarında. Bu hastalar ya uykuyu başlatamıyor ya sürdüremiyor ya da uyandığında dinlenmiş hissetmiyor. Saatlerce yatakta uyku bekliyorlar. Sabah ise yorgun, gergin ve mutsuz uyanıyorlar. Gerçekten önemli bir sorun. Bu sorunu çözmek üzere hastaların muhakkak bir hekime başvurması gerekiyor. Uykuyla ilgili bir sorun varsa bunun saptanması ve bunun tedavi edilmesi şart." ifadelerini kullandı.

Bazı uyku bozuklukları nörolojik hastalıkların habercisi olabilir

Prof. Dr. Öztura, uyku apnesi sendromunun yalnızca horlama olarak değerlendirilmemesi gerektiğinin altını çizerek, bunun beyin sağlığı üzerinde de önemli etkileri olduğuna dikkati çekti.

Uyku apnesinin tedavi edilmemesi durumunda zihinsel kapasitede azalma riskinin arttığını bildiren Öztura, bu durumun ilerleyen yaşlarda ortaya çıkabilecek nörolojik hastalıklara davetiye çıkarabileceğini söyledi.

Uyku apnesi sendromunun önemini anlatan Öztura, gece horlama, nefes daralması ve gündüz aşırı uyku hali olan bireylerin mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti.

Öztura, uyku apnesi olan hastalarda gece boyunca oksijen seviyesinin düştüğünü aktararak, "Bu durum sadece bedensel sağlığı değil, bilişsel fonksiyonları da etkiliyor. Dokuz Eylül Üniversitesinde yapılan çalışmalar sonucu testlerde uyku apnesi olan hastalarda beyin fonksiyonlarında etkilenme saptandığı belirlendi. Eğer kişi sabah dinlenmiş uyanamıyor, gün içinde işlevlerini yerine getiremiyor, aşırı uykululuk ya da uyuyamama yaşıyorsa mutlaka bir hekime ve uyku hastalıkları birimine başvurmalıdır." değerlendirmesinde bulundu.

Uyku sorunlarında bilinçsiz ilaç kullanımına karşı da uyarıda bulunan Öztura, ilaçların uzun vadede ciddi yan etkilere yol açabileceğini bildirdi.

Uyku bozukluklarında ilk hedefin ilaçsız tedavi olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Öztura, "Davranışsal tedavi dediğimiz yöntemle, hastanın yanlış öğrenilmiş uyku alışkanlıklarını düzelterek çoğu zaman başarılı sonuçlar alıyoruz." diye konuştu.

H3N2 Nedir?

H3N2, İnfluenza A virüsünün bir alt tipidir. Mevsimsel grip virüsleri arasında yer alan bu varyant, diğer grip türlerine göre (örneğin H1N1 veya İnfluenza B) genellikle daha ağır klinik tablolara yol açmasıyla bilinir. Virüs, yüzeyindeki protein yapılarını sürekli değiştirdiği için bağışıklık sistemimiz tarafından tanınması zorlaşabilmektedir.

Belirtileri Nelerdir?

H3N2 varyantı, bulaştıktan sonraki ilk 1-3 gün içinde aniden ortaya çıkar. En belirgin semptomlar şunlardır:

• Yüksek Ateş: 39°C ve üzerine çıkan, düşürülmesi zor ateş.

• Şiddetli Kas ve Eklem Ağrıları: Hastaların "vücudum kırılıyor" şeklinde tarif ettiği ağrılar.

• Kuru Öksürük: Boğazda tahrişle birlikte gelen inatçı öksürük.

• Aşırı Halsizlik: Günlük aktiviteleri engelleyecek düzeyde yorgunluk.

• Baş Ağrısı ve Boğaz Yanması.

Nasıl Bulaşır?

H3N2 oldukça bulaşıcı bir virüstür ve temel olarak şu yollarla yayılır:

1. Damlacık Yolu: Enfekte kişinin öksürmesi, hapşırması veya konuşması sırasında havaya yayılan damlacıkların solunması.

2. Temas Yolu: Virüslü damlacıkların bulaştığı kapı kolu, masa gibi yüzeylere dokunulduktan sonra ellerin ağıza, burna veya göze sürülmesi.

Kimler Risk Altında?

Uzmanlar; 65 yaş üstü bireyler, 5 yaş altı çocuklar, hamileler ve kronik hastalığı (şeker, tansiyon, astım) olan kişilerin bu varyantı daha ağır geçirebileceğini belirterek "risk grubu" uyarısı yapıyor.

Uzmanından Korunma Rehberi

Enfeksiyon hastalıkları uzmanları, H3N2’den korunmak için şu temel önlemleri öneriyor:

• Aşılanma: Mevsimsel grip aşıları, H3N2 varyantına karşı da koruma sağlar veya hastalığın hafif atlatılmasına yardımcı olur.

• El Hijyeni: Eller gün içinde sık sık sabunla en az 20 saniye yıkanmalıdır.

• Havalandırma: Kapalı ve kalabalık ortamlar düzenli olarak havalandırılmalıdır.

• Maske Kullanımı: Özellikle toplu taşıma gibi kalabalık alanlarda maske takmak, virüs yükünü ciddi oranda azaltır.

• İstirahat: Belirti gösteren kişilerin toplum içine karışmaması, hastalığın yayılımını durdurmak için kritiktir.

Önemli Not: Grip tedavisinde antibiyotiklerin virüsler üzerinde etkisi yoktur. Doktor kontrolü dışında ilaç (özellikle antibiyotik) kullanılmamalıdır.

Teksas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Merkezi Halk Sağlığı Okulu'nda toplum sağlığı eğitimi uzmanı Diana Guevara (MPH, RD), kalsiyumun yalnızca kemikler için değil vücudun diğer bölgeleri için de kullanıldığını vurguluyor.

Guevara'ya göre yeterli kalsiyum alınmadığında, vücut ihtiyacı karşılamak için kemiklerden kalsiyum çekmek zorunda kalabiliyor. Bu durumun ise osteoporoz ve kırık riskinde artış ile ilişkili olabileceği belirtiliyor.

ASIL KİLİT NOKTA: EMİLİM

Kemik sağlığı açısından D vitamininin en kritik görevlerinden biri, bağırsaklarda kalsiyum emilimini sağlamak. Bu yüzden yalnızca kalsiyum almak her zaman beklenen sonucu vermeyebiliyor.

Missouri State Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi'nde beslenme ve diyetetik alanında klinik doçent olan Natalie Allen (RD), bu ilişkiyi net bir cümleyle özetliyor: Yeterli D vitamini olmadan kalsiyumun görevini tam olarak yerine getirmesi zorlaşıyor. Allen'a göre ikisini birlikte almak, kalsiyumdan "kemik güçlendirici" faydayı gerçekten elde etmeyi sağlıyor.

ARAŞTIRMALAR NE SÖYLÜYOR?

Verilen bilgilere göre araştırmalar, özellikle yaşlı yetişkinlerde ve menopoz sonrası kadınlarda, D vitamini ve kalsiyum takviyelerini birlikte almanın, tek başına alınmasına kıyasla kemik mineral yoğunluğunu daha fazla artırabildiğini gösteriyor.

GÜNLÜK İHTİYAÇ ARALIĞI

Yetişkinlerin genellikle günlük ihtiyacının:

⚫1.000–1.200 mg kalsiyum

⚫600–800 IU D vitamini

aralığında olduğu ifade ediliyor.

Bununla birlikte yaş, cilt rengi ve bazı sağlık durumlarına bağlı olarak bazı kişilerin daha fazla D vitaminine ihtiyaç duyabileceği not ediliyor.

BESİNLERDEN ALMAK NEDEN ÖNEMLİ?

Diana Guevara, mümkün olduğunca vitamin ve mineralin besinlerden alınmasını öneriyor. Gerekçe ise besinlerde bulunan öğelerin vücut tarafından daha kolay emilip kullanılabilmesi.

Kalsiyum açısından öne çıkan kaynaklar:

⚫Süt ve süt ürünleri

⚫Yeşil yapraklı sebzeler

⚫Kılçığıyla yenebilen balıklar (ör. sardalya, konserve somon)

D vitamini açısından belirtilen kaynaklar:

⚫Yağlı balıklar

⚫Yumurta

⚫Mantar

⚫D vitamini ile zenginleştirilmiş süt

D VİTAMİNİ İÇİN NEDEN TAKVİYE GÜNDEME GELİYOR?

Natalie Allen'a göre D vitamini içeren besin kaynakları sınırlı ve bu besinler genellikle yalnızca küçük miktarlarda D vitamini sağlayabiliyor. Bu nedenle birçok kişinin yeterli alımı yakalamak için takviyeye ihtiyaç duyabileceği ifade ediliyor.

GÜNEŞ IŞIĞI: FAYDA VAR, RİSK DE VAR

Güneş ışığı vücudun doğal olarak D vitamini üretmesine katkı sağlayabiliyor. Ancak aşırı güneşe maruz kalmanın cilt kanseri gibi riskler doğurabileceği hatırlatılıyor.

Allen, bulunulan yer ve mevsime bağlı olarak haftada birkaç kez 10–30 dakikalık güneşlenmenin bazı kişiler için yeterli olabileceğini; daha koyu cilt tonuna sahip kişilerin aynı miktarda D vitamini üretmek için daha uzun süre güneşte kalmak zorunda kalabileceğini söylüyor.

"Bu nedenle ciddi risk taşır. Bu ürünler ya yüksek tahriş oluşturur ya da sadece diş yüzeyini geçici olarak boyar. Kalıcı bir beyazlık sağlamadığı gibi dokulara zarar verme ihtimali yüksektir. Profesyonel ürünlerin CE ve FDA gibi sağlık sertifikalarına sahip olması gerekir. Bu belgeler olmadan kullanılan hiçbir ürün güvenli değildir. Eğer ürün aşındırıcıysa, uygulama sonrasında şiddetli sıcak-soğuk hassasiyetine, nefes alırken bile dişlerde ağrıya ve diş eti çekilmelerine sebep olabilir. Sosyal medya kaynaklı markasız diş beyazlatma ürünleri ciddi sağlık riski taşıyor. Bu ürünler ne içerdiği bilinmeyen kimyasallar barındırıyor. Mine yüzeyini aşındırıyor, diş etinde yaralanma ve şiddetli hassasiyet oluşturuyor. Vatandaşlarımızın sağlığını tehdit ediyor. Tüm beyazlatma işlemlerinin yalnızca profesyonel ürünlerle ve diş hekimi kontrolünde yapılması gerekir."

"Kısa süreli 'beyazmış gibi' gösterir"

Piyasada "uygun fiyat-yüksek performans" veya "anında beyazlık" gibi iddialarla satılan ürünlere karşı vatandaşları uyaran Ünal, durumu "Kolay peynir fare kapanında olur" sözüyle özetledi. Doç. Dr. Ünal, "Çok kısa sürede beyazlatma vaat eden ürünlerin çoğunda yüksek tahriş, yüksek aşındırıcı içerik veya boyar madde kullanımı vardır. Dişlerin üzerindeki renkli tabakayı uzaklaştırmak için çoğu üründe oksijen türevleri kullanılır. Bu maddeler diş minesi üzerinde aşındırma yapar. Diş etine temas ettiğinde hassasiyet ve yaralanma oluşturur. Bazı ürünler ise sadece boyar madde içerir, dişin rengini kısa süreli 'beyazmış gibi' gösterir ama kalıcı değildir" dedi.

"Diş beyazlatmanın birkaç türü var"

Diş beyazlatmanın (bleaching) profesyonel bir tedavi süreci olduğunu hatırlatan Ünal, işlemin "ofis tipi" ve "ev tipi" olarak ikiye ayrıldığını söyleyerek, şu ifadeleri kullandı:

"Sağlıklı ve sağlıksız ürünleri ayırt edebilmek için diş beyazlatmanın birkaç türü vardır. Bir tanesi profesyonel bleaching yani ağartma işlemidir. Hastane ortamında uygulanır ve yüksek konsantrasyonlu ürünler yalnızca bir diş hekimi tarafından kullanılabilir. Evde kullanılan home bleaching ürünleri daha düşük konsantrasyondadır ve daha uzun sürede etki gösterir. Ancak bunların da profesyonel ve sertifikalı olması gerekir."

"Yumuşak dokular mutlaka izole edilir"

Ofis tipi uygulamada yumuşak dokuların izole edilerek yüksek konsantrasyonlu ürünlerin hekim tarafından uygulandığını belirten Ünal, tedavi sonrası sürece ilişkin ise "Ofis tipi bleaching işlemlerinde yoğun tahrişe neden olabilecek kimyasallar kullanıldığı için yumuşak dokular mutlaka izole edilir. Bu süreç hekim kontrolü olmadan yapılamaz. Ev tipi beyazlatmada kullanılan plaklar gece boyunca yaklaşık 8 saat ağızda kalır. Talimatlara uygun şekilde kullanılırsa güvenlidir. Beyazlatma sonrasında dişin tübülleri açığa çıktığı için hassasiyet oluşabilir. Bu nedenle işlem sonrası flor uygulaması yaparak sinir uçlarını kapatırız. Ağartmadan sonra en az 15 gün beyaz diyet öneririz. Salçalı yemekler de dahil olmak üzere renkli gıdaların asgari düzeyde tüketilmesi gerekir. Sigara ve kahve kullanan kişilerde bile profesyonel beyazlatmanın etkisi uzun süre muhafaza edilebilir" bilgilerini verdi.

"Tiroit hormonları enerji depolanması ve harcanmasını düzenler"

Tiroit hormonlarının hem çocukluk döneminde büyüme ve gelişme hem de yetişkinlikte metabolik denge için kritik olduğunu anlatan Prof. Dr. Eren, "Tiroit hormonları vücut ağırlığı ve enerji harcamasıyla ilişkilidir. Hormonlar fazla üretildiğinde istirahat enerjisi artar ve kilo kaybı görülür, azaldığında ise enerji harcaması düşer ve kilo alımı ortaya çıkar" şeklinde konuştu.

"Tiroit bozuklukları yorgunluk ve halsizliğe neden olabilir"

Tiroit bezinin yavaş çalışmasının enerji metabolizmasını düşürdüğünü belirten Eren, "Tiroit az çalıştığında kas gücü azalır, uyku sorunları artar ve kronik yorgunluk gelişir. Tiroidin fazla çalışması da metabolizmayı aşırı hızlandırarak vücudu yorar ve uykusuzluk nedeniyle yorgunluk derinleşir" diye konuştu.

Hipotiroidi ve hipertiroidi nasıl ayırt edilir?

Hipotiroidi ve hipertiroidi arasındaki farklardan bahseden Prof. Dr. Eren, "Hipotiroidi de cilt kuruluğu, kolay üşüme, seste değişiklik, kabızlık, yavaş kalp atımı, saç dökülmesi ve kilo alımı sık görülür. Hipertiroidi de ise kalp hızında artış, çarpıntı, sıcağa tahammülsüzlük, kilo kaybı, sinirlilik, ellerde titreme ve bağırsak hareketlerinde hızlanma ön plandadır" açıklamasında bulundu.

Yorgunluğun süresine göre değerlendirme yapılması gerektiğini ifade eden Eren, "Akut yorgunlukta genellikle araştırmaya gerek yoktur. Ancak bir ayı geçen yorgunlukta kansızlık, enfeksiyonlar ve tiroit hastalıkları ilk akla gelmelidir. Kilo kaybı, ateş, adet düzensizliği, nefes darlığı, eklem ağrısı, döküntü, bulantı gibi ek belirtiler altta yatan başka hastalıkları işaret edebilir" ifadelerine yer verdi.

"Tedaviyle yorgunluk büyük ölçüde düzelir"

Tiroit hastalıklarının tedavi edildiğinde enerji düzeylerinin toparlandığını kaydeden Prof. Dr. Eren, "Hipertiroidi tedavisinde metabolizma birkaç hafta içinde normale döner. Hipotiroidide ise ilaç başlandıktan sonra hormonlar normale gelse bile tam iyileşme aylar alabilir. Bu nedenle tiroit ilaçları kesinlikle doktor önerisi olmadan bırakılmamalıdır" uyarısında bulundu.

"Hashimoto hastalarında yorgunluk başka nedenlerden kaynaklanabilir"

Hashimoto hastalığının otoimmün bir yapıya sahip olduğunu hatırlatan Eren, bu nedenle başka otoimmün hastalıkların eşlik edebileceğini söyledi. Eren, "Çölyak hastalığında vitamin-mineral eksiklikleri yorgunluk yapabilir. Tip 1 diyabette ani ortaya çıkan yorgunluk ve kilo kaybı görülebilir. Ayrıca nadir de olsa böbrek üstü bezi iltihaplanması bulantı, kusma, cilt koyulaşması ve aşırı yorgunluğa neden olabilir" ifadelerini kullandı.

Dr. Turan, karbonmonoksit zehirlenmesinin akut ve kronik olmak üzere ikiye ayrıldığını belirterek "Akut olanlarda yani ani oluşanlarda hastalar genelde çok bir şey hissetmez. Birazcık baş ağrısı, bulantı, uykuya meyil ve en sonunda bayılma, kendinden geçme gibi sessiz bir klinik tablo oluşturur. Hastalar uyur ve uyanamaz; bu tablo onu yoğun bakıma kadar götürür. Kronik zehirlenmelerde ise daha çok tünel işçilerinde, kapalı otopark işlerinde veya kendi evinde kapalı otopark kullanan, uzun süre egzoz gazına maruz kalan kişilerde görürüz. Kronik baş ağrısı, uykusuzluk, ajitasyon, kas ve eklem ağrıları gibi durumlar gözükür" dedi.

"Kışın, zehirlenme vakaları artıyor"

Farklı nedenleri olan karbonmonoksit zehirlenmesi vakalarının kışın artığına dikkat çeken Dr. Turan, "Isınmak için kömür sobaları, doğal gaz kombileri gibi cihazların bakımının iyi yapılmaması karbonmonoksit sızıntısına ve dolayısıyla zehirlenmesini artıran önemli bir faktör. O nedenle düzenli bakım ve temizliğin yapılması çok önemli. Ayrıca otomobillerin çıkardığı zehirli gaz uzun süre maruz kalmak da aynı sonuca yol açıyor" dedi.

"Otopark ve tünel işçileri risk altında"

Sigara içenlerde değerlerin yükseldiğini söyleyen Turan, "Normalde insanlarda karbonmonoksit hemoglobin düzeyi yaklaşık yüzde 1 ile 3 arasında olur ama sigara içenlerde bu yüzde 10'a kadar çıkabiliyor. Yani bu da bir kronik karbonmonoksit zehirlenmesi oluyor bir nevi. Bir sonraki aşaması ise az önce bahsettiğim kapalı otopark ve tünel işçilerinde oluşanlar. Onlarda da yüzde 20'ye kadar, yaklaşık yüzde 30'a kadar bazen gözüküyor. Onlar da risk altındalar. Bu kişilerin çalıştığı şartlara dikkat edilmeli" dedi.

Gazın kandaki oksijen kullanımını engelleyerek ciddi organ hasarına yol açabileceğini vurgulayan Turan, "Hemoglobin hücreleri karbonmonoksite oksijenden yaklaşık 200-300 kat daha duyarlı. Bu yüzden karbonmonoksit hemen bağlanıyor, oksijen serbest dolaşıyor ve hücrelere verilemiyor. Bu durum tüm organlarda oksijen eksikliğine neden olur. Kalpte olursa kalp krizi, böbrekte olursa böbrek yetmezliği, beyinde olursa felç gibi ciddi sonuçlara kadar gidebilir" diye konuştu.

"Baş ağrısı ve halsizlik karbonmonoksitin ilk işaretleri olabilir"

Halsizlik, baş dönmesi, bayılma, uykusuzluk gibi şikâyetlerin önemsenmesi gerektiğini dile getiren Turan, "Akut durumda ani kalp krizi, felç, solunum durması gibi durumlar gelişebilir. Bu nedenle karbonmonoksitin nereden çıkabileceğini bilmek ve buna göre önlem almak çok önemli. Eğer kapalı ve egzoz gazının yoğun olduğu ortamlarda sık bulunuyorsak, bu tür şikâyetlerimiz varsa mutlaka doktora başvurup kan gazı dediğimiz değerde hemoglobin düzeylerine baktırmalarını öneriyorum" uyarısında bulundu.

.

Doç. Dr. Kahraman, iyi uykunun şartlarına ilişkin "İyi bir uyku için gün içerisinde kendimizi buna hazırlamamız gerekmektedir. Özellikle gün içerisinde aşırı yağlı, aşırı tuzlu yemeklerden kaçınmak lazım. Sigara, alkol, kafein gibi etkenlerden uzak durmak lazım. Gün içerisinde yeteri kadar fiziksel egzersiz yaparsak bu da bizim akşam iyi bir uyku almamıza vesile olacaktır." değerlendirmesinde bulundu.

"Nefes darlığı çekerek uyanmak kalp hastalığı belirtisi olabilir"

Kahraman, uyku bozukluğuna bağlı kalp hastalığının bazı belirtileri olduğunu aktararak, "Bu belirtilerden en önemlisi özellikle geceleri nefes darlığıyla uyanmak. Özellikle 'derin uyku' dediğimiz dönemdeki uyku saatlerinin kısalması yani 7 saat deliksiz uyku değil de 1-2 saat uyuyup uyanmak, nefes darlığı çekerek uyanmak kalp hastalığı belirtisi olabilir." dedi.

Kaliteli ve düzenli bir uyku için mümkün olduğunca gün içerisinde fiziksel egzersiz yapılması gerektiğinin altını çizen Kahraman, "Sigaradan, alkolden uzak durun. Ağır, yağlı yemeklerden özellikle akşam belli bir saatten sonra kaçının ve fiziksel egzersizinizi uygun hale getirin. Bunlar hem kalp sağlığı için önemli hem de iyi bir uyku çekmeniz için önemli. Ve bir ritminiz olsun. Her gün belli saatlerde uyuyup belli saatlerde uyanmayı alışkanlık hale getirmeniz önerilir." diye konuştu.

Yılbaşı öncesi sahte alkol riskine dikkati çeken AÜ Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı Öğr. Gör. Dr. Süleyman İbze, metil alkol zehirlenmelerinin Türkiye'de ciddi ölüm ve körlük vakalarına yol açtığını söyledi. Dr. İbze, “Sahte alkol çok ciddi bir halk sağlığı sorunu. Özellikle yılbaşı dönemi yaklaşırken vaka sayılarında belirgin artış bekliyoruz. Metil alkol, etil alkolle neredeyse aynı renkte, aynı kıvamda ve aynı görünümde olduğu için dışarıdan bakarak ayırt etmek mümkün değil. İnsanlar, tamamen güvenilir olduğunu düşündükleri ürünleri tüketirken bile zehirlenme riskiyle karşı karşıya kalabilir. Sahte alkolün en sık karşılaştığımız formu metil alkoldür. Üretimi etil alkole göre çok daha ucuz olduğu için maalesef kaçak üreticiler tarafından tercih edilmektedir" dedi.

'HASTALAR ZEHİRLENDİĞİNİ ANLAMIYOR'

Metil alkol zehirlenmesinin en tehlikeli yönünün geç belirti vermesi olduğunu anlatan Dr. Süleyman İbze, “Metil alkol tüketen kişi ilk etapta hiçbir şey hissetmeyebilir. Yaklaşık 12-24 saat sonra baş ağrısı, bulantı, kusma, baş dönmesi, görme bulanıklığı, görme alanında daralma gibi belirtiler ortaya çıkar. Kişi bu belirtileri alkol tüketimiyle bağdaştırmadığı için çoğu zaman geç başvurur. Oysa bu kritik dönemdir. Semptomların ortaya çıktığı noktadan sonra klinik tablo hızla kötüleşebilir. Yüksek miktarda metil alkol alınmışsa, kısa sürede körlük, derin koma ve ölüm gelişebilir" diye konuştu.

Metil alkol zehirlenmesinin bazı durumlarda daha geç ortaya çıkabildiğini belirten Dr. İbze, “Bazı kişiler hem gerçek alkol hem metil alkol içeren karışımları fark etmeden tüketiyor. Böyle durumda gerçek alkol, metil alkolün toksik etkilerini bir süre baskılayabiliyor. Bu da belirtilerin daha gecikmesine neden oluyor. Hasta saatler sonra değil, bazen ertesi gün ya da daha ileri saatlerde semptom göstermeye başlıyor. Ancak semptomlar başladığında çoğunlukla iş işten geçmiş oluyor" diye konuştu.

'GÖRME SİNİRİNİ DOĞRUDAN ÖLDÜRÜYOR'

Sahte alkolün körlük riskini artırdığını aktaran Dr. İbze, “Bu maddeler göz sinirini hedef alarak kalıcı hasara yol açıyor. Görme sinirine verilen zarar geri döndürülemediği için kişi ömür boyu kullanamayacağı bir görme fonksiyonuyla karşı karşıya kalabilir. Körlük vakaları bu nedenle çok yaygın. Evde alkol üretenler bazen doğru bildiklerini sanarak çok ciddi hatalar yapabiliyor. Metil alkolün yanlışlıkla karışması, yanlış damıtma uygulamaları ya da teknik bilgi eksikliği nedeniyle zehirli bir ürün ortaya çıkabiliyor. Üstelik kişiler evde yaptıkları alkolün güvenilir olduğuna inandıkları için daha fazla tüketme eğiliminde olabiliyor. Bu da riskleri katlayarak artırıyor" ifadelerini kullandı.

'TÜRKİYE'DE ÖLÜM ORANI SANDIĞIMIZDAN YÜKSEK'

Bir akademik araştırmanın detaylarından bahseden Dr. İbze, “17 merkezden 1000'in üzerinde hastanın dahil edildiği geriye dönük bir analiz çalışmasının ön sonuçları, Türkiye'de metil alkol kaynaklı ölüm oranının oldukça yüksek olduğunu gösteriyor. Veriler tamamlandığında kamuoyu ile paylaşılacak. Ancak şunu kesin olarak biliyoruz; bu, hafife alınacak bir sorun değil. Sahte alkol, toplum sağlığını doğrudan tehdit eden ölümcül bir risk. Halkımız bilinçli olduğu sürece bu kayıpların önüne geçilebilir" dedi.

Kahramanoğlu, ağız içindeki bakterilerin kalp kapakçığına dahi yerleşebildiğini aktararak, şöyle konuştu:

"Endokardit riskiyle sonuçlanabiliyor. Dolayısıyla mümkün olduğunca ağız hijyeninin çok iyi sağlanması lazım. Organ naklinde bile önce diş sağlığının tamamlanması ve daha sonra organ naklinin yapılması gerekiyor. Hamilelikten önce diş sağlığının iyi olması gerekiyor. Kalp sağlığında da durum aynı. Sağlık ağızda başlar. İyi bir ağız hijyeniyle diğer hastalıkların başlamasını, tetiklenmesini veya ilerlemesini engellemiş oluyoruz."

Marmara Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdür Yardımcısı Doç. Dr. Dilek Türkaydın ise ağız ve diş sağlığının, dişlerin, diş etlerinin ve ağız içindeki tüm dokuların sağlığını içerdiğini dile getirdi.

Sağlıklı dişlerin ve ağız sağlığının beslenme, konuşma ve estetik gibi temel fonksiyonları da kapsadığını anlatan Türkaydın, şunları söyledi:

"Ağız ve dişlerin korunmasıyla kişilerin genel vücut sağlığının önemli bir unsuru da korunmuş olur. Kötü bir ağız sağlığı birçok sistemik hastalığa yol açabileceği gibi estetik olarak ciddi kaygılar oluşturmaktadır. Çürümüş, çapraşık dişleri olan kötü bir ağız yapısı başta beslenme olmak üzere konuşma ve estetik gibi kaygılara yol açar. Ağız kokusu, kötü ağız hijyeni gibi durumlar da kişilerin sosyal hayatını ciddi anlamda etkileyen bir sorun olarak karşımıza çıkıyor."

Dişleri koruma bebeklikte başlıyor

Türkaydın, ağız ve diş sağlığında koruyucu yöntemlere dikkati çekerek, bunun için günde iki kere dişlerin fırçalanması ve florürlü macunların kullanılması gerektiğini, fırçanın ulaşamadığı yerlerde ise etkin temizlik için diş iplerinin kullanılmasını önerdi.

Bebeklerde dişlerin görünmesiyle diş temizliğine başlanmasının önemini vurgulayan Türkaydın, şunları kaydetti:

"Çocukların 2 yaşından itibaren diş macunu kullanmasının özendirilmesi gerekir. 7-8 yaşına kadar ebeveyn kontrolünde diş temizliği yapılması gerekiyor. Çocukların yetiştirilmesinde nasıl aile ve okul beraberliği önemliyse ağız sağlığının korunmasında da bu beraberliğin olması gerekiyor. Aile içinde bu bilincin oluşturulması ve okuldaki eğitimlerle de bunun devamlılığının sağlanması gerekiyor."

Dijital diş hekimliği dönemi

Marmara Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Dekan Yardımcısı Prof. Dr. Gühan Dergin de ağız ve diş sağlığını korumada teknolojiden faydalandıklarına değindi.

Sigara, başta akciğer kanseri olmak üzere birçok kanser türünün bir numaralı nedeni olarak biliniyor. Ancak artık sigara kullanmayan kişilerde de akciğer kanserine yakalanma oranlarında ciddi bir artış görüldüğünü belirten Medicana International İzmir Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. Merda Erdemir Işık, sigara dışında artan hava kirliliğinin de kanseri tetiklediğini söyledi. Uzm. Dr. Merda Erdemir ışık, "Dünya genelinde akciğer kanseri, hem erkeklerde hem de kadınlarda kansere bağlı ölümlerin başında geliyor. Ancak son yıllardaki istatistikler, özellikle kadınlarda ve genç yaş gruplarında hastalığın beklenenden daha fazla görüldüğünü ortaya koyuyor. Sigara içmeyen kişilerde akciğer kanseri görülme oranlarındaki belirgin artış, son yılların en dikkat çekici halk sağlığı sorunlarından biri hâline geldi. Hava kirliliği, radon maruziyeti, kapalı alanlardaki kirleticiler ve genetik mutasyonlar gibi sigara dışı risk faktörlerinin önem kazandığı bu dönemde sigara içmeyen bireylerin de kanser riski açısından göz ardı edilmemesi gerekiyor" dedi.

Yüzde 20'si hiç sigara içmeyenlerden oluşuyor

Dünya genelinde akciğer kanseri vakalarının yüzde 15-20'sinin hayatı boyunca sigara içmemiş kişilerden oluştuğunu aktaran Uzm. Dr. Merda Erdemir Işık, "Akciğer kanseri sadece sigara içenlerin hastalığıdır algısı artık geçerliliğini yitiriyor. Artışın en büyük nedenleri arasında hava kirliliği (PM2.5), radon gazı, pasif içicilik, genetik yatkınlık ve kapalı ortam toksinleri yer alıyor. Özellikle İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyük şehirlerde hava kalitesinin Dünya Sağlık Örgütü sınır değerlerinin üzerinde seyretmesi, sigara içmeyen bireylerde bile akciğer kanseri riskini artırıyor" ifadelerini kullandı. Vaka analizine bakıldığında özellikle sigara içmeyen kadınlarda akciğer kanserinin görüldüğünü söyleyen Uzm. Dr. Merda Erdemir Işık, "Özellikle adenokarsinom alt tipinin kadınlarda daha sık görüldüğü gözlemlenmiş. Bu durum, hem hormonal faktörlerle hem de kadın akciğer dokusunun çevresel toksinlere karşı daha duyarlı olabileceğine dair tespitler ilişkilendiriliyor. Ayrıca büyük şehirlerde yaşayan kadınların günlük yaşamda daha yüksek düzeyde hava kirliliğine maruz kalması da risk artışında önemli rol oynadığı düşünülüyor" açıklamasını yaptı.

Belirtiler çoğu zaman gözden kaçıyor

Sigara içmeyen kişilerde hastalığın çoğu zaman sessiz ilerlediğini dile getiren Uzm. Dr. Merda Erdemir Işık, geçmeyen öksürük, nefes darlığı, tekrarlayan enfeksiyonlar, göğüs ağrısı, ses kısıklığı ve açıklanamayan kilo kaybının ciddiye alınması gerektiğini vurguladı. "Sigara içmeyen kişilerde kanser riskinin daha düşük olduğunun düşünülmesi, tanıda gecikmelere neden olabiliyor" diyen Uzm. Dr. Merda Erdemir Işık, "Hava kirliliğinden korunmak için HEPA filtreli hava temizleyicileri kullanabilirsiniz, yoğun trafik saatlerinde dış hava aktivitelerini azaltın, evinizi mutlaka havalandırın, mutfak aspiratörlerinin aktif kullanın ve de radon ölçümünü yaptırın" diye konuştu.

AÜ Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı Öğretim Görevlisi Dr. Süleyman İbze, acillerdeki yoğunluğun son dönemde arttığını söyledi. Özellikle havaların soğumaya başlaması, okul ara tatili ve sonrasında dönüşlerle birlikte viral enfeksiyonlarda belirgin bir artış yaşandığını aktaran Dr. Süleyman İbze, "Yaz ve kış arasında daha sert geçişler oluyor. Bu da insanların mevsimsel adaptasyonunda sorunlara sebep oluyor. Pandemi dönemi bize gösterdi ki viral enfeksiyonlar hayatımızın bir parçasıydı, pandemi sayesinde bu enfeksiyonların küresel bir sorun haline gelebileceğini öğrendik. Şimdi de bu yoğunluğun azalması için pandemide öğrendiklerimizi devam ettirmemiz gerekiyor" dedi.

EN ÇOK BU SEMPTOMLARLA GELİYORLAR

Viral enfeksiyonların damlacık ve temas yoluyla bulaştığını kaydeden Dr. Süleyman İbze, "Burun akıntısı, burun tıkanıklığı, boğaz ağrısı, yaygın vücut ağrısı gibi semptomlarla kendini gösterir. Genellikle kaynağı bellidir. Evde küçük çocuk varsa ondan, kalabalık ortamda çalışan biri varsa ondan başlayıp aile içinde veya topluluk içinde yayılma eğilimindedir. Eğer yeterli korunmayı sağlarsak hastalıkla ilgili büyük sorun yaşamayız. Aşılama bu noktada çok önemli. Mevsimsel grip aşılarının özellikle risk grubundaki bireylere mutlaka yapılması gerekiyor. Çünkü bu kişiler viral enfeksiyon süreçlerini maalesef daha ağır geçiriyor. Hatta ölümcül sonuçlarla karşılaşabiliyoruz" diye konuştu.

'ACİL SERVİSLER KRİTİK HASTALAR İÇİN KULLANILMALI'

Yoğunluğu azaltmak için yapılması gerekenleri anlatan Dr. İbze, "Acil servislerin kritik hastalarla ilgilendiğini vatandaşlarımızın mutlaka bilmesi gerekiyor. Sorunun çözümü için özellikle birinci basamak sağlık hizmetlerinin daha etkin kullanılması gerekiyor. Aile hekimliklerinin vatandaşlar tarafından tercih edilmesi, acil servislerdeki yoğunluğun azalmasına katkı sağlar. Bu azalma da kritik hastaların bakımında elimizi rahatlatır. Çünkü yoğunluk nedeniyle kritik hastaların sağlık hizmetine ulaşmasında zaman zaman sorunlar yaşanabiliyor. Kişinin kendini koruması ve koruyucu önlemler alarak toplumdan izole olması önemli. Burada kastettiğimiz pandemi dönemindeki mutlak karantina değildir. Maske takmak, el hijyenine dikkat etmek, kapalı alanlarda çok fazla bulunmamak ve kişisel teması azaltmak bulaşın azalmasına katkı sağlar" ifadelerini kullandı.

 
Belediye Kültür Salonu’nda gerçekleşen seminerde kalp ve damar hastalıklarının toplum sağlığı üzerindeki etkileri, erken teşhisin önemi ve hastalıklardan korunma yolları ele alındı. Damarlar içinde meydana gelen daralma, yağlanma ve kalsiyum birikimi sonucunda oluşan damar sertleşmesi (ateroskleroz) hakkında bilgi verildi. Kalp ve damar hastalıklarının erken teşhisi için uygulanan EKG, efor testi, EKO (ekokardiyografi) ve kalp anjiyosu gibi tanı yöntemleri paylaşılırken aynı zamanda kimlere hangi testlerin uygulanması gerektiği konusunda da bilgilendirme yapıldı.
 
Seminerde ayrıca, kalp ve damar sağlığını korumada düzenli egzersiz, dengeli beslenme, sigaradan ve stresten uzak durma gibi yaşam alışkanlıkları geliştirmenin büyük önem taşıdığına dikkat çekildi. Düzenli sağlık kontrollerinin ise hastalıkların erken dönemde tespit edilmesi açısından hayati olduğu vurgulandı. Seminer sonunda katılımcıların soruları yanıtlanarak, kalp sağlığını korumaya yönelik öneriler paylaşıldı.

NADİR VE GENETİK HASTALIKLAR İÇİN AR-GE KAPASİTESİ ARTILACAK

SMA gibi nadir ve yüksek maliyetli hastalıkların tedavisinde kritik öneme sahip Nusinersen etkin maddesinin sentezi ve ilacının üretimi Türkiye'de yapılacak. TÜSEB-Polifarma iş birliğiyle yalnızca SMA için değil, diğer genetik ve nadir hastalıkların tedavisinde kullanılan etken maddelerin üretilebilmesi için de araştırma ve geliştirme faaliyetleri yürütülecek.

İŞ BİRLİĞİ İLE İLAÇ ERİŞİMİ KOLAYLAŞACAK VE EKONOMİYE KATKI SAĞLANACAK

Yerli SMA ilacı ve hammaddesi ile ilgili klinik çalışmalara başlandığını belirten TÜSEB Başkanı Ümit Kervan, "Klinik çalışmalara başlamak demek zaten hastalarımızın bu tedaviye ulaşması demek. Diğer önemli konulardan biri de bu denli kıymetli bir molekülün ülkemizde tamamen yerli bir firma tarafından geliştirilmiş olmasıdır." ifadelerini kullandı.

TÜSEB İŞ BİRLİĞİ İLE EV TİPİ MEKANİK VENTİLATÖR GELİŞTİRİLDİ

11. Türk Tıp Dünyası Kurultayı'nda TÜSEB–Biosys iş birliğiyle geliştirilen Ev Tipi Mekanik Ventilatör "Bioxy" de ilk kez tanıtıldı. Birden fazla üst düzey fonksiyonu tek bir platformda sunan bu cihaz, evde bakım hizmetlerinde hem hastalar hem de sağlık profesyonelleri için yeni nesil klinik destek sağlayacak.

HASTALAR UZAKTAN ANLIK OLARAK TAKİP EDİLEBİLECEK

Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanı Prof. Dr. Ümit Kervan TÜSEB-Biosys iş birliği ile üretilen ev tipi mekanik ventilatörün dünyada ilk olduğunu belirterek "Yoğun bakımlarda solunum cihazından ayıramadığımız hastalarımızın artık evlerine taburcu olabileceği, aileleri ile birlikte olabileceği bir cihaz. Bu verileri anlık olarak gönderebiliyor. Hastanın evde bir şeye ihtiyacı olduğunda veri gönderilen sağlık merkezindeki doktor ya da hastane o hastaya uzaktan müdahale ve hastanın yakınlarına destek olabilecek bir yöntem gelişiyor." ifadelerini kullandı.

Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, Antalya'da düzenlenen Health Tech Sağlık Bilişimi ve Teknolojileri Eğitim, Konferansı ve Fuarı'na (HIMSS Eurasia) katıldı. Sağlık bilişimi alanındaki yenilikler, dijital sağlık teknolojileri ve sektörel gelişmelerin ele alındığı etkinliğe, ulusal ve uluslararası çok sayıda sektör temsilcisi ve akademisyen katıldı.

'SAĞLIKLI TÜRKİYE YÜZYILI'

Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, Türkiye'nin sağlıkta son çeyrek asırda sessiz ama derinden, küresel ölçekte yankı uyandıran bir gelişim gerçekleştirdiğini belirterek, “Sağlık hizmeti sunumunda devreye aldığımız teknoloji, altyapı, yazılım ve uygulamalar, Türkiye'de dijital dönüşümün öncüsü oldu. Dünya, hastalıklar ve beklentiler değişiyor. Dünya nüfusundaki artış, demografik değişiklikler ve ortaya çıkan küresel sağlık krizleri gibi sebepler, sağlık sistemlerinde hızlı bir değişim ve dönüşümü zorunlu kıldı. Teknolojinin hızıyla paralel olarak, vatandaşlarımızın sağlık hizmetinden beklentileri de köklü bir değişim yaşadı. Bizim 'Sağlıklı Türkiye Yüzyılı' vizyonumuz, bu değişimi yakalamaktan çok, değişime yön vermeyi gerektiriyor" dedi.

Türkiye'nin sürekli gelişen bir sağlık sistemine sahip olduğunu anlatan Bakan Memişoğlu, “Yeni teknolojilerle sağlık kurum ve kuruluşlarının yönetimi başta olmak üzere, sağlığın korunması, tedavi süreçleri ve hastalarla iletişim gibi tüm süreçleri elden geçiriyoruz. Sağlık hizmetlerinin sunumunda randevu, takip, raporlama gibi işlemler, internet altyapısı ve mobil bağlantı çözümleri ile büyük oranda sanallaşmış durumda. Klinik alanda yapay zeka uygulamaları ile teşhis, tanı, tedavi, rehabilitasyon ve sağlığın korunması gibi süreçlerde yeni yöntemleri hayata geçiriyoruz" diye konuştu.

Dijitalleşmede başarılı EMRAM validasyon deneyimine sahip sağlık kuruluşları sayısını her geçen gün artırdıklarını ifade eden Bakan Memişoğlu, “Bu durum aynı zamanda, dijitalleşen sağlık ekosisteminin kökleşmesini ve derinleşmesini sağlıyor. 2025 yılı itibarıyla, dijital hastane derecelendirmesinde 'Tam Olgunluk' anlamına gelen, yani teknolojinin hasta güvenliği için en üst düzeyde kullanıldığı EMRAM Seviye 7 sertifikasına sahip hastane sayımızı 9'a yükselttik. Bu hastanelerimiz sadece Türkiye'nin değil, dünyanın en saygın sağlık merkezleri arasında. Ayrıca Seviye 6 kategorisinde yüzlerce hastanemizle, sağlıkta dijital standartları Anadolu'nun en ücra köşesine kadar yaygınlaştırdık" dedi.

'E-NABIZ'IN DÜNYADA EŞİ BENZERİ YOK'

Dijitalleşme sürecinin sadece hastane duvarları arasında olmadığını belirten Bakan Memişoğlu, “Biz, veriyi yöneten değil, veriden değer üreten bir ülke konumundayız. e-Nabız gibi dünyada eşi benzeri olmayan, her vatandaşımızın kendi sağlık verisine 7/24 erişebildiği kişisel sağlık kaydı sistemine sahibiz. 15-20 yıl önce; hastane koridorlarında, elimizde büyük zarflar içinde röntgen filmleri olurdu. Bir teşhis için o filmi bir doktordan alıp, başka bir doktora fiziksel olarak taşımak zorundaydık. Biz e-Nabız sistemiyle bu devri kapattık. Artık elimizdeki telefonla bile hastamızın en güncel röntgenini, tomografisini anında görüyoruz. Bizim geldiğimiz noktada sağlık bilgisini, mekanın ve zamanın sınırlarından kurtardık" diye konuştu.

Türkiye'nin geliştirdiği ve dünyaya sunduğu teknolojilerden bahseden ve üç büyük yapay zeka projesini de açıklayan Bakan Memişoğlu, bakanlık olarak yeni dönemdeki mottonun 'Koruyan, Geliştiren ve Üreten Sağlık' olduğunu kaydetti. Üç büyük yapay zeka projesinin ise Türk mühendisleri ve Türk hekimlerinin ortak aklının ürünü olduğunu belirten Bakan Memişoğlu, TÜSEB iş birliğiyle ASELSAN tarafından hayata geçirildiğini söylediği projeleri şöyle açıkladı:

“Birincisi; ARİS-Yapay Zeka Destekli Mobil Röntgen Sistemi. Düşünün ki yoğun bakımda veya acil serviste bir hastamız var. Saniyelerin önemli olduğu bir an. Çekilen akciğer grafisini, cihaz üzerindeki yerli yapay zeka anında analiz ediyor. Pnömotoraks mı var? Akciğerde sıvı mı toplanmış? Entübasyon tüpü doğru yerde mi? ARİS, saniyeler içinde hekime 'Buraya dikkat et' diyor. Bu sistem, yüz binlerce görüntüyle eğitildi. Türkiye, bu teknolojiyi artık kendi mühendisleriyle üretiyor."

MEME KANSERİ TARAMASINDA YERLİ YAPAY ZEKA

Bakan Memişoğlu, açıklamasına şöyle devam etti:

"İkincisi; METRA-Ulusal Mamografi Taramasında Yerli Yapay Zeka. Her yıl KETEM'lerimizde 1,2 milyon kadınımıza meme kanseri taraması yapıyoruz. Bu devasa bir veri ve büyük bir sorumluluk. Geliştirdiğimiz METRA sistemi, radyologlarımıza 'ikinci bir göz' oluyor. Gözden kaçabilecek en küçük lezyonu, milimetrik riskleri işaretliyor. Günde 4 bin, gerekirse 15 bin mamografiyi analiz edebilen bu sistemle, kanseri çok daha erken evrede yakalıyoruz. Hata payını minimize ediyoruz. Üçüncüsü; RADİS-Akılcı Görüntüleme Karar Destek Sistemi. Hastanın şikayetine ve klinik tablosuna göre 'en doğru tetkik hangisidir' sorusuna, bilimsel kılavuzlar ve yapay zeka desteğiyle yanıt veriyoruz. Bu anlattıklarım birer hayal değil, bugün sahadaki gerçeklerimizdir."

Bakan Memişoğlu, 'Üreten Sağlık' diyerek yola çıktıklarını da belirterek, "Sayın Cumhurbaşkanımız da sağlıkta koyduğumuz vizyonun kararlılığını şu sözlerle ifade etmiştir. 'Çalışacağız, geliştireceğiz, üreteceğiz, hepsinden de öte zorluklar karşısında yılmayacağız ve Türkiye'yi çok farklı bir seviyeye hep beraber taşıyacağız.' İşte bu yüksek motivasyonla, buradan, tüm bilim insanlarımıza, hekimlerimize, araştırmacılarımıza, sağlık çalışanlarımıza ve girişimcilerimize sesleniyorum. 'Yeni bir şey söyleyeceğim, yeni bir şey üreteceğim' diyen kim varsa, Sağlık Bakanlığı olarak, TÜSEB olarak onun yanındayız, arkasındayız. Bu kararlılığımızın somut göstergesi olarak fikirden ürüne, üründen ticarileşmeye kadar tüm süreçlerde size destek olmaya hazırız. Özellikle 20 şehir hastanemizde açtığımız teknoloji transfer ofislerimizle, TÜSEB bünyesinde kurduğumuz 'Fikirden Ürüne Portalı' ile bürokrasiyi azaltıyor, inovasyonun önünü açıyoruz. Sağlıkta tam bağımsızlık, en az savunma sanayiindeki bağımsızlık kadar kritiktir, stratejiktir. Nasıl ki savunma sanayisinde yerlilik oranımızı zirveye taşıdıysak, sağlık endüstrisinde de aynı başarı hikayesini yazacağız" diye konuştu.

Işıkhan, NSosyal'deki hesabından yaptığı açıklamada, şu ifadeleri kullandı:

"Sosyal Güvenlik Kurumumuzun düzenlemesiyle kanser hastalığıyla mücadelede kullanılan ilaçlar başta olmak üzere 15 ilacı daha geri ödeme listesine aldık. Bu adımımızla birlikte multipl miyelom, hidradenitis süpürativa, dev hücreli arterit, kronik demir yüklemesi tedavisinde kullanılan rapor ve reçeteleme kurallarını güncelledik, yeni tedavi seçenekleri sunduk. Vatandaşlarımızın sağlığa ve ilaca erişimini kolaylaştırdık. Bundan sonrasında da milletimizin hizmetinde çalışmaya devam edeceğiz."

"Nemlendirici değişikliği yapın: Kış aylarında hafif nemlendiriciler yerine, daha zengin içerikli kremler kullanın. Su bazlı ürünler yerine, cildi yoğun bir şekilde nemlendiren ve hava şartlarına karşı koruyucu bir bariyer oluşturan yağ bazlı ürünleri tercih edin. Yüz nemlendirmesi için karma ve yağlı ciltler daha fazla nemlendirme kapasitesine sahip hyaluronik asit gibi içerikler içeren su bazlı nemlendiricilerden faydalanabilir.

Yatmadan önce bakım: Yatmadan önce cildinizi derinlemesine nemlendiren maskeler veya serumlar kullanarak gece boyunca cilt bakımınıza destek olabilirsiniz. Özellikle, hyaluronik asit veya gliserin içeren ürünler cildin nem tutmasına yardımcı olur.

Hassas temizleme: Sıcak su ve sert temizleyiciler, cildinizin doğal yağlarını azaltarak daha da kurumasına neden olabilir. Ilık su ve hafif temizleyiciler ile cildinizi nazikçe temizleyin.

Güneş kremi kullanımını ihmal etmeyin: Kış aylarında güneşin zararlı etkilerinden korunmak genellikle göz ardı edilir. Ancak, UV ışınları bulutlu havalarda bile cilde zarar verebilir. Bu sebeple UV oranı 2 ve üzerinde olan günlerde güneş kremsiz dışarıya çıkmayın. Kış aylarında ev içinde güneş kremi kullanmamıza gerek yoktur.

İçten nemlendirme: Bol su içmek, kış aylarında cildinizin nemli kalmasına yardımcı olur. Ayrıca omega-3 yağ asitleri açısından zengin gıdalar tüketmek, cildin nemini korumasına ve esnekliğini artırmaya yardımcı olabilir.

Sosyal belediyecilik anlayışıyla her yaştan vatandaşın ayağına sağlık hizmeti ulaştıran Kepez Belediyesi, bu kez ağız ve diş sağlığı için önemli bir çalışmayı hayata geçirdi. Kepez Belediyesi Sağlık Merkezi, Toplum Ağız ve Diş Sağlığı Haftası kapsamında belediyenin Şefkat ve Huzurevi'nde ağız ve diş sağlığı taraması yaptı. Tarama öncesinde sağlık merkezinde görevli diş hekimleri Simge Akın ve Neriman Şeyma Dokuzhan, ağız ve diş sağlığı konusunda huzurevi sakinlerini bilgilendirdi. Sunumda doğru diş fırçalama teknikleri, düzenli fırçalama alışkanlıkları ve diş ipi kullanımının önemi anlatıldı. Ayrıca düzenli diş hekimi kontrolünün gerekliliği, protez kullanan bireyler için bakım önerileri, yaşa bağlı ortaya çıkabilen ağız kuruluğu ve diş eti sorunları ile sağlıklı beslenmenin ağız sağlığına etkileri gibi bilgiler paylaşıldı. Yaş ilerledikçe ağız ve diş sağlığında görülebilecek sorunların erken teşhisle önlenebileceği vurgulandı. Diş protezlerinin temizliği, kullanım süresi ve bakım yöntemleri konusunda da bilgilendirme yapıldı. Bilgilendirmenin ardından huzurevi sakinlerinin ağız ve diş muayeneleri gerçekleştirildi. Muayene sonucunda dişlerinde sorun tespit edilen bireyler, gerekli tedavilerin yapılabilmesi için Kepez Belediyesi Sağlık Merkezi Diş Polikliniği'ne yönlendirildi.

'BÜYÜKLERİMİZİN SAĞLIĞI BİZİM İÇİN ÖNEMLİ'

Huzurevinde gerçekleştirilen bu hizmetin sosyal belediyeciliğin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Kepez Belediye Başkanı Mesut Kocagöz, “Büyüklerimizin sağlığı ve yaşam kalitesi bizim için her şeyden önemlidir. Belediyemiz, sağlık hizmetlerini vatandaşlarımızın ayağına kadar ulaştıran bir anlayışla çalışıyor. Huzurevimizde yaptığımız ağız ve diş sağlığı taraması hem erken teşhis hem de bilinçlendirme açısından çok kıymetli. Yaş almış bireylerimizin her zaman yanındayız ve onların ihtiyaç duyduğu her alanda destek vermeye devam edeceğiz" dedi.

"1 YIL İÇİNDE TOPLAM 105 MİLYON TARAMA VE İZLEM YAPTIK"

Bakan Memişoğlu, aile hekimliği sisteminde kapsamlı bir değişiklik yaptıklarını ve akılcı ilaç kullanımı doğrultusunda yapılan düzenlemelerle ilaçların 5'te 1 oranı kadarının geri verildiğini ekledi. Memişoğlu, "Bizim, aile hekimlerinin yazdığı reçetelere müdahale ettiğimiz, engellediğimiz söylendi. Halbuki biz tam aksine aile hekimliğinde düzenlenen ilaç raporlarının ve reçetelerinin kapsamını genişlettik. Aile hekimlerimiz daha önce yazamadığı bin 859 ilacı yazabilir hale geldi. Böylece vatandaşlarımız sağlık hizmetlerini çok daha yakın aile hekimlerinden alabilir hale geldi. Ayrıca oluşturduğumuz yeni modellerde; koruyan sağlık politikalarımızı, merkezi aile hekimliğine yerleştirdik. Koruyucu sağlık hizmetlerinin kapsamını genişlettik ve aile hekimlerimizin düzenli aralıklarla, kronik hastalık ve kanser tanımaları yapmalarını teşvik edecek düzenlemeler yaptık. Bu sayede obezite, kardiyovasküler hastalık, diyabet, hipertansiyon gibi klinik hastalıkların tanımlanmalarında büyük bir artış sağlandı. Böylece bu hastaların erken dönemlerde telafilerini sağlayarak yaşamlarını kolaylaştırmış olduk. Bir sene içinde toplam 105 milyon tarama ve izlem yaptık. Bununla da kalmıyoruz, tarama ve takip programlarımızı geliştirmeye devam ediyoruz" diye konuştu.

"19 BİN VATANDAŞIMIZA ERKEN KANSER TANISI KOYDUK"

Bakan Memişoğlu, kanser taramaları yaptıklarını belirterek, "Kanser tanısı zamanı geldiğinde aile hekimlerine veya henüz haberi olmayan 15 milyon vatandaşımıza, 40 milyon SMS atarak bilgilendirdik. Böylece son 1 yılda 5 milyon kanser tanısı ile 19 bin vatandaşımıza erken kanser tanısı koyduk. 19 bin vatandaşımızı taradıktan sonra onları bırakmadık. Kanser teşhisi koyulanları hastanede tedavi süreçlerini organize ve takip ettik. Ayrıca sonuç da verdik. Bunu daha da geliştireceğiz" dedi.

"AİLE HEKİMLERİ 6 MİLYON HASTAMIZA HASTANELERDEN RANDEVU ALABİLDİ"

Bakan Memişoğlu, aile hekimlerinin uygun görmeleri halinde vatandaşları hastanelere yönlendirdiklerini kaydederek, "Bugün bazı arkadaşlar 'randevu sorunu var' diyor ancak hasta vatandaşlarımız aile hekimlerine gittiklerinde, hekimlerimiz onları hastanelere yönlendirerek herhangi bir branştan randevu alabiliyorlar. Bunu özellikle ifade etmek istiyorum çünkü aile hekimlerine MHRS'nin içinde ayrı bir kontenjan verdik. O kontenjan, cildiye hastalıklarından göz hastalıklarına, onkoloji hastalıklarına kadar tüm randevular aile hekimliğinden alınabilecek durumdadır. Yani bugün randevu alınmadığı iddia edilen, 'Ben bulamadım' diyen vatandaşımız varsa lütfen aile hekimine gitsin ve aile hekiminin onlara randevu alabileceklerini görecektir. Aile hekimleri şimdiye kadar 6 milyon hastamıza hastanelerden randevu alabildi" değerlendirmesinde bulundu.

"2025 YILINDA MHRS'DE 441 MİLYON İŞLEM GERÇEKLEŞMİŞTİR"

Türkiye dışından 2 milyona yakın kişiye sağlık hizmeti sunabilecek kapasiteye sahip olduklarını ifade eden Bakan Memişoğlu, MHRS sistemine ilişkin sorular üzerine şöyle devam etti: "2025 yılının ilk 10 ayında 339 milyon MHRS randevulu toplam 441 milyon işlem gerçekleştirilmiştir. Yoğunluklar artık emin olun çok çok aza indi, hatta hemen hemen hiç yok. Bugün 300 bin civarında bekleyen hasta var. Bunların da yaklaşık yarısına yakını istediği doktor veya hastaneye randevu almayı bekliyor. Biz hem randevu sorunuyla hem MHRS ile ilgili çalışmalarımızı geliştirerek devam ediyoruz" ifadelerini kullandı.

"KÖİ MODELİYLE YAPILAN ŞEHİR HASTANELERİNİN ÖDEMELERİ İLE İLGİLİ BİLGİLER YANLIŞTIR"

Bakan Memişoğlu, şehir hastanelerinin en ileri hizmetlerin sunulduğu sağlık tesisleri olduğunu aktardı ve bu hastanelerin en gelişmiş tıbbi cihazlarla, tam kapasite ameliyathanelerle, özellikli ünitelerle, yoğun bakımlarla, acil servislerle entegre edilen sağlık kampüsleri olduğunu dile getirdi. Bakan Memişoğlu, "Şehir hastanelerimize gelen vatandaşlarımızın tüm teşhis, tedavi süreci tek bir kampüs içinde eksiksiz bir şekilde tamamlanabilmektedir. Bu da zaman, maliyet ve hizmet kalitesi açısından büyük bir avantaj sağlamaktadır. Kamu Özel İşbirliği (KÖİ), sadece bir finansman ve yapım modelidir. Bu model, devletin bütçe imkanlarını zorlamadan büyük ölçekli sağlık yatırımlarını daha kısa sürede hayata geçirme amacıyla kullanılmaktadır. Şehir hastanelerinin sahibi ve yöneticisi Sağlık Bakanlığı'dır. Hastanelerin yönetimi sevk ve idaresi, tıbbi süreçlerin tamamı Bakanlığımız tarafından yürütülmektedir. Özel sektörün sürece katkısı ise yalnızca hastanelerin inşa edilmesi, teknolojik altyapının kurulması, bazı destek hizmetlerinin sunulması ile sınırlıdır. Yani şehir hastanelerimiz, kamu hastaneleri ve tüm sağlık hizmetlerinin planlanması ve yürütülmesi Bakanlığımız tarafından yapılmaktadır. Kamu Özel İşbirliği ile şehir hastaneleri kapsamında yapılan ödemelerle ilgili iddiaların çok büyük kısmı yanlış veya eksik bilgilerden kaynaklanıyor. Kamu Özel İşbirliği kapsamında yapılan ödemeler, iki ana kalemden oluşmaktadır. Birincisi, kullanım bedeli olarak adlandırılmış kalem. Kullanım bedeli; bu hastanede inşaatı, modern sağlık altyapısı, tıbbi teknoloji yatırımları ve akıllı bina sistemleri için yapılan devasa yatırımların karşılığı olarak ödenen ücrettir. KÖİ kullanım bedeli ödemeleri ise bakanlığımız bütçesinin harcamaları içindeki payı artmamakta aksine her yıl düzenli olarak azalmaktadır" diye konuştu. Bakan Memişoğlu ayrıca yeni dönemde şehir hastanelerinin kapasitesini artıracaklarını ifade etti.

"2025 YILINDA 412 HEKİMİMİZ YURT DIŞINA GİTTİ"

Doktorların yurt dışına gitmeleriyle ilgili milletvekillerinin eleştirileri üzerine Bakan Memişoğlu, "2025 yılında 233 bin hekimimizden yurt dışına giden hekim sayımız sadece 412. Geçmiş yıllarda yurt dışına giden hekimlerimizin 249'u, 2025 yılında ülkemize geri döndü. 2024 yılında 15 bin 382 hekimimiz tıp fakültemizden mezun olmuştur. Ülkemizde görev yapan yabancı uyruklu hekim sayısı, toplam hekim sayımızın binde 4'üdür" dedi.

BÜTÇE KABUL EDİLDİ

Bakan Memişoğlu'nun soruları yanıtlamasının ardından Komisyon Başkanı Muş, Sağlık Bakanlığı ile ona bağlı kuruluşların 2026 yılı bütçe teklifini okuttu. Oylama sonucunda bütçe komisyonda kabul edildi.

Çalışma esnasında çekiç kullanırken gözüne metal parça isabet eden bir hasta, ani görme kaybı şikayetiyle Antalya Şehir Hastanesi Göz Hastalıkları Kliniğine başvurdu. Acil göz değerlendirmesinde hastanın göz içinde yoğun kanama ve göz içine saplanmış yabancı cisim tespit edildi. Hasta, hastanede ilk kez uygulanan pars plana vitrektomi cerrahisi ile başarılı bir şekilde tedavi edildi. Kanama temizliği ve retinadaki yabancı cismin çıkarılması işlemi, Op. Dr. İbrahim Başol ve ekibi tarafından başarıyla gerçekleştirildi. Sağlığına kavuşan hasta, taburcu edildi.

Zatürreden korunmanın en etkili yollarından birinin aşı olduğunu belirten Uzm. Dr. Demet Çetin, grip aşısı ve zatürre aşısının risk grubundaki bireylerde hayat kurtardığını söyledi.

Kafeinin fazlası kalp çarpıntısıyla ritim bozukluklarına yol açabilir diyen Doç. Dr. Arğun, "Fazla kafein alımı, ellerde titreme, huzursuzluk, uykusuzluk, mide asidinde artış, reflü, vücutta sıvı kaybı, tansiyon kontrolünde düzensizlik yapabilir. Bu nedenle de ilaç alımı ile kafein tüketimi arasında en az 1–2 saatlik süre bırakılması önerilir. Günlük kafein alımı 200 mg (yaklaşık 2 fincan kahve) ile sınırlandırılmalıdır. Kafeinsiz kahve veya bitki çayları tercih edilebilir. Enerji içecekleri ve pre-workout ürünlerinde gizli kafein kaynakları bulunabileceği için hastalara etiket okuma alışkanlığı kazandırılmalıdır. Tansiyon takibi yapan hastalarda kafein alımından sonraki değerlerin kaydedilmesi, bireysel duyarlılığın saptanmasına yardımcı olur" diye konuştu.

'TANSİYON TANISI OLANLAR SINIRLI TÜKETMELİ'

Kafeinin, kısa süreli kan basıncı yükselmelerine ve bazı antihipertansif ilaçlarla etkileşimlere neden olabileceğini vurgulayan Doç. Dr. Arğun, "Her ne kadar düşük ve düzenli tüketim genel popülasyonda tolere edilebilir olsa da, hipertansiyon tanısı almış veya ilaç kullanan bireylerin kafein tüketimini sınırlandırmaları klinik olarak önemlidir. Doktor hasta iletişiminde bu konuya yer verilmesi, tedavi başarısını artıracak ve komplikasyon riskini azaltacaktır" ifadelerini kullandı.

Kepez Belediyesi, öğrencilerin sağlıklı bir eğitim hayatı sürdürebilmeleri amacıyla başlattığı ücretsiz göz sağlığı taraması hizmetini sürdürüyor. Belediye Sağlık Merkezi tarafından bugüne kadar 82 okulda yapılan taramalarda 18 bin 137 öğrencinin göz sağlığı kontrol edildi. 2025-2026 Eğitim ve Öğretim yılı ara tatili nedeniyle göz taramalarının tamamlanmasının ardından Kepez Belediyesi ve hayırsever işbirliğiyle, görme problemi tespit edilen 100 çocuk gözlüklerine kavuştu.

Kepez Belediye Başkanı Mesut Kocagöz, görme problemi tespit edilen öğrencileri aileleri ile beraber makamda kabul ederek, gözlükleri teslim etti. Başkan Kocagöz, Kepez Belediyesi Sağlık Merkezi tarafından ilçedeki okullarda yürütülen göz sağlığı taraması hakkında bilgi verdi. “Bugüne kadar 82 okulda 18 bin 137 öğrencimizin göz sağlığı tarandı. Yapılan taramalarda 1917 öğrencimizin gözlerinde problem tespit edildi. Bağışçımız tarafından bugün 100 çocuğumuza gözlük bağışlandı. Çocuklarımızın sağlığı bizim için çok önemli" diyerek, hayırsever teşekkür etti. Başkan Kocagöz, sosyal belediyecilik anlayışıyla sürdürdükleri sağlık taramalarına dikkati çekerek, Mobil Sağlık Merkezi ile gerçekleştirilen kanser tarama hizmetlerine de değindi.

Hayırsever Nazif Eken de okullarda yapılan sağlık taramaları ve işbirliği için Başkan Kocagöz'e teşekkür ederek, 1000 çocuğa daha gözlük bağışı yapacaklarını bildirdi.

Sonbaharla birlikte hava sıcaklıklarının düşmesi ve yağışların artmasının iç mekanlarda nem oranını yükselttiğini belirterek, Dr. Baysal, "Bu durum da küf mantarlarının ve ev tozu akarlarının çoğalması için elverişli bir ortam oluşuyor. Küf mantarları genellikle banyo, mutfak, bodrum gibi nemli bölgelerde duvarlarda veya mobilya arkasında görünmeden çoğalabiliyor. Solunum yoluyla bu mantar sporlarına maruz kalan kişilerde burun akıntısı, hapşırık, geniz kaşıntısı, gözlerde sulanma ve öksürük gibi belirtiler ortaya çıkabiliyor. Ev tozu akarları ise özellikle yünlü halılar, pelüş oyuncaklar, yatak ve yastık içlerinde yaşıyor. Havalandırılmayan odalarda biriken bu mikroskobik canlılar da solunum yoluyla alerjik reaksiyonları tetikleyebiliyor. Bu sorundan korunmak için, evlerin sık sık havalandırılması, halıların düzenli olacak şekilde süpürülmesini ve yatak takımlarının yüksek ısıda yıkanması gerekiyor" dedi.

Kapalı alanlar alerjiyi riskini artırıyor

Havanın soğumasıyla birlikte daha fazla kapalı ortamlarda vakit geçirmenin alerjik kişilerin riskini arttırdığını söyleyen Baysal, "Okulların açılması, iş yerlerinde uzun saatler geçirilmesi ve evde geçirilen zamanın artması, alerjenlerle temas süresini uzatıyor. Bu da burun tıkanıklığı, sürekli hapşırma, boğazda yanma ve öksürük gibi şikâyetlerin sıklaşmasına neden oluyor. Evlerde kullanılan ısıtıcı sistemleri de ortam havasını kurutarak burun ve boğaz mukozasının savunma direncini azaltabiliyor. Bu durum hem alerjik reaksiyonlara hem de üst solunum yolu enfeksiyonlarına zemin hazırlıyor. Bu nedenle yaşam alanlarının düzenli havalandırılması, filtrelerin temizlenmesi ve ortam nem dengesinin korunması büyük önem taşıyor" şeklinde konuştu.

Burun tıkanıklığını hafife almayın

Uzun süren burun tıkanıklığı, geniz akıntısı veya geçmeyen öksürüğün sadece basit bir soğuk algınlığı olarak değerlendirilmemesi gerektiğini kaydeden Baysal, "Bu tür belirtiler kronikleşirse alerjik rinit veya sinüzit gibi rahatsızlıklara dönüşebiliyor. Bu durumda alerji belirtileri yaşam kalitesini düşürmeden önce bir göğüs hastalıkları veya alerji uzmanına başvurmak önem taşıyor" diye konuştu.

Dr. Mustafa Faysal Baysal, sonbahar alerjilerini önlemek veya hafifletmek için şu önerileri sıraladı:

"Evde nem oranını yüzde 40-50 arasında tutun; gerekirse nem alıcı cihaz kullanın

Yatak, yastık ve yorganları haftada bir 60 derecede yıkayın

Halı, perde ve pelüş oyuncakları mümkün olduğunca azaltın

Pencereleri sabah erken veya gece geç saatlerde kısa süreli açarak evi havalandırın

Küf oluşan bölgeleri sirke veya özel temizlik ürünleriyle temizleyin

Gerekirse doktor tavsiyesiyle alerji ilaçları veya burun spreyleri kullanın

Evcil hayvan tüyleri alerjiyi tetikleyebileceği için hayvanla aynı odada uyumamaya özen gösterin."

Yönetmelik ile birlikte, daha önce de mevzuatta yer alan "önce diyet, yaşam tarzı değişikliği ve medikal tedavi" ilkesi artık tüm obezite birimlerinde standart hale getirildi. Bu kapsamda obezite tedavisinde hastaların öncelikle yaşam tarzı düzenlenecek, beslenme alışkanlıkları değiştirilecek. Gerekirse psikolojik ve davranışsal destek verilerek medikal tedavi alması sağlanacak. Cerrahi tedavi ise klinik olarak gerekli görülen durumlarda yalnızca uygun kriterleri karşılayan hastalarda uygulanabilecek. Bu sayede, her hastanın kişisel ihtiyaçlarına uygun, bütüncül ve kademeli bir tedavi sürecinin yürütülmesi sağlanacak.

OBEZİTE ÜNİTELERİNİN KLİNİK BAŞARI VE PERFORMANSI SİSTEMATİK OLARAK DEĞERLENDİRİLECEK

Yeni düzenleme ile yalnızca merkezlerin fiziki şartları değil, sunulan tedavinin etkinliği, güvenliği ve sürdürülebilir klinik başarısı da izlenecek. Merkezlerin performansı klinik kalite göstergeleri üzerinden sistematik olarak değerlendirilecek. Sonuçlara göre merkezler "yeterli", "kısmen yeterli" veya "yetersiz" olarak sınıflandırılacak. "Kısmen yeterli" merkezler için iyileştirme planı zorunluluğu getirilirken, "yetersiz" bulunan merkezlerin faaliyetleri gerekirse durdurulabilecek. Bu yapıyla obezite cerrahisinde hasta güvenliği, klinik kalite ve hesap verebilirlik esası güçlendirilmiş olacak.

OBEZİTE CERRAHİSİ SADECE BELGELİ VE ONAY ALMIŞ UZMANLAR TARAFINDAN YAPILABİLİYOR

Obezite cerrahisi uygulamaları yalnızca Sağlık Bakanlığı tarafından verilen "Obezite Cerrahisi Uygulama Belgesi"ne sahip genel cerrahi uzmanları tarafından gerçekleştirilebiliyordu. Bu kapsama çocuk cerrahisi uzmanları da eklendi. Obezite Cerrahisi belgesini alabilmek için ise belirli sayıda vaka deneyimi, Sağlık Bakanlığınca tanımlanan eğitimlerin tamamlanması ve "Obezite Cerrahisi Onay Komisyonu" tarafından değerlendirilme şartları aranıyor.

OBEZİTE ÜNİTELERİNE MULTİDİSİPLİNER EKİP VE ELEKTRONİK TAKİP ZORUNLULUĞU GETİRİLDİ

Yeni yönetmelik ile her obezite ünitesinde diyetisyen, psikolog, fizyoterapist, hemşire ve ilgili uzman hekimlerden oluşan multidisipliner ekip bulunması zorunlu hale getirildi. Ayrıca tüm tedavi süreçleri elektronik kayıt sistemi üzerinden izlenecek ve yıllık değerlendirmelere tabi tutulacak. Bu yapıyla tedavi etkinliği dijital olarak takip edilecek, ulusal ölçekte karşılaştırılabilir klinik kalite verileri elde edilecek. Sağlık Bakanlığı, bu düzenleme ile obezite tedavisinde bilimsel rehberlere dayalı, sonuç odaklı ve sürdürülebilir bir ulusal sağlık hizmeti modeli oluşturmayı amaçlıyor. Bu kapsamda yeni yönetmelik ile cerrahi dışı tedavi programlarının güçlendirilmesi, bilimsel rehberlere dayalı klinik uygulama birliğinin oluşturulması, hasta güvenliğini ve hesap verebilirliği merkeze alan bir denetim sisteminin kurulması ile klinik başarı göstergelerinin düzenli olarak ölçülmesi hedefleniyor.

Uzm. Dr. Yalçın, "Grip ve soğuk algınlığı halk arasında sıkça karıştırılsa da farklı virüslerin neden olduğu iki ayrı solunum yolu enfeksiyonudur. Grip, influenza virüsü kaynaklıdır ve ani başlayan, daha ağır seyreden bir hastalıktır. Soğuk algınlığı ise genellikle rinovirüs gibi daha hafif seyirli virüslerle ortaya çıkar. Her iki hastalıkta da burun akıntısı, öksürük ve halsizlik görülebilir. Ancak gripte tablo daha şiddetlidir: Grip belirtileri; yüksek ateş, titreme, kas ağrıları, baş ağrısı, yoğun halsizlik, kuru öksürük. Soğuk algınlığı belirtileri ise, Hafif ateş, burun tıkanıklığı, boğaz ağrısı, hapşırma, hafif öksürüktür. Gripte hastanın günlük yaşamını sekteye uğratacak düzeyde yorgunluk yaşadığını, soğuk algınlığında ise semptomların daha hafif seyretmektedir. Her iki hastalıkta da antibiyotik kullanımı genellikle gereksizdir çünkü nedenleri viraldir.

Bu anlamda tedavide şu noktalara dikkat çekersek; gripte antiviral ilaçlar, özellikle ilk 48 saatte başlanırsa etkili olabilir. Soğuk algınlığında semptomları hafifletici destekleyici tedaviler (burun spreyi, ağrı kesici, bol sıvı tüketimi) yeterlidir. Her iki durumda da istirahat, hijyen kurallarına dikkat ve bağışıklık sistemini destekleyici beslenme önemlidir. Grip ve soğuk algınlığından korunmak için de şunlara dikkat etmeliyiz. Grip aşısı: Özellikle risk grubundakiler (65 yaş üstü, kronik hastalığı olanlar) için her yıl önerilir.

El hijyeni: Virüslerin yayılmasını önlemenin en etkili yollarından biridir. Kapalı alanlarda maske kullanımı: Özellikle salgın dönemlerinde toplu alanlarda maske takmak bulaş riskini azaltır. Beslenme ve uyku düzeni: Bağışıklık sistemini güçlü tutmak için dengeli beslenme ve yeterli uyku şarttır. Grip ve soğuk algınlığı, basit gibi görünse de özellikle risk gruplarında ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Belirtileri ciddiye almak, erken dönemde hekime başvurmak ve koruyucu önlemleri ihmal etmemek toplum sağlığı açısından büyük önem taşır" diye konuştu.

Risk grubundaki çocuklardan bahseden Uzm. Dr. Uras, "Meningokok enfeksiyonu herkesi etkileyebilir ancak özellikle 1 yaş altı bebekler olmak üzere 5 yaşın altındaki çocuklarda ve 15-19 yaş arası çocuklarda artan bir risk vardır. Ülkemizde B grubu, A, C, W ve Y gruplarına karşı koruma sağlayan aşılar uygulanmaktadır. B grubu meningokoklara karşı koruma sağlayan aşı en erken bebeklere 8. haftalarında uygulanmaya başlanmaktadır. Aşıların zamanlaması ve doz şeması başlandığı yaşa göre değişiklik göstermektedir" ifadelerini kullandı.

"Meningokok menenjit aşısını çocuklarımıza öneriyoruz"

Uzm. Dr. Uras, "Meningokok aşısından sonra yüksek ateş, ishal, kusma, döküntü, huzursuzluk görülebilir ancak çoğunlukla bir yan etki yaşanmaz. Görülen yan etkilerin hiçbiri ciddi boyutlarda değildir ve kısa sürede düzelir. Ülkemizde de yaygın görülen bu hastalık için Meningokok menenjit aşısını çocuklarımıza önermekteyiz" açıklamasında bulundu.

"Bu immünoterapi tedavisinin, bağışıklık sisteminin kanser hücrelerini tanımasını sağlayan bir madde olduğu bilgisini paylaşan Laçin, sözlerine şöyle devam etti:

"Normalde kanser hücreleri, PD-L1 adlı proteini üreterek bağışıklık sisteminden gizlenir. Bu sayede vücut, kanser hücrelerini fark edemez hale gelir. Söz konusu tedavi, bu etkileşimi engelleyerek bağışıklık sisteminin yeniden aktif hale gelmesini sağlar. Böylece vücudun kendi savunma mekanizması, kanser hücrelerini tanıyıp tanımlamış en güzel ve güçlü doğal yollarla yok etmeye başlar.

Bilimsel verilere göre bu tedavi, ileri evre safra yolları kanseri hastalarında yaşam süresini kemoterapiye göre yaklaşık yüzde 30 oranında uzatmakta ve 2 yıllık sağ kalım oranını iki kattan fazla artırmaktadır."

Laçin, yenilikçi ilaç tedavisinin, SGK geri ödeme kapsamına alındığını belirterek Türkiye'de hastalara modern immünoterapiye erişim imkanı sunulduğunu söyledi.

'KANSERDE ERKEN TEŞHİS HAYAT KURTARIR'

Sağlık hizmetlerinin de sosyal belediyeciliğin önemli bir parçası olduğunu belirten Kepez Belediye Başkanı Mesut Kocagöz, "Belediyecilik sadece yol yapmak, park yapmak değil. Sosyal belediyecilik anlayışımızın bir gereği olarak, sağlık hizmetlerini de vatandaşımıza ulaştırmayı bir görev olarak biliyoruz. Unutmayalım ki, kanserde erken teşhis hayat kurtarır" dedi.

RİSKLİ KİŞİLER TEDAVİ ALTINA ALINIYOR

Kepez’in Mobil Sağlık Merkezi tarafından yapılan tarama sonuçları, mamografi için Ulusal Tarama Mamografi Raporlama Merkezi’ne, rahim ağzı ve bağırsak kanseri taramaları için ise Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Kanser Daire Başkanlığı Ulusal HPV Laboratuvarı’na gönderiliyor. Risk grubunda tespit edilen hastalar ise Sağlık Bakanlığı’nın imkanlarıyla tedavi altına alınıyor.

Kaya, cep telefonunun herkeste bulunması ve kolay ulaşılabilir olması nedeniyle mobil uygulama üzerine yoğunlaştı. Sağlıklı ve akciğeri sönen hastalardan ses örnekleri alan Kaya, sesleri analiz ederek akciğer sönmesini tespit edecek yazılım hazırladı.

Uygulama, telefona kaydedilen sesi, sağlıklı ve akciğer sönmesi olanların sesleriyle kıyaslayarak sonuç veriyor.

"CEP TELEFONUYLA TEŞHİS KOYABİLİYORUZ"

Doç. Dr. Şeyda Örs Kaya, AA muhabirine, akciğer sönmesinin sık rastlandığını, zamanında müdahale yapılmadığı zaman hastanın kaybedilme riskinin bulunduğunu söyledi.

Akciğer sönmelerinin hastanede tomografi ve röntgen aracılığıyla teşhis edildiğini, akciğeri sönen bir hastanın konuşmasından bu durumun anlaşılamadığını anlatan Kaya, şunları kaydetti: "Kaza ya da yaralanma yerinde, diyelim büyük bir deprem oldu, insanlar hastaneye ulaşamıyor, herkesin ulaşabileceği basit bir sistemle buna teşhis koyabilir miyiz? Çalışmamı cep telefonuyla teşhis üzerine gerçekleştirdim. Öncelikle 3 ila 5 saniye olmak üzere akciğer sönmesi olan hastaların ses kayıtlarını cep telefonuna kaydettim. Daha sonra bunları normal akciğer ses kayıtlarıyla karşılaştırarak akciğer sönmesi olan ve normal kişilerin seslerindeki farklılıkları matematiksel olarak gösterdik. Bunu da basit bir yazılıma dönüştürdüm. Henüz ticari boyutta değil ama kullanılabilir düzeyde elimizde bir yazılımımız var. Hastanın 3 ila 5 saniyelik herhangi bir ses kaydı, adını söylemesi ya da iyiyim demesi yeterli oluyor. Zaten elimizde akciğer sönmesiyle ilgili parametreler belli. Bunun hızlı bir şekilde analizini yaparak cep telefonuyla teşhis koyma yöntemimiz var. Bu da şu an yüzde 85-90 doğruluk oranına sahip."

Sağlık Bakanı Memişoğlu, Antalya’nın Alanya ilçesinde, 'Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi’nin (ALKÜ) 2025-2026 Akademik Yılı Açılış ve Tıp Fakültesi Beyaz Önlük Giyme Töreni'ne katıldı. Kestel Amfitiyatro'da düzenlenen tören, ALKÜ'nün 10'uncu yıl tanıtım filmiyle başladı. Törende Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, öğrencilere, akademisyenlere ve öğrenci ailelerine seslendi. Sözlerine ailelere teşekkür ederek başlayan Bakan Memişoğlu, "Bilim yuvasında eğitim alıp, Türkiye'nin geleceğine katkı verecek çocuklar yetiştirdikleri için minnetlerimi sunuyorum. Özellikle annelere teşekkür ediyorum. Bu evlatları, milletin en iyi okullarında okutmak için gecesini gündüzüne katan tüm ailelerimize, bu ülke adına şükranlarımı sunuyorum" dedi.

'NEREDEN GELDİĞİMİZİ UNUTMAMALIYIZ'

Akademik öğretim üyelerine, bilgi, eğitim ve davranışlarıyla ülkenin geleceğini inşa etikleri için teşekkür eden Bakan Memişoğlu, üniversite öğrencilerine yönelik şunları söyledi: "Biz hep 'gelecek sizindir gençler' diyoruz ama esasında gençler, ülkeyi yönetenlerdir. Bizler tecrübelerimizi, bilgilerimizi size aktarıyoruz. Siz yeni şeyler yapacak, yeni şeyler üretecek, ülkenizi daha ileriye taşıyacaksınız. Geçmişini bilen, geleceğini inşa eder. Nereden geldiğimizi ve nereye gittiğimizi unutmamalıyız."

'BEYAZ ÖNLÜK, SADECE BİR GİYSİ DEĞİL'

Bakan Kemal Memişoğlu, "Bugün beyaz önlük giyeceksiniz ama bu önlüğü sadece bir giysi olarak değil, vicdanınız olarak görün. Çünkü hekimlik, başkaları için çalışmak, kendi hayatını başkalarına adamak demektir. Hekim, kendi çocuğu hastayken bile başkasının çocuğuna şifa bulmak için koşandır. Bu, bir adanmışlık mesleğidir. Beyaz önlük bilgiden önce, insan sevgisini, merhameti, vicdanı temsil eder. Bir hekimin kurtardığı bir hayatın gözlerindeki minnet duygusu, hiçbir maddi değerle ölçülemez. O gözlerdeki şükran, bir ömrün karşılığıdır. Bu duyguyu hisseden insan, mesleğini sevgiyle yapar. Hekimlik, yalnızca bir kartvizitle taşınmaz, yürekle yapılır" diye konuştu.

'BİZLER, İYİLİK MEDENİYETİNİN TEMSİLCİLERİYİZ'

Selçuklu dönemindeki sağlık hizmetlerinden bahseden Bakan Memişoğlu, şunları söyledi: "Alaaddin Keykubat, Gevher Nesibe kimdir, bilmeniz lazım. Geçmişini bilmeyen geleceğini inşa edemez. 1206 yılında Kayseri'de Gevher Nesibe adına yapılan şifahane, bugün medeni diye övülen birçok sistemden daha ileriydi. O dönemde hastalar müzikle tedavi ediliyordu. Bir tıp fakültesi vardı, yanında hastane vardı; morfoloji ve klinik ayrıydı; ama aralarında bir geçit bulunuyordu. Bu vizyon, o dönemin insan sevgisini gösteriyor. Bizler, iyilik medeniyetinin temsilcileriyiz. Bugün dünyada maalesef para, çıkar, materyal ön planda; ama biz, iyiliğin ve merhametin tarafındayız. Bu ülke, asırlardır sadece kendi halkı için değil; ezilen tüm insanlık için umut olmuştur. Dünyanın dört bir yanında adalet ve vicdan arayanlar için, biz hala bir sığınak, bir umut kapısıyız."

'BİLGİ ÜRETEN, YENİLİK GELİŞTİREN ÜLKE OLMALIYIZ'

Sağlık sisteminde 25 yılda büyük dönüşüm yaşandığına dikkati çeken Bakan Memişoğlu, "Sağlıkta büyük bir dönüşüm sağladık. Ancak artık sadece hizmet sunmak yetmez. Bundan sonraki hedefimiz, sağlık teknolojisini, tıbbi cihazı, malzemeyi, ilacı üretebilen bir Türkiye olmaktır. Bizler bunun altyapısını kuruyoruz, sizlerse bunu geleceğe taşıyacaksınız. Sadece hizmet veren değil, aynı zamanda bilgi üreten, yenilik geliştiren bir ülke olmalıyız. Biz, dünyanın en iyi sağlık hizmetini sunan ülkelerden biriyiz. Ama bundan sonra bilgi, teknoloji ve üretim tarafına yoğunlaşacağız. Sizler, sağlık teknolojisinin öncüleri, yeni keşiflerin mühendisleri, bilim insanları olacaksınız" diye konuştu.

'BEYAZ ÖNLÜĞÜN MANEVİ TARAFI, MADDİ HİÇBİR ŞEYLE ÖLÇÜLEMEZ'

Konuşmasının sonunda öğrencilere seslenen Bakan Memişoğlu, şunları söyledi: "Kurtardığınız bir insanın gözlerindeki minnet duygusu, her şeye bedeldir. O anı yaşadığınızda, dünyadaki bütün makamların, paranın, unvanların bir anlamı kalmaz. Çünkü o an, insanlığa dokunduğunuz andır. Hekimliğin asıl ödülü, o gözlerdeki sevgidir. O anı yaşarsanız, gerçek mutluluğu bulursunuz. Sizler, insanlara iyilik yapan, bir insanın hayatını kurtaran bir inancın temsilcilerisiniz. Bir hayat kurtarmak, bütün insanlığı kurtarmak gibidir. Bu anlayışla yetişin. Beyaz önlüğün manevi tarafı, maddi hiçbir şeyle ölçülemez. Sizler bu toplumun vicdanı, bilimin ışığı, insanlığın umudusunuz."

BİLİM İNSANLARINA ÖDÜL, BAKANA SÜRPRİZ HEDİYE

Törenin sonunda, dünyanın en etkili bilim insanları listesine giren Prof. Dr. Mehmet Kanoğlu, Doç. Dr. Alper Kürşat Uysal, Doç. Dr. Emrah Irmak, Prof. Dr. Mert Topcu ve Doç. Dr. Bertan Beylergil'e başarı belgeleri verildi. Rektör Prof. Dr. Kenan Ahmet Türkdoğan, Bakan Memişoğlu'na cübbe giydirdi. Bakan Memişoğlu'na, 1973-74 sezonu 2. Lig Kırmızı Grup Şampiyonu Trabzonspor'un futbolcularıyla 7 yaşındayken çekilen fotoğrafı hediye edildi. Program, tıp fakültesi öğrencilerinin beyaz önlük giymesi ve toplu fotoğraf çekimiyle sona erdi.

Kepez Belediyesi bünyesinde hizmet veren Sağlık Merkezi, öğrencilerin görme sağlığını korumak ve olası göz rahatsızlıklarını erken dönemde tespit etmek amacıyla okullarda ücretsiz göz taraması düzenliyor. Belediye Sağlık Merkezi, bu kapsamda son olarak General Şadi Çetinkaya İlkokulu ve Emek Anaokulu’nda göz taraması gerçekleştirdi. General Şadi Çetinkaya İlkokulu’nda 279 öğrenciye yapılan taramalarda, 42 öğrencide görme bozukluğu tespit edildi. Emek Anaokulu’nda ise 107 öğrenciden 4’ünde görme bozukluğu saptandı. Tarama sonuçları ailelere bildirilmesi için okul yönetimiyle paylaşıldı.

OKUL BAHÇESİ TEMİZLENDİ

Kepez Belediyesi, bir yandan öğrencilere göz taraması hizmeti sunarken, diğer yandan eğitimlerini daha sağlıklı ve temiz ortamlarda sürdürebilmeleri için okul bahçelerinde kapsamlı temizlik çalışmaları yürütüyor. Bu kapsamda, Temizlik Müdürlüğü ekipleri, göz sağlığı taraması yapılan General Şadi Çetinkaya İlkokulu’nun bahçesinde kapsamlı temizlik çalışması gerçekleştirdi. Okul bahçesi önce süpürge aracıyla temizlendi, ardından kapsamlı bir şekilde yıkanarak hijyenik hale getirildi.

'ÇOCUKLARIMIZIN SAĞLIĞI HER ŞEYDEN ÖNEMLİ'

Kepez Belediye Başkanı Mesut Kocagöz, çok sevdikleri çocukların sağlığını da çok önemsediklerini belirterek, göz taramalarının okullarda da sürdürüldüğünü ifade etti. Başkan Kocagöz, "Eğitim kurumlarımızda gerçekleştirdiğimiz göz taramalarıyla çocuklarımızın görme sağlığını yakından takip ediyoruz. Erken teşhis sayesinde olası göz problemlerinin önüne geçmek ve onların geleceğe daha sağlıklı adımlarla ilerlemesini sağlamak bizim için büyük önem taşıyor. Çünkü çocuklarımızın sağlığı her şeyden önce gelir" dedi.

Bakan Memişoğlu, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "'Her Bağış Yeni Bir Hayattır' diyerek organ bağışı sürecini çok daha kolay hale getirdik. Vatandaşlarımız artık hem e-Nabız hem de e-Devlet üzerinden organ bağışı vasiyetinde bulunabiliyor. Sizleri başka hayatlara dokunmak için organ bağışı yapmaya davet ediyorum. Bugün bir adım atalım. Yarın hiç tanımadığınız insanlara umut olalım. 'Yaşamak Güzel, Yaşatmak Daha Güzel'" ifadelerini kullandı.

Türkiye'de yılda yaklaşık 27 bin kadına meme kanseri tanısı konuyor ve her 18 kadından biri yaşamı boyunca bu hastalığa yakalanma riski taşıyor.

AA muhabirinin, "1-31 Ekim Meme Kanseri Farkındalık Ayı" dolayısıyla, Sağlık Bakanlığı verilerinden derlediği bilgilere göre, meme kanseri dünyada ve Türkiye'de kadınlarda en sık görülen kanser türü ve önemli bir halk sağlığı sorunu olarak yer alıyor.

Kanser, genellikle memedeki süt salgılayan bezlerde (lobüller) veya süt taşıyan kanallarda (duktuslar) başlıyor, daha nadir olarak meme dokusundaki yağ ve bağ dokusunda da gelişebiliyor.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı verilerine göre de her yıl yaklaşık 2,3 milyon kadına meme kanseri teşhisi konuyor. Bu hastalık, kadınlarla yeni tanı konulan tüm kanserlerin yüzde 23,8'ini oluşturarak birinci sırada yer alıyor.

Türkiye'de ise yılda yaklaşık 27 bin kadına meme kanseri tanısı konuyor ve her 18 kadından biri, yaşamı boyunca bu hastalığa yakalanma riski taşıyor. Bu nedenle meme kanseri, erken teşhis ve bilinçlendirme yoluyla etkili bir şekilde mücadele edilmesi gereken önemli bir halk sağlığı sorunu olarak yer alıyor.

Kepez Belediyesi, Mobil Sağlık Merkezi aracılığıyla Antalya genelinde mahalle mahalle, ilçe ilçe dolaşan mobil ekip, kanser tarama hizmetlerini kent sakinlerine götürerek büyük bir kolaylık sağlıyor. 'Erken tanı hayat kurtarır' mottosuyla yola çıkan Kepez Belediyesi, bu önemli hizmeti kırsal kesimlere de ulaştırarak taramaların erişilebilirliğini artırıyor. Mobil merkezde görevli sağlık ekipleri, tarama öncesi vatandaşları kanserin riskleri ve erken tanının önemi konusunda bilgilendiriyor.

4 İLÇEDE 408 KİŞİYE KANSER TARAMASI

Konyaaltı’nda 6- 7 Ekim’de gerçekleştirilen taramalarda, 68 kişiye HPV testi, 54 kişiye mamografi ve 22 kişiye kolorektal kanser taraması uygulanarak toplam 144 işlem gerçekleştirildi. 7- 8 Ekim’de Korkuteli ilçesinde devam eden hizmetlerde ise 11 HPV, 25 mamografi ve 20 kolorektal kanser taraması olmak üzere toplam 56 işlem uygulandı. 13 Ekim’de Kumluca’da yapılan sağlık taramalarında 34 kişiye HPV testi, 28 kişiye ise mamografi çekimi yapılarak toplamda 62 kişiye ulaşıldı. Mobil Sağlık Merkezi, 14- 15 Ekim tarihlerinde ise Demre’de hizmet verdi. Demre’de 53 HPV, 79 mamografi, 14 kişiye kolorektal kanser taraması olmak üzere 146 kişiye kanser tarama hizmeti gerçekleştirildi.

Doyran Mahallesi’nde düzenlenen “Obezite Farkındalık Etkinliği”nde, kadınlara sağlıklı yaşam ve beslenme alışkanlıkları anlatıldı. Rektör Prof. Dr. Özkan, kadınların önce kendilerini sevmeleri gerektiğini vurguladı.

Antalya Kent Konseyi ve Akdeniz Üniversitesi iş birliğinde Obezite Farkındalık Etkinliği düzenlendi. Konyaaltı ilçesine bağlı Doyran Mahallesi’nde gerçekleştirilen etkinlikte sağlıklı yaşam bilincini artırmak için alanında uzman diyetisyenler tarafından bilgilendirme yapıldı. Etkinliğin açılışına Akdeniz Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Özlenen Özkan, Hastane Başhekimi Prof. Dr. Yıldıray Çete, Antalya Kent Konseyi Başkanı Semanur Kurt, Doyran Mahallesi Muhtarı Mehmet Akkaya, Doyran Dağ Mahallesi Muhtarı Şahali Kıvrak, Doyran Çamlıbel Mahallesi Muhtarı Mehmet Ali Kaya, Gökçam Mahallesi Muhtarı Hüseyin Sarı, Kır Mahallesi Muhtarı Yılmaz Gökalp, Karatepe Mahallesi Muhtarı Ozan Keser ve mahalle halkı katıldı. Etkinlik kapsamında sağlık personelleri, vatandaşları tartıya çıkararak boy-kilo ölçümleri yaptı ve vücut kitle indeksi hesaplamalarını gerçekleştirdi. Ayrıca dağıtılan bilgilendirici broşürlerle obezitenin nedenleri, riskleri ve önlenmesine yönelik bilgiler paylaşıldı.

BU COĞRAFYAYI İMARA KURBAN ETMEYİN

Akdeniz Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Özlenen Özkan, “Burada olmak çok güzel. Arabada gelirken gördüğüm şey muhteşem bir manzara. Dünyanın en güzel ülkesinde ve dünyanın en güzel şehrinde yaşıyoruz. Çok şanslısınız böyle bir coğrafyada yaşıyorsunuz ama muhtarlarım lütfen bu coğrafyayı imara kurban etmeyin. Çok rica ediyorum. Hiçbir şekilde imara açılmasını istemeyiz. Tabii ki herkesin bir hayat mücadelesi vardır ama biz bunlarla güzeliz. Bir kadın olarak burada olmak çok mutlu ediyor beni. Çünkü öncelikle Antalya Kent Konseyi başkanımızın bir kadın olması çok kıymetli. Birçok kent konseyi başkanını biliyorum ve kent konseyini biliyorum. Antalya çok şanslı böyle bir kadın bakış açısına sahip olduğu için ve çok dürüst, çok çalışkan bir insan. Kent Konseyi, Antalya’ya değer katan projeleriyle çok kıymetli bir kurum. Böyle vizyoner bir başkana sahip olması da kentimiz için büyük bir şans.” diye konuştu.

KENDİMİZE BAKMAMIZ GEREKİYOR

Rektör Özkan “Benim gördüğüm, Türkiye’de biz sevgiyi ve saygıyı anlatırken çocuklarımıza önce kendimizi saymayı ve sevmeyi öğretmemiz gerekiyor. Ancak çoğu zaman önce eşimizi, sonra çocuklarımızı düşünüyoruz; en son sırada biz kalıyoruz. Bu yüzden çocuklarımıza da kendimizi sevmeyi öğretemiyoruz. Oysa önce kendimizi sevmeyi öğrenmeliyiz. Hanımlar, lütfen önce kendinize değer verin. Kendimize iyi bakmak sağlığın da en temelidir.” şeklinde konuştu. Kadın yöneticilerin artması dileklerini ileten Rektör Prof. Dr. Özlenen Özkan, “Ben muhtar kadınların sayısının artmasını temenni ediyorum. Ülkemizin geleceği kadınların elinde. Çünkü çocukları yetiştiren kadınlar lütfen, çocuklarımıza sahip çıkalım, kendimize sahip çıkalım.” ifadelerini kullandı.

AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ KENTLE CİDDİ BİR İŞ BİRLİĞİ İÇERİSİNDE

Muhtarlar tarafından talep edilen programı Akdeniz Üniversitesi iş birliğiyle gerçekleştirdiklerini ifade eden Antalya Kent Konseyi Başkanı Semanur Kurt, “Sağlık alanında sağlıklı yaşam alanında bir farkındalık çalışması programladık. Özellikle kadınlara yönelik başta diyabet olmak üzere birçok alanda, bize bilgilendirme toplantıları seminer verir misiniz istekleri oldu. Bunu biz ilgili kurullarımızla görüştük. Sayın Rektörümüzle görüştük. Rektörümüz hem Antalya açısından büyük bir şans hem de Türkiye açısından çok çok önemli bilim insanı, bilim kadını. Yüz akımız Akdeniz Üniversitesi. Hem şanslıyız Akdeniz Üniversitemizin olması nedeniyle hem de böyle değerli bilim insanlarıyla bir arada olmak bizim büyük şansımız diye biz düşünüyoruz. Çünkü üniversite kentle çok ciddi bir iş birliği içerisinde bizim de en önemli paydaşlarımızdan birisi kuruluşundan bu yana.” dedi.

Kent Konseyi Başkanı Semanur Kurt, “İlerleyen süreçte başka konularla farklı farklı konularda hepimizin yoğunlukla yaşadığı konular öncelikli olmak üzere. Programlar devam edecek tabii ki. Sizin önceliklerinizin de bize bildirilmesi muhtarlarımızla görüşerek bize bildirirseniz mutlu oluruz. Ben muhtar eşlerine çok teşekkür ediyorum. Aslında muhtarlığı benim gördüğüm yerlerde kadınlar eşleri yapıyor, muhtarlar geziyor protokolde. Açılışta kapanışta geziyor ama muhtar eşleri muhtarlık yapıyor, yürekten kutluyorum. Hepiniz çok sağ olun.” ifadelerini kullandı.

DOYRAN GÖLETİ VE PATLICAN SERASI GEZİLDİ

Doyran Mahallesi Muhtarı Mehmet Akkaya, Doyran Dağ Mahallesi Muhtarı Şahali Kıvrak, Doyran Çamlıbel Mahallesi Muhtarı Mehmet Ali Kaya, Gökçam Mahallesi Muhtarı Hüseyin Sarı, Kır Mahallesi Muhtarı Yılmaz Gökalp, Karatepe Mahallesi Muhtarı Ozan Keser ise Akdeniz Üniversitesine ve Antalya Kent Konseyine iş birliklerinden dolayı teşekkür ederek mahallelerinde yapılan etkinlikten dolayı mutluluk duyduklarını ifade ettiler.

Etkinlik alanında Akdeniz Üniversitesi Hastanesi diyetisyenleri tarafından hanımlara obezite konusunda bilgiler verildi. Boy kilo ölçümü yapılarak tavsiyelerde bulunuldu.

Etkinliğin ardından Rektör Prof. Dr. Özlenen Özkan ve beraberindeki heyet, Doyran Göleti ve patlıcan üretimi yapılan seraları gezerek bilgi aldılar.

Sağlık Bakanlığı ile Türk Kızılay'ın işbirliğiyle hayata geçirilen TÜRKÖK'ün, Türkiye'nin ulusal kemik iliği bankası olarak hizmet verdiğini belirten Memişoğlu, "Amacımız, ülkemizde ve dünyada kemik iliği nakline ihtiyaç duyan hastalarımıza en uygun kök hücreyi bulmak ve ulaştırmaktır." dedi.

Memişoğlu, 18–35 yaş arasındaki vatandaşların Kızılay merkezlerine giderek, gönüllü olarak kan verdiğini belirterek, bir hastayla doku uyumu sağlandığında hemen bağışçıyla iletişime geçildiğini ve sürecin başladığını aktardı.

Hastaya uygun bağışçının yurt dışından bulunması durumunda, TÜRKÖK aracılığıyla bağışçı ağına ulaşıldığını ve hücresel ürünün güvenle Türkiye'ye getirildiğini anlatan Memişoğlu, "Ankara ve İstanbul'daki Kemik İliği Bankalarımızda bu süreci büyük bir titizlikle yürütüyoruz." dedi.

Memişoğlu, 2016'da TÜRKÖK'ün, 56 ülkenin üye olduğu Dünya Kemik İliği Donörleri Birliği'ne dahil olduğunu ifade ederek, "1 milyon 200 bin gönüllü bağışçımızla, dünyanın 7'nci büyük kemik iliği bankası konumuna ulaşmış durumdayız. Bu tablo, Türk milletinin vicdanını, merhametini ve paylaşma kültürünü en güzel şekilde yansıtmaktadır. TÜRKÖK aracılığıyla bugüne kadar 7 bin 500'den fazla hastamıza uygun kök hücre sağlanmıştır." diye konuştu.

Şile Devlet Hastanesi İç Hastalıkları Uzm. Dr. Serap Türk, Türkiye'de pek çok mantar çeşidi yetiştiğine ancak bunların büyük bir kısmının zehirli olduklarına dikkat çekti. Uzm. Dr. Türk, "Her mantar zehirlenmesi aynı şekilde seyretmez. Vakaların bir kısmı hafif mide bulantısı ile sınırlı kalırken; azımsanamayacak bir kısmı ölümle sonuçlanır. Bunun nedeni de farklı mantar türlerinin farklı toksinler içermesidir. Bazı mantar türleri (örneğin Omphalotus, Clitocybe, Inocybe) sindirim sistemini etkiler. Tüketimden kısa süre sonra ise bulantı, kusma ve ishale neden olur. Genellikle hafif seyirlidir ancak sıvı kaybı gelişebileceği için tıbbi destek gerekebilir. Cortinarius türlerinde bulunan 'orellin' maddesi ise böbrek hasarına yol açar. Belirtiler bazen bir hafta sonra bile ortaya çıkar. Erken fark edilmezse kalıcı böbrek yetmezliği gelişebilir. Amanita muscaria ve benzeri mantarlar sinir sistemini etkileyerek halüsinasyon, bilinç bulanıklığı, kas seğirmesi ve nöbetlere yol açabilir" dedi.

"Belirti varsa 'Bekleyelim geçer' demek yerine hiç vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurmak gerekiyor"

Uzm. Dr. Serap Türk, türü ve içeriği bilinmeyen mantarların tüketiminden kesinlikle kaçınılması gerektiğinin altını çizerek vatandaşlara, "Herhangi bir mantar tüketimi sonrası belirtilerden biri dahi görülürse, 'Bekleyelim geçer' demek yerine hiç vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurmak gerekiyor. Çünkü erken dönemde yapılan tıbbi müdahaleler, toksinlerin etkisini azaltabilir ve hastanın hayatını kurtarabilir. Hastanın yediği mantarın örneği, mümkünse kalan kısmı veya pişirilmemiş hali mutlaka kapalı bir kapta saklanmalı ve sağlık personeline gösterilmelidir. Sağlık kuruluşuna ulaşana kadar hasta kesinlikle kusturulmaya zorlanmamalı ve 'Zehri alır' düşüncesiyle yoğurt, süt ya da limon yedirilmemelidir. Herhangi bir ilaç verilmemelidir. Mantar zehirlenmesinden korunmak için vatandaşlarımızın doğadan topladıkları veya kaynağını bilmedikleri mantarları kesinlikle tüketmemeleri, yalnızca kontrollü üretim yapılan kültür mantarlarını tercih etmeleri gerekir. Evde yapılan işlemler; kaynatma, haşlama, sirke veya tuz ekleme toksinleri etkisiz hale getirmez. Bu yanlış inanışlar, zehirlenme riskini ortadan kaldırmak yerine çoğu zaman gecikmeye ve daha ağır sonuçlara neden olur. Unutmayalım, bir tabak mantar, bir ömür sağlığı gölgeleyebilir" şeklinde uyarılarda bulundu.

Yetişkinlerin günde en az 7-8, çocukların ise 9-10 saat uyuması gerekiyor. Oysa günümüzde uyku süreleri bu rakamları çok çok altına düşüyor…

Uzmanlar ise bu durumun özellikle beyin için ciddi, riskleri olduğunu belirtiyor… ‘’Gece geç yatmak kısa vadede ciddi sorunlara yol açmaz. Ancak uzun vadede unutkanlık, dikkat dağınıklığı ve beyin yaşlanmasının en görünmez nedenlerinden biridir’’ diyen Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Derya Uludüz, uykusuzluğun beyne etkilerini ve düzenli uykunun ipuçlarını şöyle açıkladı:

Şimdi fark etmezsiniz ama acısı sonra çıkar

Beyninizi genç tutmak, hafızanızı korumak ve yaşam kalitenizi artırmak için erken yatmayı alışkanlık haline getirin.

Özellikle 34 yaş üstü bireylerde geç saatlere kadar ayakta kalmak, yalnızca ertesi gün yorgunluk yaratmakla kalmıyor; uzun vadede unutkanlık, dikkat dağınıklığı, beyin sisi ve hatta Alzheimer riski gibi ciddi sorunlara zemin hazırlıyor.

Kendini yenileyemez

Uyku sırasında beyin, gün içinde öğrenilen bilgileri düzenler, hafızaya kaydeder ve duygularımızı dengeler.

Geç yatıp kısa uyuyanlarda beyin kendini yenileyemez ve ertesi gün:

- Hafıza zayıflar.

- Dikkat eksikliği artar.

- Karar verme becerileri bozulur.

Bu nedenle -ders çalışırken sabahlayayım, daha iyi öğrenirim- inancı aslında yanlış bir efsanedir. Tam tersine, hafıza pekişmesi uykuda olur.

Geç saatlerde uyumanın ne gibi zararları olur?

Geç uyuma alışkanlığı beyin sağlığımızı olumsuz yönde etkiler. İşte ortaya çıkan sorunlar...

Gizli tehlike: Stres ve iltihap

Geç uyumak vücudun kortizol (stres hormonu) seviyelerini artırır. Kortizol uzun süre yüksek kaldığında:

- Kalp-damar sağlığı bozulur.

- Bağışıklık sistemi baskılanır.

- Beyin küçülmeye başlar, özellikle de hafıza merkezi olan hipokampus zarar görür.

Ayrıca, düzensiz uyku iltihabı (inflamasyon) tetikler. Kronik iltihap yalnızca eklemleri değil, beyin damarlarını ve nöronlara da zarar verir.

Sonuç: Zihinsel yavaşlama ve hızlanan yaşlanma...

Çöp toplama sistemi derin uykuda çalışır

Beyin sağlığının en kritik mekanizmalarından biri, gece uykusu sırasında beyin hücreleri arasında dolaşan “glimfatik sistem”dir.

Bu sistem, gün boyu biriken toksinleri ve atıkları temizler. Geç yatmak, özellikle gece yarısından sonraki ‘derin uyku’ evresini kısaltır. Temizlik tam yapılamayınca, beyinde zararlı proteinler birikir. Bu birikimler uzun vadede:

- Unutkanlık nedenleri arasında öne çıkar,

- Hafıza kaybı ve dikkat bozukluğu oluştur,

- Alzheimer riskini artırır.

Hastalarımdan biri, sürekli gece geç yatma alışkanlığı yüzünden sabahları baş ağrısı ve unutkanlık şikâyetiyle başvurmuştu.

Uyku düzeni değiştiğinde, birkaç hafta içinde zihinsel berraklığının geri geldiğini fark edince çok şaşırdı.

Biyolojik saatin bozulmaması gerekir

İnsanın doğasında gece uyumak, gündüz aktif olmak vardır. Ancak geç saatlere kadar ışığa, televizyon ve telefondan gelen ekran ışığına maruz kalmak melatonin hormonunu baskılar.

Melatonin, biyolojik saati korur, uyku ritmi ve vücut ısısının ayarlanmasını sağlar. Ancak yalnızca uykuya dalmayı kolaylaştırmaz, aynı zamanda:

- Beyin yaşlanmasını yavaşlatır.

- Antioksidan ve antikanserojen etki gösterir.

- Beyin hücrelerini stres ve iltihaptan korur.

- LDL kolesterolü azaltır.

- Enerji metabolizmasında rol alır.

Geç yatmak melatonini düşürdüğü için, beyin hem dinlenemez hem de hücresel düzeyde korunmasız kalır. Yaşlılıkta ve gece çalışanlarda uyku azalmasına bağlı melatonin yetersizliği insülin direnci ve obeziteye neden olur.

BEYİN SAĞLIĞI

Teknolojik bağımlılığın etkisi

Günümüzde gece yarılarına kadar uyumuyor film seyrediyor ya da sosyal medyada gezinip duruyoruz…

Bu yüzden beynimizi mahvediyoruz. Uyku hormonu ölüyor ve zamanla uyku sorunu da yaşamaya başlıyoruz.

Dolayısıyla ‘Uyuyamıyorum hap aldım uyudum’ diyenlerin sayısı az değil… Uyudunuz ama içtiğiniz hapla sahte bir uyku uyudunuz.

Nerdeyse 3 kişiden birinde uyku sorunu var.

Uyku hapı uyku için bitki çayları içmek yerine siz önce elinizdeki telefonları bir kenara bırakın ki beyin dinlenmeye geçsin.

İŞTE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

Erken yatmak  beyninizi yıllarca genç tutabilir. Bunun için şunları yapabilirsiniz:

- Düzenli uyku saati belirleyin: Her gün aynı saatte uyumaya çalışın.

- Ekranlardan uzak durun: Uyumadan 1-2 saat önce telefon ve bilgisayarı bırakın.

- Uyku ortamınızı düzenleyin: Karanlık (melatonin hormonu karanlıkta artar aydınlıkta baskılanır), sessiz, havalandırılmış ve serin bir odada uyumak beyin sağlığı için idealdir.

- En az 7-8 saat kaliteli uyku alın: Beynin tam temizlenmesi ve hafızanın güçlenmesi için gereklidir.

Gürdal, özellikle 20'li ve 30'lu yaşlarda gebelikte ya da loğusalıkta da meme kanseri görülebileceğini, kadınların göğsünde herhangi bir kitle olduğunu fark etmesi halinde doktora başvurması gerektiğini ifade etti.

Egzersiz ve sağlıklı beslenmenin kanser riskini azalttığını dile getiren Gürdal, şunları kaydetti:

"Düzenli egzersiz meme kanseri riskini azaltır. Ama düzenli egzersiz derken gerçekten yürüyüş de olabilir, koşu da olabilir, yüzme de olabilir ama bunun düzenli yapılması her gün 15-20 dakika, gün aşırı yarım saat ama spora ayrılan bir zamanda. Düzenli yapılan egzersiz bizim için önemli. Yağlı beslenmeden uzak durmak, şişmanlıktan uzak durmak, özellikle obezite, göbek çevresindeki yağlar, östrojen salgılanmasını artırarak meme kanseri riskini de artırıyor. O nedenle taze sebze meyveler önemli, yağlı besinlerden uzak durmak önemli, işlenmiş gıdalardan uzak durmak önemli."

2011 yılında dünyada ilk kadavradan rahim naklinin yapıldığı AÜ, 2-3 Ekim tarihlerinde 5'inci Uluslararası Dünya Rahim Nakli Kongresi'ne (ISUTx) ev sahipliği yapacak. 15 yıl önce gerçekleştirilen operasyonla adına 'Özkan Tekniği' adı verilen teknikle dünya üzerinde yapılan 140'tan fazla nakille, 70 doğumun gerçekleştiği alanla ilgili yeniliklerin ve süreçlerin konuşulacağı kongreye 100'e yakın cerrah katılacak.

Daha önce operasyonların gerçekleştiği veya gerçekleştirmeyi düşünen ABD, Almanya, İsveç, Japonya, Güney Kore, İtalya, Çekya, Endonezya, Brezilya, Hindistan gibi ülkelerden katılımcıların olacağı kongreye, ilk rahim naklini gerçekleştiren ekibin üyeleri olan AÜ Rektörü Prof. Dr. Özlenen Özkan ve Prof. Dr. Ömer Özkan başkanlık edecek.

20 ÜLKEDEN KATILIMCI

Kongreye ev sahipliği yaptıkları için heyecanlı olduklarını belirten Prof. Dr. Özlenen Özkan, “15 yıl önce 2011 yılında dünyanın ilk rahim naklini Akdeniz Üniversitesi'nde gerçekleştirdik. 15'inci yılda Dünya Rahim Nakli Kongresi'nin Akdeniz Üniversitesi'nde yapılıyor olması çok büyük bir onur bizim için. Bize bu teklif geldiğinde çok büyük heyecan duyduk. 2 gün sürecek kongre için çok heyecanlıyız. Rahim nakli çok spesifik bir konu o nedenle çok az ülke ilgilenebiliyor. 20 ülkeden 100'ün üzerinde katılımcımız olacak. Bir kısmı bu nakli yapan, bir kısmı da yapmak isteyen gruplar. ABD, Almanya, İsveç, Japonya, Güney Kore, İtalya, Çekya, Endonezya, Brezilya, Hindistan gibi ülkelerden cerrahlar kongre için geliyor" dedi.

HEPSİ ÖZKAN TEKNİĞİYLE DÜNYAYA GELDİ

Rahim naklinin hala çok yeni bir konu olduğuna değinen Prof. Dr. Özkan, “Özellikle kısırlık tedavisinde çok yeni bir konu. Yaptığımız, yapmamız gereken bir çok konu var. Etik kısmı üzerine konular konuşulacak. Çünkü etik kısmı hala tartışılıyor. Teknikler, gelecekte rahim nakli nereye gidiyor gibi konular konuşulacak. Verici bizde şu ana kadar hep kadavraydı ama canlıdan da yapılan nakiller var. Yapılan teknik farklılıklar. Bunların hepsi bu kongrede konuşulacak. Bu yolu ilk açan bizdik. Biz bunu yapmamış veya başarısız olsaydık daha rahim nakli yapılamamıştı. Özkan Tekniği üzerine elbette bir şey konuldu ama doğan bebeklerin hepsi bu teknikle dünyaya geldi" diye konuştu.

'BAŞARIMIZ YÜZDE 100'

Rahim nakliyle ilgili çalışmalarının devam ettiğini söyleyen Prof. Dr. Özkan, “Dünyada ilk defa Suudi Arabistan'da yapıldı ama başarılı olmadı. Bunun üzerine biz birçok revizyon yaparak başarılı hala getirdik, o nedenle bunun adı Özkan Tekniği. Bu teknikle 140 kadar rahim nakli yapıldı. 70'e yakın doğum meydana geldi. Ortalama yüzde 50 bebek sahibi olma oranı, ama bizde yüzde 100. Biz çünkü 2 rahim nakli yaptık ve 2'si de bebek sahibi oldu. 2'sinde de bebek sahibi olduğu zaman rahimleri aldık. Diğer ülkelerde çok az sayıda da olsa 2 çocuk sahibi olan hastalar var. Umarım sonraki nakillerde de yüzde 100 olan başarımız aşağıya düşmez. Önemli olan güvenle devam etmek. İsveç'te ve ABD'de aynı anda birden fazla nakil yapıldı ve bazıları başarısız oldu. Biz hastaya saygımızdan dolayı aynı anda birkaç nakil yapmadık" dedi.

'YAPAY RAHİM KONUŞULACAK'

Kongrede konuşulacak konulara değinen Prof. Dr. Özkan, “Canlıdan nakil sırasında vericiyi de takip etmemiz gerekeceği için biz ilk olarak kadavradan yapmayı uygun gördük. Elbet bundan sonra canlıdan yapılabilir. Bazı yerlerde komşudan bile alınan rahimler var ama bu ne kadar uygun. Bunlar etik olarak kongrede tartışılacak. Canlıdan nakil de kafamızda var. Daha ileri ne yapılabilir bunlar her zaman konuşulan konular. İmmün sistemlerini baskılayıcı ilaç veriyoruz hastalara. Bu olmadan nasıl olur onunla ilgili bazı yöntemler konuşulacak. Kongrede yapay rahim, rahim olmadan bebek dışarıda nasıl büyük gibi konular da konuşulacak" diye konuştu.

Prof. Dr. Güngör, beyin tümörlerinin çoğunun ailede benzer hastalık olmadan geliştiğini; genetik yatkınlığın nadir vakalarda önemli olduğunu, en bilinen risk faktörünün özellikle çocuklukta baş bölgesine alınan radyasyon olduğunu söyledi. Prof. Dr. Güngör, cep telefonu veya kimyasallar gibi diğer faktörlerin etkisinin kesin olarak kanıtlanmadığını ve bir insanda tümör oluşma riskinin genetik, sağlık geçmişi ve çevresel etkilerin birleşimiyle belirlendiğini dile getirdi. Prof. Dr. Güngör, MR görüntüleme yönteminin ise radyasyon açısından bir sağlık riski taşımadığının altını çizdi.

'BELİRTİLERE DİKKAT EDİLMELİ'

Belirtilerden bahseden Prof. Dr. Güngör, şu bilgileri paylaştı:

"Beyin tümörleri çok farklı belirtilerle kendini gösterebilir. En sık karşılaşılan şikâyetler arasında baş ağrısı, nöbet, konuşma veya düşünme güçlüğü, kişilik ve davranış değişiklikleri, vücudun bir tarafında uyuşma ya da güçsüzlük, denge kaybı ve baş dönmesi, görme veya işitme sorunları, hafıza kaybı, açıklanamayan mide bulantısı, kusma ve yorgunluk sayılabilir. Özellikle yeni başlayan ve giderek şiddetlenen baş ağrıları, nöbet, ani görme ya da konuşma bozuklukları gibi bulgular dikkate alınmalı ve vakit kaybetmeden bir uzman tarafından değerlendirilmelidir."

TANI KONMA SÜRECİ

Tanı konma süreci hakkında bilgi veren Prof. Dr. Güngör, "Öncelikle görüntülemede MR tercih edilir. MR ile tümörün yeri, boyutu ve çevre dokularla ilişkisi ayrıntılı görülebilir. Bilgisayarlı tomografi (BT) de özellikle acil durumlarda veya kemik yapılarla ilişkili tümörlerin değerlendirilmesinde kullanılabilir. Kesin tanı ise çoğu zaman tümör dokusundan alınacak biyopsi ile konur. Beyin tümörlerinde erken teşhis, hastalığın gidişatını ve hastanın yaşam kalitesini büyük ölçüde değiştirebilir. Tümör henüz küçükken ve çevre dokulara yayılmadan tanı konduğunda, cerrahiyle tamamen çıkarılma şansı artar. Böylece hastalığın kontrol altına alınarak hastanın daha uzun ve kaliteli bir yaşam sürmesi mümkün olur" ifadelerini kullandı.

'TEDAVİ TÜMÖRÜN YERİ VE HASTAYA GÖRE DEĞİŞİYOR'

Beyin tümörlerinin tedavisinin, tümörün türü, yeri ve hastanın genel durumuna göre belirlendiğini söyleyen Prof. Dr. Güngör "İyi huylu tümörlerde genellikle cerrahi ile çıkarma hedeflenir; eğer tümörün çıkarılması mümkün değilse de hedefe odaklanmış ışın tedavileri (Gamma Knife, CyberKnife) uygulanabilmektedir. Kötü huylu tümörlerde ise cerrahiye ek olarak radyoterapi, kemoterapi, immünoterapi ve elektriksel alan tedavileri (TTFields) kullanılabilir. Bazı merkezlerde yeni çıkan tedavi seçeneklerinden lazer ablasyon veya hedefe yönelik ilaçlar da denenmektedir. Her beyin tümöründe cerrahi tedavi her zaman ilk seçenek değildir; küçük ve iyi huylu tümörler radyolojik görüntülemelerle sadece düzenli aralıklarla takip edilebilir. Ameliyat olmasının hasta açısından çok riskli olduğu ya da tümörün çıkarılamadığı durumlarda ise radyoterapi, kemoterapi, hedefe yönelik ilaçlar veya hedefe odaklanmış radyocerrahi gibi tedavi yöntemleri seçenekleri de mevcuttur. Son yıllarda elektriksel alan tedavileri ve lazer ablasyon gibi yöntemler de cerrahiye uygun ya da tümör kalıntısı olan hastalarda alternatif sunmaktadır. Günümüzde tedavi her hasta özelinde değerlendirilerek cerrahi, radyoterapi ve kemoterapi gibi yöntemlerin biri veya kombinasyonu ile planlanmaktadır" diye konuştu.

'YAPAY ZEKA DESTEKLİ GÖRÜNTÜLEME VE ROBOTİK CERRAHİ UYGULANABİLİYOR'

Yapay zeka ve robotik cerrahinin, beyin tümörlerinin tedavisinde giderek daha fazla kullanıldığının altını çizen Prof. Dr. Güngör, şöyle konuştu:

"Yapay zekâ destekli görüntüleme ve analiz sistemleri, tümörün sınırlarını daha net belirlemeye yardımcı olarak cerrahların daha hassas ve güvenli operasyon yapmasını sağlar. Robotik cerrahi teknolojileri ise özellikle zor ulaşılan bölgelerde cerrahın elini destekleyerek ameliyatların daha kısa sürede, daha az hata ile ve sağlıklı dokulara zarar vermeden yapılmasına katkıda bulunur. Bu sayede hem tümörün daha etkin çıkarılması hem de hastaların yaşam kalitesinin korunması mümkün olabilmektedir."

Beyin tümörlerinin tedavisi sonrası yaşam kalitesinin değişebileceğini aktaran Prof. Dr. Güngör "Tümörün türüne, yerine, uygulanan tedavi yöntemlerine ve hastanın genel sağlık durumuna bağlı olarak tedavi sonrası yaşam kalitesi de değişir. İyi huylu ve tamamen çıkarılabilen tümörlerde hastalar genellikle kısa sürede günlük yaşamlarına dönebilirken, kötü huylu tümörlerde tedavi süreci daha uzun ve zorlayıcı olabilir. Radyoterapi ve kemoterapi yorgunluk, hafıza ve konsantrasyon güçlüğü gibi yan etkiler bırakabilir. İyileşme süresi kişiden kişiye değişir. Cerrahi sonrası birkaç hafta içinde toparlanma görülebilse de, tam uyumun sağlanması aylar alabilir" dedi.

RİSKİ AZALTACAK YAŞAM TARZI ÖNERİLERİ

Beyin tümörlerinden tamamen korunmayı sağlayacak kesin bir yöntem olmadığını kaydeden Prof. Dr. Güngör "Ancak koruyucu hekimlik kapsamında genel sağlığı destekleyen bazı tedbirler ve düzenli kontrollerle riskler azaltılabilir. Radyasyondan kaçınmak, kimyasal ve ağır metal maruziyetine karşı korunmak, sağlıklı ve dengeli beslenmek, düzenli egzersiz yapmak, sigara ve alkol gibi risk faktörlerinden uzak durmak alınabilecek bazı önlemlerdir" dedi.

Uyarıcı ilaçların yasa dışı yollarla öğrencilere ulaştırıldığına değinen Doç. Dr. Erdoğan, "Maalesef insanlar yararlı olan her şeyi kötüye kullanabiliyor. Arkadaşlar arasında ilaç paylaşımı, satış ya da karaborsa gibi yollar kesinlikle doğru değil. İlaç kullanmadan önce mutlaka bir hekime danışılmalı ve onun kontrolünde kullanılmalı" dedi.

'HİÇBİR SINAV SAĞLIĞINIZDAN ÖNEMLİ DEĞİL'

Sınav kaygısının da odaklanmayı bozan en önemli faktörlerden olduğunu vurgulayan Doç. Dr. Erdoğan, bu konuda terapi ve uzman desteğinin önemine işaret etti. Doç. Dr. Erdoğan, "Hiçbir sınav, hiçbir ders sizin sağlığınızdan daha önemli değil. Sağlığınızı riske atacak hiçbir ilacı kendi başınıza kullanmayın. Gerekli olduğunda uzmanlardan rehberlik alın" dedi.

"Eczanelerden, yetkili bayilerden orijinal ürün seçilmeli, bakanlık onaylı ürünleri kullanmaya özen göstermeliyiz. Piyasada şampuan gibi ürünler var ama birçok kimyasal içerdiği için alerji riski yüksek. Bunları mutlaka doktor kontrolünde ve öneriyle, eczane ürünlerini tercih ederek kullanmak en önemlisi. Alerjik reaksiyon her şeye karşı olabilir. Eğer ürünün içindeki herhangi bir kimyasala alerjiniz varsa, ürün orijinal bile olsa alerji görülebilir. Bunun için alerji testleri uygulanmakta, herhangi bir kimyasala alerjiniz olup olmadığı önceden tesit edilebiliniyor."

Kükürt, alerji dışında bu ürünlerin kalıcı lekelere, saç dökülmelerine, izlere de sebep olabileceğini sözlerine ekledi.

"Bu tesisin açılışı esasında, Türkiye'nin hem ilacını hem de hammaddesini kendisinin ürettiği, 'üreten sağlığın' modellerinden bir tanesi oldu. İnşallah 2026'nın ilk yarısında Türkiye kendi SMA ilacını üretip, nadir hastalıklarla ilgili bir adım atacak. Bundan sonra özellikle moleküler tedavilerde, nadir hastalıklarda, kendi tedavisini ve ilacını üretebilen, insanlarına bu ilaçları rahatlıkla verebilen bir ülke haline geleceğiz. Sadece ülkemize değil, çevremizdeki diğer ülkelerde ihtiyacı olan bütün insanlara da milli teknolojimizle ürettiğimiz ilaçlarımızı 2026'da insanlara ulaştırmış olacağız."

"SAĞLIKTA BAĞIMSIZ BİR TÜRKİYE HEDEFİYLE ÇALIŞIYORUZ"

Memişoğlu, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde Türkiye'nin sağlıkta son 25 yılda büyük bir mesafe kat ettiğini dile getirerek, şöyle devam etti:

"Şimdi üreten sağlık modelimizde Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı (TÜSEB) koordinasyonunda kendi cihazını, malzemesini, ilacını üretebilen sağlıkta bağımsız bir Türkiye hedefiyle çalışıyoruz. Bunun yanında sağlık hizmetlerini de en iyi şekilde vermeye çalışıyoruz ama toplumumuzdan beklentimiz özellikle sağlıklarına dikkat etmeleri, hastalanmadan sağlıklarını korumaları. Bunun için de kilo almadan sağlıklı beslenerek hareket edilerek kötü alışkanlıklardan uzak durarak ve özellikle kendi aile hekimlerine ve sağlıklı hayat merkezlerine giderek sağlıklarının sürdürülebilirliğini sağlamalarını sağlıyoruz. Biz sağlıkçılar ne kadar çalışırsak çalışalım önce insan kendi bedenine bakacak, toplum kendi sağlığını koruyacak. Bunun için de biz onlara her türlü yardıma hazırız."

Bakan Memişoğlu, daha sonra Çanakkale Sağlık İl Müdürlüğünce kurulan "Sigarayı Bırakma" standını ziyaret etti. Burada personelden yürütülen çalışmalara ilişkin bilgi alan Bakan Memişoğlu, vatandaşlarla sohbet ederek, taleplerini dinledi.

Memişoğlu'na Çanakkale Valisi Ömer Toraman, AK Parti Çanakkale Milletvekili Ayhan Gider, Çanakkale Sağlık İl Müdürü Hakan Görgülü, AK Parti MKYK Üyesi Naim Makas ile partililer de eşlik etti.

Bu konuda "doğru bilinen yanlışların" toplumda yaygın olduğuna dikkati çeken Koç, örneğin boğulma vakalarında kişinin midesine baskı yaparak su çıkarmaya çalışmanın yanlış olduğunu dile getirdi.

Koç, bu tür durumlarda aslında akciğerlere çok fazla su kaçmadığını, yapılması gereken doğru hamlenin etkin temel yaşam desteği ve kalp masajı olduğunu belirtti.

Yanıklara diş macunu sürme ya da bölgeyi buzla temas ettirmenin yaygın yanlışlardan biri olduğunun altını çizen Koç, "Yanık bölgesinin yalnızca ılık su altında tutulması yeterlidir. Direkt buz uygulamak doğru değildir. Ateşli çocuklarda çocuk üşüyor diye üzerini örtmek, kalın kıyafetler giydirmek yanlıştır. Bunun yerine ılık duş aldırmak veya ıslak çarşafa sarmak gerekir." diye konuştu.

Solunum yolunun tıkanması durumunda yanlış müdahalelerin de hayati tehlikeye neden olduğuna işaret eden Koç, "Kişi nefes alamadığını söylüyor ama öksürebiliyorsa bu kısmi bir tıkanıklıktır. Bu durumda sırta vurmak yanlıştır çünkü kısmi tıkanıklığı tam tıkanıklığa çevirebilir. Eğer kişi öksürüyorsa sadece öksürmeye teşvik ediyoruz ama öksüremiyorsa, morarmışsa, uluslararası boğulma işaretini yapıyorsa, işte o zaman 5 kez sırta vuruyoruz. Eğer yabancı cisim çıkmazsa Heimlich manevrasına başvuruyoruz." ifadelerini kullandı.

Koç, yılan sokmaları ve böcek ısırmalarında filmlerden kalan yanlış uygulamaların hala görüldüğünden bahsetti.

"Yılan soktuğunda yarayı kesip emmek kesinlikle yanlış bir uygulamadır. Bu bulaşıcı hastalık riski de taşır." diyen Koç, şöyle devam etti:

"Zaten zehri ağızdan almak kurtarıcıya da zarar verir. Doğru olan buz uygulaması yapmak, kişiyi yürütmemek, zehrin dolaşıma katılımını engellemek ve hızlı bir şekilde 112'den destek istemektir. Bunun yanında kanayan bölgeye baskı uygulamamız gerekir. Temiz bir bezle bastırıyoruz ancak bazı vatandaşlarımız bez kirlendiğinde kaldırıp atıyor. Bu yanlış çünkü pıhtılaşma mekanizmasını bozabilir. Bunun yerine kirlenen bezin üzerine yeni bir bez koyarak sarmamız gerekir. Gerekirse bölgeyi kalp seviyesinden yukarıya kaldırabiliriz. Burun kanamalarında da başı geriye atmak yerine öne eğmek ve burun kanatlarına baskı yapmak doğrudur."

Koç, epilepsi nöbetlerinde çeneyi açmaya çalışmak, kaşık sokmak veya soğan koklatmanın kesinlikle yanlış olduğuna dikkati çekerek, kişinin zaten burnundan nefes alabildiğini, çevre güvenliğini sağlayıp başını vurabileceği yerleri güvenli hale getirmenin doğru olduğunu vurguladı.

Sinema ve televizyon yapımlarında yapılan yanlış uygulamalar algıyı değiştirdi

Geçmişteki sinema ve televizyon yapımlarında yanlış uygulamaların sıkça işlendiğini dile getiren Koç, "Bayılan kişiye tokat atmak, su serpmek, zehirlenmelerde süt içirmek, saplanan cismi çıkartmak, sarı serum yapılınca hastanın anında iyileşmesi gibi sahneler toplumda yanlış algılara neden oldu. Bayılmalarda kolonya ya da soğan koklatmak da doğru değil. Bunun yerine hastanın hava alabileceği ortam sağlanmalı ve kıyafetleri gevşetilmelidir." dedi.

Koç, ilk yardım eğitiminin 2 günlük olduğunu anlatarak, 18 yaşını dolduran herkesin bunu alabildiğini, başarılı olanlara sertifika verildiğini sözlerine ekledi.

Bu konuda "doğru bilinen yanlışların" toplumda yaygın olduğuna dikkati çeken Koç, örneğin boğulma vakalarında kişinin midesine baskı yaparak su çıkarmaya çalışmanın yanlış olduğunu dile getirdi.

Koç, bu tür durumlarda aslında akciğerlere çok fazla su kaçmadığını, yapılması gereken doğru hamlenin etkin temel yaşam desteği ve kalp masajı olduğunu belirtti.

Yanıklara diş macunu sürme ya da bölgeyi buzla temas ettirmenin yaygın yanlışlardan biri olduğunun altını çizen Koç, "Yanık bölgesinin yalnızca ılık su altında tutulması yeterlidir. Direkt buz uygulamak doğru değildir. Ateşli çocuklarda çocuk üşüyor diye üzerini örtmek, kalın kıyafetler giydirmek yanlıştır. Bunun yerine ılık duş aldırmak veya ıslak çarşafa sarmak gerekir." diye konuştu.

Solunum yolunun tıkanması durumunda yanlış müdahalelerin de hayati tehlikeye neden olduğuna işaret eden Koç, "Kişi nefes alamadığını söylüyor ama öksürebiliyorsa bu kısmi bir tıkanıklıktır. Bu durumda sırta vurmak yanlıştır çünkü kısmi tıkanıklığı tam tıkanıklığa çevirebilir. Eğer kişi öksürüyorsa sadece öksürmeye teşvik ediyoruz ama öksüremiyorsa, morarmışsa, uluslararası boğulma işaretini yapıyorsa, işte o zaman 5 kez sırta vuruyoruz. Eğer yabancı cisim çıkmazsa Heimlich manevrasına başvuruyoruz." ifadelerini kullandı.

Koç, yılan sokmaları ve böcek ısırmalarında filmlerden kalan yanlış uygulamaların hala görüldüğünden bahsetti.

"Yılan soktuğunda yarayı kesip emmek kesinlikle yanlış bir uygulamadır. Bu bulaşıcı hastalık riski de taşır." diyen Koç, şöyle devam etti:

"Zaten zehri ağızdan almak kurtarıcıya da zarar verir. Doğru olan buz uygulaması yapmak, kişiyi yürütmemek, zehrin dolaşıma katılımını engellemek ve hızlı bir şekilde 112'den destek istemektir. Bunun yanında kanayan bölgeye baskı uygulamamız gerekir. Temiz bir bezle bastırıyoruz ancak bazı vatandaşlarımız bez kirlendiğinde kaldırıp atıyor. Bu yanlış çünkü pıhtılaşma mekanizmasını bozabilir. Bunun yerine kirlenen bezin üzerine yeni bir bez koyarak sarmamız gerekir. Gerekirse bölgeyi kalp seviyesinden yukarıya kaldırabiliriz. Burun kanamalarında da başı geriye atmak yerine öne eğmek ve burun kanatlarına baskı yapmak doğrudur."

Koç, epilepsi nöbetlerinde çeneyi açmaya çalışmak, kaşık sokmak veya soğan koklatmanın kesinlikle yanlış olduğuna dikkati çekerek, kişinin zaten burnundan nefes alabildiğini, çevre güvenliğini sağlayıp başını vurabileceği yerleri güvenli hale getirmenin doğru olduğunu vurguladı.

Sinema ve televizyon yapımlarında yapılan yanlış uygulamalar algıyı değiştirdi

Geçmişteki sinema ve televizyon yapımlarında yanlış uygulamaların sıkça işlendiğini dile getiren Koç, "Bayılan kişiye tokat atmak, su serpmek, zehirlenmelerde süt içirmek, saplanan cismi çıkartmak, sarı serum yapılınca hastanın anında iyileşmesi gibi sahneler toplumda yanlış algılara neden oldu. Bayılmalarda kolonya ya da soğan koklatmak da doğru değil. Bunun yerine hastanın hava alabileceği ortam sağlanmalı ve kıyafetleri gevşetilmelidir." dedi.

Koç, ilk yardım eğitiminin 2 günlük olduğunu anlatarak, 18 yaşını dolduran herkesin bunu alabildiğini, başarılı olanlara sertifika verildiğini sözlerine ekledi.

Uzm. Dr. Muharrem Coşkun, tanı sürecinde multidisipliner yaklaşımın önemine değinerek, "Ağrının kaynağına bağlı olarak cerrahi veya medikal tedavi seçenekleri değerlendirilir. Düzenli takip ve doğru tedavi planı, komplikasyonların önlenmesinde kritik rol oynar. Ani karın ağrılarının tamamen önlenmesi her zaman mümkün olmasa da, bazı önlemler riskin azaltılmasına katkı sağlar. Dengeli ve düzenli beslenme, aşırı yağlı ve işlenmiş gıdalardan kaçınma, düzenli egzersiz ve fiziksel aktivite, daha önce benzer rahatsızlıkları olan kişilerin, risk durumlarını bilerek hareket etmesi önlem olabilir" ifadelerini kullandı.

"Geçici bir rahatsızlık olarak görülmemeli"

Uzm. Dr. Muharrem Coşkun, karın ağrısı şikâyeti yaşayan kişilerin gecikmeden tıbbi değerlendirme almasının önemini vurgulayarak, "Ağrı hafif gibi görünse de altında ciddi bir durum yatabilir. Özellikle şiddetli ve ani başlayan karın ağrıları, ihmal edilmemeli ve acil değerlendirmeye alınmalıdır. Ani ve şiddetli karın ağrıları, sadece geçici bir rahatsızlık olarak değerlendirilmemeli, potansiyel ciddi sağlık sorunlarının habercisi olarak ele alınmalıdır. Erken tanı ve uygun müdahale ile komplikasyon riski önemli ölçüde azaltılabilir" dedi.

Uzmanlar, reçetesiz bir şekilde internet üzerinden satışa sunulan ilaçlar arasında çok sayıda merdiven altı ürünlerin de yer aldığına dikkat çekiyor. Son zamanlarda popülaritesi artan ‘zayıflama iğneleri’ de     bunlardan biri… Farmasötik Toksikoloji Uzmanı Prof. Dr. Ahmet Aydın, hayati tehlike yaratabilecek bu iğnelere karşı önemli uyarılarda bulundu…

PEK ÇOK ZARARLI MADDE BULUNABİLİR

Denetimsiz üretilen ve zayıflama amacıyla kullanılan sahte ilaçlarda pek çok zararlı madde bulunabilir. Bunlar; toksik kimyasallar, yasaklanmış etken madde olan sibutramin, ağır metal, tiroid hormonu-iyot gibi bazı aktif maddeler, bazı uyarıcılar ve bakteri içerebilir. Bunlar da yaşamı tehdit edebilir. 

11 üründen 3’ünde yasaklı madde çıktı

Sahte ilaç küresel bir sorun. Bugün sahte ilaç pazarının OECD tarafından 2020 yılında yayınlanan bir yayında Dünya genelinde yıllık 4.6 milyar dolar değerinde olduğu tahmin ediliyor. 
Yapmış olduğumuz bir araştırmada internetten almış olduğumuz 11 zayıflama ürününden 3’ünde yasaklı madde olan sibutramin tespit ettik. Bu nedenle internet sitelerinden, hiçbir ilaç alınmamalı. İlaçlar sadece doktor önerisiyle eczanelerden temin edilmeli.

ÖNCESİNDE VE SONRASINDA ZAYIFLAMA İGNELERİ’NİN SIRRI

Bu ‘bilinmezlikler’ tehlike doğurur 

İnternetten alınan bir ilacın, içeriğinde ne olduğunu, etiketinde yer almayan maddeleri içerip içermediğini, ilaçlar için kritik öneme sahip saklama koşullarına uygun saklanıp saklanmadığını ve son kullanma tarihlerinin gerçek olup olmadığını bilemeyiz. Tüm bu kriterler sağlık açısından büyük bir risktir.

Gerçek iğnelerin de bazı yan etkileri var

Zayıflama iğnelerinin bilinçsiz kullanımı sağlık için ciddi bir tehdittir. En sık görülen yan etki bulantı, kusma olarak bilinmektedir. İshal, şiddetli kabızlık, karın ağrısı gibi sindirim sistemini etkileyen yan etkiler sık görülmektedir. Ciddi alerjik reaksiyonlar ve nadiren pankreatit (pankreas iltihabı), safra kesesi sorunları ve böbrek fonksiyonlarında bozulma gibi daha ciddi riskler de ortaya çıkabilir. İlacı kullanan kişilerin birçoğunda bu yan etkiler görülürken, bu yan etkiler az bir hasta grubunda ilacı bırakmayı gerektirecek şiddette olabilir. Daha da kötüsü, bu ilaçların doktor onayı olmadan ya da uzun süre kullanıldıklarında gelişebilecek olası yan etkileri ise belirsizdir.

Mucize beklemeyin

Günümüzde her ne kadar ‘cezbedici’ vaatlere maruz kalsak da hızlı ve kolay kilo vermenin ‘mucizevi’ bir yolu yoktur. Hızlı kilo kaybı sağladığı ileri sürülen bazı moda diyetler, bitkisel oldukları iddia edilen ilaçlar kadar (ne yazık ki birçok kişinin hayatını kaybettiği vakaları herkes hatırlar) zayıflama iğneleri de ‘sihirli’ bir şekilde tek başına kilo kaybı sağlamaz. Sağlıklı-dengeli beslenme, egzersiz, sigara-alkolden uzak durmak, düzenli uyumak varsa kronik hastalıkları tedaviyle kontrol altında tutumak kilo kontrolünün altın anahtarıdır.

Nelere yol açabilir?

Sahte zayıflama ilaçlarında kullanılan “sibutramin” etken maddesi kalp hastaları için ciddi risk oluşturabilir. Aşırı iyot veya tiroid hormonu içeren ilaçlar da tiroidin fazla çalışmasına yol açarak, çarpıntı, tansiyon yüksekliği, ellerde titreme, terleme ve aşırı sinirlilik gibi sorunlarla kendini gösteren hipertiroide neden olabilir. Hipoglisemi gibi ciddi yan etkiler de görülebilir. Bunlar sadece iki örnek…  Özetle, merdiven altı zayıflama iğneleri hayati risk yaratacak sorunlara yol açabilir.

Böbreklerimizin vücutta sanıldığından daha fazla ve önemli görevleri var. Ancak bilinçsiz bir yaşam tarzı bu hayati organlara zarar verip, sinsi bir hastalık olan böbrek yetmezliğine varan sonuçlar doğurabiliyor.

İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Osman Erk, bu konuda önemli uyarılarda ve tavsiyelerde bulundu. İşte açıklamaları:

Çok önemli görevleri var

- Böbrekler vücutta en fazla çalışan organların başında geliyor. Normal metabolizma sonucu vücutta oluşan asidik karakterde atık maddeleri idrarla vücuttan uzaklaştırarak hayati görev üstleniyor.

- Ayrıca su, tuz ve elektrolit dengesini, pH seviyesini düzenleyerek vücutta var olan bütün organların normal fonksiyonlarını yerine getirmelerini sağlıyor.

• Böbrekler D vitaminini sentezleyerek kalsiyum ve fosfor dengesini, sağlayıp kemik sağlığına da katkıda bulunuyor. Böbreklerden salınan eritropoetin adlı hormon benzeri madde, kemik iliğinde kan hücrelerinin yapımını uyarıyor.

• - Böbreklerin bağışıklık sistemi ve cinsel sağlık üzerinde de önemli fonksiyonları bulunur.

  En çok kimler risk altında?

  Böbrek hastalıkları riski en yüksek olanlar diyabeti veya yüksek tansiyonu olan kişilerdir. Trafik kazaları, spor yaralanmaları gibi kazalar veya travmalar da böbreklere zarar verebilir.

  Diyabet nasıl etkiliyor?

  Şeker hastalığı Türkiye dahil dünyanın hemen her ülkesinde kronik böbrek yetmezliğinin en sık nedenidir.

  Ülkemizde 10 milyon kadar şeker hastası olduğu düşünülünce, böbrek yetersizliği açısından riskin büyüklüğü ortaya çıkar. Bu nedenle şeker hastalığının erken teşhis edilmesi, uygun şekilde tedavi edilmesi son derece önemlidir.

• Bu hastalık sadece insülin ve şeker ilaçları eksikliği değildir. Uygun tıbbi tedavinin yanı sıra egzersiz, diyet gibi yaşam tarzı değişiklikleri de gerekir.

  Bu değişiklikleri yapmak şart

  Böbrek yetmezliği tanısı basit kan ve idrar tetkikleriyle rahatlıkla konulabilir. Erken teşhis, altta yatan şeker ve hipertansiyon gibi hastalıkların uygun bir şekilde tedavisi, diğer risk faktörlerinin ortadan kaldırılması son derece önemlidir.

  Uygun kan şekeri ve tansiyon değerlerinin yanı sıra obezitenin ortadan kaldırılması, sigaranın bırakılması, tuz alımının kısıtlanması, alkol içilmemesi, susamadan su içilmesi, kolesterol yüksekliğinin önlenmesi, gelişigüzel-fazla ağrı kesici kullanılmaması ve düzenli egzersiz böbrek sağlığı için çok önemlidir.

  Yüksek tansiyona dikkat!

  Hipertansiyon, böbrek yetersizliğinin şeker hastalığından sonraki en sık nedenidir.

  Hipertansiyon maalesef çok fazla önemsenmeyen, tedavisi uygun olarak yapılmayan bir hastalıktır. Hastaların en büyük hatası ilaçları bir süre kullanıp, tansiyonları düzene girince ‘Ben iyileştim’ diyerek, ilacı bırakmalarıdır. Bu büyük hatadır. Çünkü ,şaç tedavisi ömür boyu sürer. Tabii hastalıkta sadece tansiyon ilaçlarına güvenmek de yanlıştır. İlaç tedavisine destek olarak düzenli egzersiz, tuzsuz diyet, stressiz, sigara ve alkolden uzak bir yaşam da gereklidir.

  Çok su içmek faydalı mı?

  Yeterli miktarda su içmek böbrekleriniz için iyidir. Su, böbreklerinizin idrar yoluyla toksinlerden ve atıklardan kurtulmasına yardımcı olur. Ayrıca kan damarlarınızın sağlıklı kalmasına yardımcı olarak, kanın böbreklerinize gerekli besinleri iletmesini kolaylaştırır. Böbrek taşlarını ve idrar yolu enfeksiyonlarını önlemeye yardımcı olmak için yeterli miktarda su içmek de iyi bir fikirdir. Çok su içtiğinizde idrar yolu enfeksiyonuna yakalanma olasılığınız daha düşüktür çünkü daha fazla idrar yaparak, idrar yolu enfeksiyonuna neden olan bakterilerin atılmasını sağlarsınız.

  Yeterince su içip içmediğinizi anlamanın kolay yolu

  Genel olarak, idrarınızın rengi yeterli su içip içmediğinizi gösterebilir.

  - Yeterli su içiyorsanız idrarınız açık sarı veya berrak görünür.

  - Susuz kaldıysanız, idrarınız koyu sarı olacaktır.

  Günümüzün salgın hastalığı

  Şeker hastalığı ve hipertansiyon sorunlarının çok fazla artması, bu hastalıkların tedavilerinde yeterince başarı sağlanamaması böbrek yetmezliğini salgın bir hastalık konumuna getirmiştir.

  Bu iki hastalığı dışında vücutta genel olarak damar sağlığını bozan şişmanlık, sigara, kolesterol yüksekliğinin yanı sıra sık idrar yolu enfeksiyonu geçirmek ve aşırı tuz kullanımı gibi durumlar da böbrek yetmezliğine neden olur.

  Böbrek yetmezliği, böbreklerinizden birinin veya her ikisinin artık kendi başına iyi çalışmadığı anlamına gelir.

  Diğer nedenleri

  Şeker hastalığı ve hipertansiyon dışında ‘glomerülonefrit’ adı verilen böbrek hastalığı, polikistik böbrek hastalığı, bazı romatizmal hastalıklar ve ağrı kesici antiromatizmal ilaçların uzun süre kullanımı böbrek yetmezliğinin diğer nedenlerdir.

  Önlem alın

  Şikayetiniz olmasa da zaman zaman böbrek fonksiyonlarınızı kontrol ettirin.

  Bu belirtiler varsa hemen harekete geçin

  Geçmeyen yorgunluk, iştahsızlık, uyku bozuklukları, daha çok geceleri can yakan kas krampları, ayak bileklerinde-ellerde ve yüzde şişlik, ciltte kuruma, mide bulantısı-kusma ve geceleri sık idrara çıkma gibi sorunlar yaşıyorsanız, en kısa zamanda böbreklerinizi kontrol ettirin.

Anne sütünün yalnızca ilk aylarla sınırlı olmadığını vurgulayan Uzm. Dr. Öçal, "Büyüme ve gelişme için idealdir, aynı zamanda bebekleri çeşitli enfeksiyonlara karşı korur. Solunum yolu, bağırsak, idrar yolları ve orta kulak enfeksiyonlarına karşı koruyucu etkisi vardır. Ölüm riskini (mortaliteyi) azaltmakla birlikte ani bebek ölümü sendromunu da düşürmektedir. Uzun vadede obezite, tip 2 diyabet ve hipertansiyon riskini azaltır, kalp sağlığını korur. Lösemi gibi bazı kanser türlerinin gelişim riskini azaltır. Nörolojik gelişimi destekler, davranışsal sorunları azaltır. Görme ve işitme fonksiyonlarına olumlu katkılar sağlar. Atopi, astım, çölyak ve inflamatuar bağırsak hastalıklarına yakalanma riskini de düşürür" şeklinde konuştu.

'ANNENİN BESLENMESİNİN SÜT KALİTESİNE ETKİSİ'

Anne sütünün temel bileşenlerinin büyük ölçüde sabit olduğunu ve bebeğin ihtiyaçlarına göre ayarlandığını dile getiren Uzm. Dr. Öçal, "Ancak vitamin (A, D, B12) ve bazı yağ asitleri düzeyi annenin beslenmesinden etkilenebilir. Bu yüzden emziren annelerin yeterli ve dengeli beslenmeleri gerekir. Emzirme döneminde günlük enerji ihtiyacı yaklaşık 500 kcal artar. İlk 6 ayda günde 700-750 ml süt üreten bir annenin, ek olarak 15–20 g protein, kalsiyum, demir, çinko ve iyot açısından zengin besinler tüketmesi önerilir. Yeterli sıvı alımı da süt üretimi için kritik öneme sahiptir" ifadelerini kullandı.

'AŞIRI KAFEİN TÜKETİMİNDEN KAÇINILMALIDIR'

Emzirirken uzak durulması gereken besinlerden bahseden Uzm. Dr. Öçal, "Genel olarak emzirme döneminde annelere gıda yasakları yoktur. Ancak bebekte belirgin reaksiyon gözlenirse (örneğin inek sütü proteini alerjisi), ilgili besinin annenin diyetinden çıkarılması gerekir. Bunun dışında aşırı kafein, sigara ve alkol tüketiminden kaçınılmalıdır. Ciltte kızarıklık, kaşıntı, döküntü, sindirim sorunları, solunum güçlüğü, huzursuzluk ve kilo alımında yetersizlik gibi belirtiler varsa mutlaka çocuk hekimi tarafından değerlendirilmelidir" dedi.

'EMZİRME SADECE İLK AYLARDA ÖNEMLİ DEĞİL'

Emzirmenin sadece ilk aylarda önemli olmadığını söyleyen Uzm. Dr. Öçal, "Emzirme yalnızca ilk aylarla sınırlı değildir, uzun vadeli faydaları da vardır. Anne sütü, bebeğin tüm besin ihtiyaçlarını tek başına karşılayan mucizevi bir besindir. Dünya Sağlık Örgütü ve UNICEF, ilk 6 ay sadece anne sütü verilmesini, sonrasında ek gıdalarla birlikte 24 ay ve ötesine kadar emzirmenin sürdürülmesini önermektedir" şeklinde konuştu.

'ALERJİYE KARŞI KORUYUCU ETKİSİ VARDIR'

Uzm. Dr. Öçal, "Anne sütü; immün sistemin olgunlaşmasına yardımcı olan immünoglobulinler, oligosakkaritler, büyüme faktörleri ve prebiyotik bileşenler içerir. Bu maddeler bağışıklık sisteminin aşırı tepki vermesini engeller. Özellikle ilk 6 ay sadece anne sütüyle beslenen bebeklerde astım, atopik dermatit, egzama ve gıda alerjisi riski azalır. İlerleyen yaşlarda saman nezlesi gibi alerjilerin ortaya çıkma ihtimali de düşmektedir" dedi.

'ANNE SÜTÜ EN İDEAL BESİN KAYNAĞIDIR'

Anne sütünün faydalarını vurgulayan Uzm. Dr. Öçal, "Anne sütü, bebeğin ayına göre değişen dinamik yapısıyla sindirimi kolay, antikor ve bağışıklık güçlendirici faktörler içeren, her zaman steril ve hazır bir besindir. Aynı zamanda ekonomik ve sürdürülebilir bir beslenme kaynağıdır. Anne sütü, enfeksiyonlara karşı bebeği koruyan güçlü bağışıklık bileşenleri içerir. IgA, laktoferrin, lizozim ve oligosakkaritler bebeğin savunmasını güçlendirir. Anne sütüyle beslenen bebeklerde ishal, solunum yolu enfeksiyonları ve kulak iltihapları daha az görülür. Ayrıca aşılara verilen yanıtı güçlendirir" diye konuştu.

'İLK 6 AY SADECE ANNE SÜTÜ'

İlk 6 ay anne sütü verilmesi gerektiğine dikkat çeken Uzm. Dr. Öçal, şu bilgileri paylaştı:

"Anne sütü, bu dönemde bebeğin tüm enerji, sıvı ve besin gereksinimlerini tek başına karşılar. Erken dönemde ek gıda verilmesi enfeksiyonlara zemin hazırlar, alerji riskini artırır. Bu yüzden ilk 6 ay yalnızca anne sütü verilmesi, sonrasında da emzirmenin en az 2 yaşına kadar sürdürülmesi önerilmektedir. Emzirilen çocukların ilerleyen yaşlarda daha yüksek okul başarısı ve dikkat becerilerine sahip olduğu gösterilmiştir. Ayrıca kemik ve kas gelişimini destekler, ağız ve diş sağlığına olumlu katkılar sunar."

'ÇALIŞAN ANNELERE TAVSİYELER'

Uzm. Dr. Alakbarova, çalışan annelere şu önerilerde bulundu:

"Süt, temiz koşullarda sağılıp steril kaplarda saklanmalıdır. Oda sıcaklığında 3-4 saat, buzdolabında 3 gün, derin dondurucuda ise 6 aya kadar güvenle kullanılabilir. Çözülen süt tekrar dondurulmamalıdır. Isıtma kaynar su içinde yapılmalı, mikrodalga kullanılmamalıdır. Böylece çalışan anneler bebeklerini güvenle anne sütüyle beslemeye devam edebilir" diye konuştu.

"Kişinin mücadele etmek için birlikte çalışmayı kabul etmesi lazım. Biz ilaç desteği de yapıyoruz. Ama ilaçlar sigarayı bıraktırmada her zaman destektir. Ancak kişinin mücadelesi ve motivasyonu her şeyden önemlidir. Beraberinde ilaç kullanmak kişinin kolay şekilde sigaradan uzaklaşmasını sağlar. Sigara bırakma tedavisi bir günlük değildir, bazı insanların düşündüğü gibi 'Polikliniğe gideyim bir ilaç alayım ve sigarayı bırakayım' değil. Tam tersine bağımlılık tedavisi bir süreçtir. Kişiye 'sigarayı bıraktı' demek için en az 6 ay geçmesi gerekir. Hastaları sigarayı bıraktıktan sonra da takip ediyoruz ve bir yıl boyunca sigarayı bırakma aşamasında yaşayabileceği her soruna karşı onun bilgilendirilmesi amacıyla kontrollerimizi sürdürüyoruz."

'ELEKTRONİK SİGARADA SADECE NİKOTİN YOK'

Son yıllarda yaygınlaşan elektronik sigara konusunda da bir uyarı yapan Dr. Demir, elektronik sigaranın da bağımlılığa neden olabildiğini hatırlatıp, "Sigara içmek istemeyen ya da bırakmaya çalışan kişilerde elektronik sigara kullanımı çok yaygınlaştı. Ancak bunun zararları konusunda toplumumuzda çok bilgi yok. Elektronik sigara çok zararlı bir maddedir. Çünkü içeriğinde sanıldığı gibi sadece nikotin yok. Pek çok kimyasal ve bağımlılık yapıcı madde var. Psikolojik bağımlılığı da aynı zamanda arttırıyor. Sigarayı bırakmak için elektronik sigara kullanan kişiler onu bıraktıktan sonra sigarayı çok daha fazla içiyor. Onu bırakabilmeleri için onlara bağımlılık tedavisi uyguluyoruz. Elektronik sigara aynı zamanda kronik zararları yanında akut akciğer hasarı yapıyor. O yüzden de pek çok solunum yetmezliği yaşayan hastamız oluyor. Elektronik sigara kullanılmaması durumunda kesinlikle toplumumuzun uyarılması gerekiyor" ifadelerini kullandı.

'SABAH KALKTIM MI AÇ KARNINA SİGARAYA BAŞLIYORUM'

İzmir'de inşaat işlerinde çalışan Mehmet Özcan (57) da sigara bağımlılığından kurtulmak için Dr. Suat Seren Göğüs Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne başvurduğunu söyleyerek "47 yıldır sigara alışkanlığı devam ediyor. Sigara nedeniyle sağlığımla ilgili bazı sorunlar yaşamaya başladım. Hem maddi hem manevi rahatsızlık veriyor. Aile hekimi tarafından buraya yönlendirildim. İrademe sahip olamadığım için daha önce bırakmayı hiç denemedim. Sabah aç karnına içmeye başlıyorum ve günde 3 paket kullanıyorum. Nefes almakta bile zorlanmaya başladım" diye konuştu.

Beyin sisi ‘zihinsel sis’ olarak da adlandırılır ve bir hastalıktan sonra, bir ilacın yan etkisiyle ya da altta yatan bir rahatsızlığın belirtisi olarak ortaya çıkabiliyor… 

Bu sorun; net düşünme, odaklanma, konsantre olma, hatırlama ve dikkat etme yeteneklerini olumsuz etkiliyor. 

Dolayısıyla zihni bulandırıyor. Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Derya Uludüz, ‘’Acaba Alzheimer mı oldum?’’ dedirten beyin sisiyle ilgili şu bilgileri paylaştı:

Beyin çalışır ama yavaşlar

Beyin sisi, zihinsel berraklığın azalması, unutkanlık, odaklanma sorunları ve düşüncelerin yavaşlaması ile tamamlanan bilişsel bir sorundur. 

Klasik nörolojik testlerle kolayca saptanamayan bu durum bir “bozukluk” değil; beynin enerjisel kapasitesini yitirmesidir. 

Tıpkı düşük bataryalı bir telefon gibi… Yani beyniniz çalışır ama yavaş çalışır.

Bu yakınmaları önemseyin

• Beyin sisi yaşayan kişi aslında alarm veren bir beyne sahiptir. Bu kişiler çoğu zaman şunu söyler: “Kelimeler bir türlü aklıma gelmiyor.” Bu durum, özellikle sosyal ortamlarda rahatsızlık verici hale gelir çünkü kişi kendini ifade etmekte zorlanır.

- Sabah kalkınca tuhaf bir sersemlik hissi, dalgınlık, dikkat dağınıklığı, sürekli bir yorgunluk hali eşlik eder. Odaklanmak zorlaşır, birkaç iş aynı anda yapılamaz.

Hafıza sorunları kısa sürer

Hafıza yakınmaları genellikle kısa sürelidir. Yani bir şeyi yeni öğrenmişsinizdir ama birkaç dakika sonra ne olduğunu unutursunuz. Uzun süreli hafıza genellikle korunur, bu da onu Alzheimer’dan ayıran farklardan biridir.

- Konuşurken duraksamalar olur, tepki süresi uzar. Bir düşünceyi toparlamak zaman alır. Bu yavaşlama kişinin üretkenliğini ve kendine güvenini azaltır.

- Bazı kişiler beyin sisiyle birlikte baş ağrısı, mide-bağırsak şikayetleri (özellikle irritabl bağırsak), uykuya dalamama, sabah yorgun kalkma, sinirlilik yaşar. Beyin sisi aslında nörolojik ve nöropsikolojik bir birlikteliktir.

Başa çıkma yöntemleri

Beyin sisiyle başa çıkma yolları şöyle sıralanabilir:

1 - Derin uyku: Her gece 7–8 saat deliksiz uyku.

2 - Anti-inflamatuvar beslenme: Şeker, gluten, işlenmiş gıdalar beyin sisinin baş tetikleyicisidir.

3 - Nefes egzersizi-soğuk maruziyeti: Vagus siniri uyarılarak bilişsel berraklık artırılabilir.

4 - Zihinsel egzersiz-sosyal aktivite: Hikaye anlatmak, dil oyunları, grup sohbetleri beyindeki bağlantıları güçlendirir.

Alzheimer’dan nasıl ayırt edilir?

1 - İlerleme hızı: Beyin sisi dalgalı bir tablodur. Bazı günler daha belirginken bazı günler neredeyse tamamen kaybolabilir.

Alzheimer ise sinsi ama sürekli ilerleyen bir süreçtir. Bir gün iyi bir gün kötü değildir, her geçen ay daha da belirginleşir. Bellek kaybı başta fark edilmese de, zamanla geri dönüşsüz hale gelir.

2 - Günlük yaşama etkileri: Beyin sisinde kişi çoğunlukla işini gücünü yapabilir ama daha yavaş, yapar. Not alma ihtiyacı artar, dikkat çabuk dağılır.

Ancak Alzheimer’da durum farklıdır. Kişi anahtarlarını nereye koyduğunu değil, anahtarın ne işe yaradığını unutabilir. Tabloya, ocağı açık unutup evden çıkmak gibi ciddi işlevsel sorunlar eklenir.

3 - Yön bulma ve zaman algısı: Beyin sisinde kişi zaman zaman dalgınlık yaşasa da çevresine hâkimdir. Nerede olduğunu bilir, evinin yolunu karıştırmaz.

Alzheimer’ın erken belirtilerinde ise kişi kendi mahallesinde kaybolabilir, rotayı karıştırabilir. Ayrıca gün, hafta hatta yıl gibi zaman birimlerini ayırt etmekte güçlük çekebilir.

4 - İyileşme durumu: Beyin sisi düzeltilebilir bir durumdur. Uyku düzenlendiğinde, inflamasyon azaltıldığında, hormonal denge sağlandığında hatta yalnızca doğru beslenmeyle bu tablo düzelebilir.

Alzheimer ise geriye döndürülemez. Tedaviler yalnızca ilerlemeyi yavaşlatmayı amaçlar.

UNUTKANLIK

Nörolojik testler ele verir

Beyin sisi yaşayan kişinin genellikle nörolojik testleri normal çıkar ama şikayetleri somuttur.

Alzheimer ise hem nöropsikolojik testlerde hem görüntülemelerde (özellikle PET, MR) belirgin değişiklikler gösterir.

Ayrıca Alzheimer’da belirli nöroanatomik yapılar (hipokampus gibi) hacim kaybına uğrar. Beyin sisinde ise yapısal değil, işlevsel bir yavaşlama vardır.

Kalıcı hasarlar bırakabilir

Beyin sisi, aslında beynin yardım çığlığıdır. Alzheimer ise sinir sisteminin geri dönüşü olmayan yolculuğudur.

Ancak unutmamalıdır ki beyin sisi erken müdahale edilmezse kalıcı hasarlara yol açabilir.

Unutkanlığın olası nedenleri

Beyin sisinin sebepleri şöyle sıralanabilir:

Beslenme yetersizliği

B12 vitamini, demir, D vitamini eksikliği veya yetersiz beslenme, beyin fonksiyonlarını olumsuz etkiler.

Kronik stres

Sürekli stresli ve kaygılı olmak, vücudun savunma mekanizmalarını aktif tutar. Bu da zihni zayıflatır.

Glikojen yetmezliği

Beynimiz, vücut enerjisinin % 20’sini kullanır. Ancak insülin direnci, glikoz metabolizmasındaki bozulma gibi nedenlerle beyin yeterli enerjiye ulaşamaz. Bu durumda sis çöker. Bu tablo genellikle Alzheimer’ın ön evresi gibi algılanır ama düzeltilebilir. Diyet, egzersiz gibi desteklerle bu enerji eksikliği giderilebilir.

Uyku bozukluğu

Uyku kalitesi azalınca, beyin gece yeterince dinlenemez ve gün boyu dikkat dağınıklığı, unutkanlık gibi sorunlar ortaya çıkar. Uyuyamazsak tıpkı bağırsaklar gibi beyin de toksin biriktirir. Bu toksinler sinir ağlarının iletişimini yavaşlatır ve beyin sisi tablosunu yaratır.

Hormonal dalgalanmalar

Östrojen, öğrenme ve hafıza merkezi hipokampüsü etkiler. Menopoz ve perimenopoz döneminde bu hormon hızla azalır.

Bu nedenle kadınlarda 40’lı yaşlardan itibaren beyin sisi artabilir. Söz konusu tablo Alzheimer’la karışabilir. Oysa bu geçici bir dönemdir.

Hipotiroidde de metabolizma yavaşlar ve zihinsel fonksiyonlar etkilenir.

Beyinde inflamasyon

Beyinde mikrogliya adı verilen bağışıklık hücreleri vardır. Kronik stres, uyku bozukluğu, gıda intoleransları (hassasiyeti) veya çevresel toksinler bu hücreleri tetikler. Sürekli aktif kalan mikrogliya ise beyin ağlarını zayıflatır. Sonuçta nöroinflamasyon (sinir hücrelerinde yangı) ve beyin sisi başlar.

İlaçlar

Bazı ilaçlar, sersemlik veya konsantrasyon problemleri yaratabilir. Uzun süreli kullanımlarda bu durum kalıcı bir sis hissine dönüşebilir.

Kronik hastalıklar

Özellikle otoimmün hastalıklar, vücudun enerji kaynaklarını tüketerek zihinsel faaliyetleri sekteye uğratır.

Akdeniz Üniversitesi, sağlık yatırımlarına bir yenisini daha ekleyerek Nöroloji Polikliniği’nin yeni hizmet binasının temelini attı. Üniversitede her ay geleceğe yönelik önemli bir adım atılmasına şahit olmaktan mutluluk duyduğunu söyleyen Vali Hulusi Şahin, Akdeniz Üniversitesi’nin Antalya’nın medarıiftiharı olduğunu söyledi. Rektör Özkan da sağlık alanındaki yatırımların hız kesmeden süreceğini vurguladı.

Ağustos ayında 900 yataklı yeni hastane binasının temelinin atılmasının ardından Akdeniz Üniversitesi Hastanesinde Nöroloji Polikliniğinin yeni binası için de inşaat çalışmaları başladı. Akdeniz Üniversitesi Hastanesi K Blok yanına yapılacak Nöroloji Polikliniği yeni binasının temeli, Antalya Valisi Hulusi Şahin ve Akdeniz Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Özlenen Özkan’ın katılımıyla düzenlenen törenle atıldı. Törene Cumhuriyet Başsavcısı Yakup Ali Kahveci, Tuncer Karpuzoğlu Organ Nakli Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Ömer Özkan, Rektör Yardımcıları Prof. Dr. Şükrü Özen, Prof. Dr. Cengiz Toker, Hastane Başhekimi Prof. Dr. Yıldıray Çete, Genel Sekreter Dr. Ali Evren İmre, fakülte dekanları, başhekim yardımcıları, hastane yöneticileri ve çalışanlar katıldı.

AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ ANTALYA'NIN MEDARIİFTİHARI

Akdeniz Üniversitesi'nde yine bir temel atma töreninde daha bir arada olmaktan mutluluk duyduğunu belirten Antalya Valisi Hulusi Şahin, “Üç haftada bir, ayda bir Akdeniz Üniversitesi'nde olumlu, güzel, geleceğe yönelik mutlaka bir adım atılıyor. Bu bir temel atma oluyor. Ya bir yeni bilimsel bir çalışma, ya bir proje oluyor. Ama Akdeniz Üniversitesi Antalya'nın göz bebeği, medarıiftiharı olmaya devam ediyor. Bunda emeği geçen başta kıymetli rektör hocamız Prof. Dr. Özlenen Özkan hocamıza ve hepimizin medarıiftiharı çok kıymetli Prof. Dr. Ömer Özkan hocamıza, rektör yardımcılarımıza, dekanlarımıza, hocalarımıza ve bu büyük Akdeniz Üniversitesi ailesinin tüm mensuplarına teşekkür ediyoruz.” diye konuştu.

EMEĞİ GEÇENLERE TEŞEKKÜR

Projede emeği geçenlere teşekkür eden Vali Şahin, “Tedavisi uzun süren zor ve zahmetli olan hastalıklar için uzun süreli bir rehabilitasyon ve bakım süreci gerektiriyor. Bunun için de gerçekten farklı müstakil bir binaya ihtiyaç olduğu anlaşılıyor. Bu sebeple Rektör Hocamızın liderliğinde Mimarlık Fakültemizin katkıları, kıymetli Aktaş ailesinin de destekleriyle böyle güzel bir tesis inşallah hayata geçirilecek. Ömer Hoca'nın titizliği sayesinde üç ay içerisinde inşallah bitecek. Hep birlikte kırmızı kurdeleyi İrfan Bey ve çok kıymetli eşleriyle beraber kesmek nasip olur diyorum. Hayırlara vesile olmasını diliyorum.” diye konuştu.

SAĞLIK YATIRIMLARINA HIZ KESMEDEN DEVAM

Akdeniz Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Özlenen Özkan ise törende yaptığı konuşmada Akdeniz Üniversitesi’nin sağlık alanındaki yatırımlarına hız kesmeden devam ettiğini belirterek birkaç hafta önce 900 yataklı yeni hastane binasının, bugün de nöroloji polikliniğinin yeni binasının temelini attıklarını söyledi.

NÖROLOJİ HASTALARINA ÖZEL MR VE TOMOGRAFİ CİHAZLARI

Yeni polikliniğin özellikle hareket kısıtlılığı bulunan nöroloji hastaları için konforlu bir tedavi ortamı sunacağını vurgulayan Rektör Özkan “Yıl başında Nöroloji Servisini K Bloğa taşıyarak yatak sayısını 2 katına çıkarmıştık. Hastalarımız yeni yerlerinden çok memnunlar. Nöroloji bölümünde yatılı ve hareketi kısıtlı hasta sayısı fazla. Bu açıdan burada yatan hastaları tomografi ve MR için başka bloklara götürmek konforsuz olduğu için biz bu binaya MR ve tomografi cihazlarını kazandırdık. Nörolojinin kendine ait MR ve tomografisi var. Bizim yönetimimizden önce Akdeniz Üniversitesi Hastanesi’nin kendine ait tomografi ve MR’ı yokmuş. Başkasının MR ve tomografi cihazları ile hizmet satın alıyormuşuz. Bu kanayan yarayı da böylece tedavi ettik. Şu anda birçok MR ve tomografi cihazımız var. Randevular da olabildiğince kısa sürede veriliyor. Bu yeni yapılacak Nöroloji Polikliniği ile hocalarımız rahat rahat çalışacak, hastalarımız ve çalışanlarımız ferah, nitelikli bir ortamda hizmet alacaklar.” şeklinde konuştu.

ESTETİK VE MODERN ALTYAPI İLE UZUN ÖMÜRLÜ YATIRIM

Prof. Dr. Özkan, yeni polikliniğin modern altyapısıyla dikkat çekeceğini ifade ederek, “EEG ve EMG üniteleri, toplantı salonları ve estetik tasarımıyla nöroloji kendi alanında güçlü bir merkez olacak. Bu bina planlanırken güzel, estetik bir yapı olmasını da çok arzu ettim. Burada ilk defa bir hastane projesine Mimarlık Fakültemizin çok ciddi katkıları oldu. Bir diğer nokta, bu binanın çok uzun yıllar hizmet vermesi. 900 yataklı hastanemiz temelini görünce çok mutlu oldum. Altı kaya. Dünyada birçok ülkede yapılar çok uzun ömürlü. Bu binamızın da yüzyıllarca dimdik ayakta kalacağına, en güzel hizmetleri vereceğine inanıyorum. Binamızın dayanıklılığında katkı veren Mühendislik Fakültesi hocalarımıza da çok teşekkür ediyorum.” ifadelerini kullandı.

HAYIRSEVERE TEŞEKKÜR

Konuşmasının sonunda Rektör Özkan, yeni binanın yapımına katkıda bulunan bağışçı İrfan Aktaş’a teşekkür ederek, “Yaptığınız bu hayırla birçok insan şifa bulacak, öğrencilerimiz kaliteli eğitim alacak. İsminiz daima güzel anılacak. Tekrar teşekkür ediyorum. Antalya’ma, üniversiteme, öğretim üyelerimize, öğrencilerimize tekrar hayırlı, uğurlu olsun.” dedi.

MODERN BİR ORTAMDA HİZMET VERECEK

Konuşmaların ardından İlahiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Kemal Sözen’in dua etmesinin akabinde Vali Şahin, Rektör Özkan, Hayırsever İrfan Aktaş temel atma butonuna basarak hayırlı olmasını dilediler.

Akdeniz Üniversitesi Hastanesi K Blok yanına yapılacak olan Yeni Nöroloji Polikliniği 2.111 m² alana yapılacak bina nöroloji hastalarına uygun şekilde 1 katlı, 8 poliklinik odası ile öğretim üyesi odaları, EEG, EMG üniteleri, müdahale odaları, dersliklerden oluşacak. Yeni bina tamamlandığında hem hastalara hem de sağlık çalışanlarına daha ferah ve modern bir ortamda hizmet verecek.

Doç. Dr. Rana Turunç, bruksizmi tetikleyen nedenlerden, belirtilerine ve tedavi yöntemlerine dair bilgi verdi. Doç. Dr. Turunç, “Bruksizm her yaş grubunda görülebilir. Araştırmalara göre çocuklarda görülme oranı yüzde 10 ila yüzde 50 arasında değişirken, yetişkinlerde bu oran yüzde 5 ila yüzde 90 arasında değişmektedir. Ancak çocuklarda bu durum genellikle geçicidir ve büyümeyle birlikte kendiliğinden ortadan kalkabilir. Bu yüzden çocuklarda tedavi çoğu zaman gerekmez ama takip önemlidir” dedi.

Doç. Dr. Turunç, “Hastalarda genellikle sabah uyandıklarında çene ağrısı, baş ağrısı, boyun ve yüz kaslarında gerginlik hissi olur. Uzun süreli bruksizmde çiğneme kasında büyümeye bağlı yüz estetiğinde bozulma, kare yüz görünümü veya asimetriler olabilir. Dişlerde aşınma, çatlaklar, hassasiyet, dolgu ve kaplamalarda kırılmalar da sık görülür. Bazı hastalarda kulağa vuran ağrı, çınlama, yemek yerken ağız açmada güçlük, uyku kalitesinde düşüş de dikkat çeker” ifadelerini kullandı.

Doç. Dr. Turunç, “Teşhis, genellikle hastanın şikayetleri ve tıbbi öyküsü değerlendirildikten sonra klinik muayene ile koyulur. Ayrıca gıcırdatma davranışı varsa hastanın partnerinin sesten uzun süredir rahatsızlık duyması da önemli bir kriterdir. Fakat bruksizmin kesin teşhisi için en güvenilir yöntem ses ve video kaydıyla beraber yapılan polisomnografi (uyku testi) ve birlikte değerlendirilen elektromiyografi (EMG) ölçümüdür. Bu testler, çiğneme kaslarının uyku sırasında ne kadar ve ne şiddette çalıştığını, diş sıkma ya da gıcırdatma hareketlerinin ne sıklıkla meydana geldiğini gösterir. Ancak özel merkezlerde uzman doktorlar tarafından yapıldığından maliyetlidir ve uyku apnesi şüphesi yoksa çoğu zaman ihtiyaç duyulmaz”

Doç. Dr. Turunç, tedavinin her zaman gerekli olmadığını fakat dişlerde aşınmaya, çene ekleminde ya da çiğneme kaslarında ağrıya sebebiyet verdiği düşünülen şiddetli vakalarda tedavi gerekebileceğini, bu gibi durumlarda tedavinin kişiye özel planlanması gerektiğini vurguluyor: “Eğer bruksizm stres kaynaklıysa psikolojik destek, gevşeme egzersizleri ve yaşam tarzı değişiklikleri önerilir. Uyku hijyeni için gece saatlerinde kahve, sigara ve alkol gibi uyarıcılardan kaçınılması; uyumadan birkaç saat önce fiziksel aktivitenin, beslenmenin ve zihinsel uyarımın sınırlanması, uyunan ortamın sessiz ve karanlık olması gerekir. Uyku apnesi varsa bir uyku merkezinde değerlendirme ve kulak burun boğaz uzmanıyla iş birliği yapılabilir. Dişlerin kapanışında, çene ilişkisinde bozukluklar söz konusuysa ortodontik tedavi gerekebilir. Reflü varsa buna yönelik diyet ve ilaç tedavileri de bruksizmi azaltmada etkili olabilir. Diş sıkmayı tetikleyecek ilaçlar kullanıyorsa, hekimiyle görüşüp mümkünse bu ilaçları değiştirmesi önerilebilir. Eğer bruksizm, çene kaslarında ya da eklemde ağrı, ağız açmada kısıtlılık, çiğneme kaslarının aşırı büyümesine bağlı estetik kaygı oluşturuyorsa fizik tedavi, kas gevşetici ya da psikiyatrik/ nörolojik etkili ilaçlar, botoks (botulinum toksin) enjeksiyonları da fayda sağlayabilir. Bruksizme bağlı diş aşınmaları ise dolgu ya da kaplama ile restore edildikten sonra splint tedavisi ile korunmalıdır.”

Doç. Dr. Turunç, “Splint, halk arasında ‘gece plağı’ olarak da bilinen, çene yapısına özel olarak hazırlanan şeffaf bir apareydir. Amacı, dişlerin birbirine sürtmesini engelleyerek aşınmanın ilerlemesini önlemek, çene kaslarını gevşetmek ve çene eklemine binen aşırı yükü azaltmaktır. Splint, özellikle gece yatarken takıldığında hem fiziksel hem de fonksiyonel olarak önemli bir koruma sağlar. Ancak her ağız yapısı farklıdır. Bu nedenle internetten satın alınan standart plaklar yerine, diş hekiminiz tarafından alınan ağız ölçünüze göre laboratuvar ortamında hazırlanan kişiye özel splintler tercih edilmelidir. Aksi halde fayda yerine zarar görülebilir” dedi.

Sağlık Bakanlığı verilerinden derlenen bilgilere göre, bireyleri ve toplumu sağlığa yönelik risklerden korumak, sağlıklı yaşam tarzını teşvik etmek ve birinci basamak sağlık hizmetlerini güçlendirmek amacıyla kurulan Sağlıklı Hayat Merkezleri (SMH), "Koruyan, Geliştiren ve Üreten Sağlık Modeli" ile Sağlıklı Türkiye Yüzyılı Programı kapsamında hizmet veriyor.

Beslenme danışmanlığı, psiko-sosyal destek, fizyoterapi, çocuk gelişimi, bağımlılıkla ve obeziteyle mücadele, sağlıklı yaş alma ve toplumun yaşam kalitesini artırmaya yönelik hizmetlerin sunulduğu SHM'lerden sosyal güvencesi olsun ya da olmasın herkes ücretsiz yararlanabiliyor.

Başvurular, kişinin bulunduğu aile hekiminin MHRS üzerinden vaka koordinatörüne randevu alarak yönlendirmesi ya da doğrudan SHM'den randevu alınarak yapılabiliyor. Ayrıca, merkezlerde "vaka koordinatörleri" görevlendirilerek vatandaşların erişimi kolaylaştırılıyor.

Sağlıklı Hayat Merkezleri, 16 alanda hizmet sunuyor. Bu hizmetler arasında Beslenme Danışmanlığı, Fiziksel Aktivite Danışmanlığı, Kronik Hastalık Yönetimi Hizmetleri, Kadın ve Üreme Sağlığı Danışmanlığı, KETEM, Çocuk ve Ergen Sağlığı Danışmanlığı, Sigara Bırakma ve Uyuşturucu ile Mücadele, Sosyal Hizmet Danışmanlığı, Bireysel Danışmanlık, Enfeksiyon Kontrol Hizmetleri, Bulaşıcı Hastalıklar Mücadele Hizmetleri, Okul Sağlığı Hizmetleri, Koruyucu Ağız ve Diş Sağlığı Hizmetleri, Enjeksiyon Pansuman Hizmetleri, Görüntüleme Hizmetleri, Laboratuvar Hizmetleri yer alıyor.

SHM'lerde halka ve personele yönelik sağlık eğitimleri de gerçekleştiriliyor

"Koruyan Sağlık" modeli kapsamında bireylerin sağlık okuryazarlığı düzeyini artırarak sağlık hizmetlerinden daha etkin yararlanmalarını sağlamak ve yaşam kalitelerini yükseltmek, toplumun sağlık konularında bilinçlenmesi, daha sağlıklı yaşam sürdürmeleri, sağlıklı şekilde yaş almalarını sağlamak ve sağlıklı hayat tarzını teşvik etmek için SHM'lerde Sağlıklı Hayat Akademileri (SAHA) kuruldu.

Bakanlık verilerine göre, 1 Temmuz 2024-1 Temmuz 2025 döneminde SHM'ye toplam 20 milyon 366 bin 274 başvuru yapıldı.

Bakanlık tütünle mücadele kapsamında yeni bir uygulamayı hayata geçirdi.

Tütün kullanan bireylerde farkındalık oluşturmak, tütün ürünü kullanımını bırakmaya teşvik ederek sigarayı bırakmaya ikna olan vatandaşları eş zamanlı olarak hekimle buluşturmak ve gerekli poliklinik hizmetlerini verebilmek amacıyla 81 il ve ilçe düzeyinde "Tütün ile Mücadele Timleri" (TİM) ile "Mobil Sigara Bırakma Poliklinikleri" faaliyete geçti.

Bakanlık koordinasyonunda 81 il ve ilçe düzeyinde faaliyete geçen Tütünle Mücadele Timleri, şehir meydanları, parklar, köyler, organize sanayi bölgeleri, üniversite kampüsleri, alışveriş merkezleri ve pazar yerleri gibi alanlarda vatandaşlarla buluşuyor.

Araçlar ve seyyar alanlarda tedavi süreci başlatılıyor

Timler, tütün ve tütün ürünlerinin zararları, pasif etkilenim, dumansız hava sahası, ALO 171 Sigara Bırakma Danışma Hattı, ALO 184 Tütün İhbar Hattı ve Yeşil Dedektör Uygulaması hakkında bilgilendirme yapıyor.

Bilgilendirme sonrasında tütün ürünü kullanan vatandaşlar, bağımlılık düzeylerine göre Mobil Sigara Bırakma Polikliniklerine veya ALO 171 Sigara Bırakma Danışma Hattı'na yönlendiriliyor.

Tütünle Mücadele Timlerinin bulunduğu alanlarda ayrıca araçlar ve uygun seyyar alanlar hazırlanarak, tütün bağımlılığı tedavisi eğitimi almış hekimler aracılığıyla Mobil Sigara Bırakma Poliklinik hizmeti veriliyor. Böylece sigarayı bırakmaya karar veren vatandaşlar, eş zamanlı olarak hekim desteğiyle tedavi sürecine başlama imkanı buluyor.

.

Göz yorgunluğu sendromunun belirtileri arasında; gözde kuruluk, yanma, batma, sulanma, bulanık görme, baş ağrısı ve boyun ağrısı gibi şikayetler yer alıyor. Uzmanlar, bu belirtilerin görme kalitesini düşürmenin yanı sıra, odaklanma sorunları ve genel yorgunluk hissi gibi yaşam kalitesini olumsuz etkileyen durumlara da yol açtığını belirtiyor.

Peki, Göz Yorgunluğundan Nasıl Korunabiliriz?

Uzmanlar, göz sağlığını korumak için ekran kullanıcılarına basit ama etkili öneriler sunuyor:

• 20-20-20 Kuralı: Her 20 dakikada bir, ekrandan uzaklaşıp 20 saniye boyunca 20 feet (yaklaşık 6 metre) uzaktaki bir nesneye bakın.

• Ekran Parlaklığını Ayarlayın: Ekranınızın parlaklık seviyesini bulunduğunuz ortamın ışığına göre ayarlayın.

• Sık Sık Göz Kırpın: Ekran karşısında göz kırpma sayısı azaldığı için göz kuruluğu yaşanabilir. Gözlerinizi düzenli olarak kırpmak, nemli kalmasına yardımcı olur.

• Doğru Mesafe ve Duruş: Ekranınızı göz hizanızın biraz altına yerleştirin ve en az bir kol mesafesi uzaklıkta oturun.

• Mavi Işık Filtresi Kullanın: Akıllı cihazlarda bulunan mavi ışık filtrelerini kullanmak, özellikle akşam saatlerinde göz yorgunluğunu azaltmaya yardımcı olur.

Uzmanlar, bu basit önlemlerin göz yorgunluğunu büyük ölçüde azaltabileceğini ve daha sağlıklı bir ekran deneyimi sunacağını vurguluyor. Ancak, şikayetlerin devam etmesi halinde mutlaka bir göz doktoruna başvurulması gerektiğini de ekliyorlar.

Antalya Valisi Hulusi Şahin, 3-9 Eylül Halk Sağlığı Haftası dolayısıyla Antalya Sahil ve Yaşam Parkı'nda düzenlenen etkinliklere katıldı.

Halk sağlığının ve koruyucu sağlık hizmetlerinin önemini vurgulamak ve toplumsal farkındalık oluşturmak amacıyla Antalya İl Sağlık Müdürlüğü tarafından düzenlenen  Halk Sağlığı Haftası Etkinliği, Antalya Valisi Hulusi Şahin’in katılımıyla gerçekleştirildi. Program kapsamında ilk olarak Varyant Girişi’nde başlayan kortej yürüyüşüne katılan Vali Hulusi Şahin, yürüyüşün ardından Antalya Büyükşehir Belediyesi Bando Orkestrası tarafından düzenlenen konseri dinledi.

Sağlık Ordumuz Büyük Mücadeleler Sergiledi
Programda yaptığı konuşmada Cumhuriyet tarihinin, halk sağlığı konusunda isimsiz kahramanların büyük mücadeleleriyle dolu olduğunu ifade eden Vali Şahin, “Türkiye Cumhuriyeti kurulduğunda her üç bebekten biri hayatını kaybediyordu. Şehirlerimizde ve kasabalarımızda cüzzamdan vereme kadar pek çok salgın yüzünden halkımız büyük zorluklar yaşıyordu. Öyle ki, savaşlarda kaybettiğimiz askerlerden çok daha fazlasını bulaşıcı hastalıklar nedeniyle yitirdik. Cumhuriyetin ekonomik açıdan zayıf olduğu o yıllarda, Anadolu’nun dört bir yanında verem savaş dispanserleri ve senatoryumlar kuruldu. Sağlık ordumuz köy köy, sokak sokak çalışarak bu hastalıklarla mücadele etti. Bu kararlı mücadele sayesinde Cumhuriyetimiz, salgınların üstesinden gelmeyi başardı.” ifadelerine yer verdi. 

Sağlık Personelimizin Yanında Olmaya Devam Edeceğiz
Bugün geldiğimiz noktada Türkiye Cumhuriyetinin, sağlık hizmetlerinde dünyanın en ileri ülkelerinden birisi olduğunu belirten Vali Şahin, “Ancak sağlık alanında mücadele hiçbir zaman bitmez. Bu, kutlu ve onurlu bir mücadeledir. Günümüzde obezite, bağımlılıklar, hiperaktivite gibi yeni dünyanın sorunlarıyla karşı karşıyayız. Bu tehditlere karşı halkımızı hazırlamak ve onları korumak sağlık çalışanlarımızın omuzlarında önemli bir sorumluluktur. Şimdiye kadar göstermiş olduğunuz gayretli çalışmalarınız için tüm sağlık personelimizi tebrik ediyorum. Halk sağlığı ve koruyucu hekimlik başta olmak üzere, yürüteceğiniz tüm çalışmalarda yanınızda olmaya devam edeceğiz. Bu programın düzenlenmesinde emeği geçen herkese teşekkür ederim.” sözlerini kaydetti. 

Konuşmaların ardından Vali Hulusi Şahin, beraberindeki heyet ile birlikte etkinlik alanında yer alan stantları ziyaret ederek yapılan çalışmalar hakkında bilgi aldı. Etkinlik kapsamında sivil toplum kuruluşları ve Antalya İl Müftülüğü tarafından, bağımlılıkla mücadeleye yönelik  bilgilendirme çalışmaları da yapıldı. 

Düzenlenen programa Vali Hulusi Şahin’in yanı sıra, Antalya Büyükşehir Belediye Başkan Vekili Büşra Özdemir, Muratpaşa Kaymakamı İhsan Kara, İl Jandarma Komutanı Tümgeneral Ahmet Kavukcu, İl Emniyet Müdür Vekili Yakup Baysal, İl Sağlık Müdürü Prof. Dr. Behzat Özkan, Halk Sağlığı Hizmetleri Daire Başkanı Dr. Hacer Nur Yüce ve vatandaşlar katıldı.

"Ailelerin baskı yapması, zorlaması ya da tehdit etmesi kaygıyı artırırken, sabırlı ve güven verici yaklaşım uyumu kolaylaştırır. İlk günlerde çocuğun yanında kısa süre bulunmak güven verebilir, ancak sınıfta uzun süre kalmak ya da her teneffüste görüşmek bağımsızlaşmayı engeller. Ayrılık anında kısa, net ve güven veren bir vedalaşma tercih edilmelidir. Çocuğa 'okulda güvendesin ve ben seni almaya geleceğim' mesajını vermek güven duygusunu pekiştirir. Buna karşılık gizlice ayrılmak, çocuğun ebeveynine olan güvenini zedeleyerek uyum sürecini zorlaştırabilir."

"Ara sınıflar için uyum süreci önemli"

Sadece okula yeni başlayanların değil, ara sınıflardaki öğrencilerin de uzun tatil sonrası okula adaptasyonda zorlanabileceğine dikkat çeken PDR Uzmanı Aslı Orman, özellikle yaz boyunca bozulan uyku düzeni ve artan ekran sürelerinin bu süreci olumsuz etkilediğini belirterek ara sınıflardaki çocuklar için de şu önerilerde bulundu:

"Rutin oluşturun: Okul başlamadan birkaç gün önce uyku saatlerini kademeli olarak erkene çekmek ve ekran süresini azaltmak, uyum sürecini kolaylaştırır.

Empatik olun: 'Büyüdün artık, zorlanmaman lazım' gibi önemsizleştirici cümleler yerine, 'Zorlanman çok normal, ben yanındayım' gibi destekleyici ifadeler kullanın.

Oyun vakti oluşturun: Okuldan sonra serbest zaman ve oyun için fırsat tanımak, çocukların hem enerjilerini dengelemesine hem de motivasyonlarını artırmasına yardımcı olur."

Aslı Orman, tüm bu süreçte aile ve okul iş birliğinin önemine dikkat çekerek, çocukların yeni eğitim yılına hem bedensel hem de duygusal olarak daha sağlıklı bir başlangıç yapabileceğini ifade etti.

ÜRETİM GÜVENLİĞİ SAĞLANACAK

İnsan doku ve hücrelerinden elde edilen hammaddeler, yüksek biyogüvenlik standartları altında toplanacak. Üretim, Hücre ve Doku Ürünleri Üretim Merkezlerinde, Sağlık Bakanlığı ve Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) denetiminde gerçekleştirilecek. Böylece üretim güvenliği ve ürün kalitesi en üst düzeye çıkarılacak.

ÜRÜN ÇEŞİTLİLİĞİ ARTIRILACAK VE YENİ TEDAVİ YÖNTEMLERİ GELİŞTİRİLECEK

Kişiye özel tedavi ürünleri, Sağlık Bakanlığı öncülüğünde ve Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı (TÜSEB) koordinasyonunda yürütülecek çalışmalarla geliştirilecek. Bu sayede yeni tedavi yöntemlerinin geliştirilmesine ve ürün çeşitliliğinin artırılmasına da katkı sağlanacak. Geleceğin tedavisi olan kişiye özel üretilecek ürünler ile hastaların tedavi etkinliği üst seviyelere çıkarılacak.

VATANDAŞLAR ÜRÜN VE TEDAVİLERDEN KOLAYCA FAYDALANABİLECEK

Tedavi ihtiyacı hekimler tarafından belirlenecek ve reçetelenen ürünler hastane eczaneleri, yetkili merkezler ve Devlet Malzeme Ofisi (DMO) aracılığıyla vatandaşlara ulaştırılacak. Hastaların ürün ve tedavilere erişimleri Sağlık Bakanlığı ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca güvenli ve uygun koşullarda sağlanacak.

Çocukların sıralarda doğru oturmasının omurga sağlığı açısından büyük önem taşıdığını vurgulayan Kaya, "Çocuklar derste arkalarına yaslanarak dik oturmalı, teneffüslerde sıralarından kalkıp hareket etmelidir. Küçük sırt egzersizleri hem derslerde hem de evde yapılmalıdır" değerlendirmesinde bulundu.

Beden eğitimi derslerinin de çocukların omurga sağlığına katkı sağladığını kaydeden Kaya, "Haftada iki saatlik beden eğitimi dersi bile çocukların sırt kaslarını güçlendirir. Ancak bu egzersizlerin evde de devam etmesi gerekir" ifadelerini kullandı.

AÜ Rektörü Prof. Dr. Özlenen Özkan, 2025-2026 eğitim öğretim yılı öncesinde üniversitenin geride bıraktığı 1 yılı ve yeni projeleri değerlendirdi. Akdeniz Üniversitesi'nin Türkiye'nin en çok tercih edilen üniversitelerinden biri olduğunu kaydeden Rektör Özkan, “En çok tercih edilen bölümlerimiz mühendislik fakültesi, diş hekimliği fakültesi ve tıp fakültesi. Bu bölümlerde kontenjan doluluk oranımız yüzde 100. Boş kontenjanlar var, o da sayılı bölümlerimizde. Yüzde 99 kontenjan doluluğumuz var" ifadelerini kullandı.

Kurulacak GES projesinin detaylarını paylaşan Rektör Özkan, “Yakın zamanda çok önemli bir projeyi hayata geçirdik. 1100 dönümlük dağlık arazide, bir güneş enerji santrali kurulacak. Bu Türkiye'de bir ilk. Projenin yüzde 24'ü üniversitemize ait. Sadece hastanenin aylık elektrik faturası 30 milyon lira. Santral sayesinde yılda milyonlarca tasarruf sağlanacak. En önemlisi, tarım arazisine zarar vermedik. Çünkü Türkiye'yi bekleyen en büyük sorunlardan biri susuzluk ve gıda krizi. Bu nedenle tarım alanlarını korumak hayati önem taşıyor" dedi.

'ARAŞTIRMA ÜNİVERSİTESİ ÜNVANINI BEKLİYORUZ'

Rektör Özkan, "Göreve başladığımızda araştırma üniversitesi statüsünde değildik. Ancak bu ay veya en geç ekim başında 'araştırma üniversitesi' ünvanını almayı bekliyoruz. Bu hem bütçe hem de prestij kazandıracak, kadro imkanlarını genişletecek. Ayrıca öğretim üyeleri arasında yayın yapma kültürünü yaygınlaştıracak. Yayınların sadece sayı değil, nitelik olarak da önemli olduğunun altını çiziyorum" ifadelerini kullandı.

TÜM ORGAN NAKİLLERİNİN YAPILABİLDİĞİ TEK MERKEZ

Dünyanın en önemli nakil merkezleri arasında ilk sırada yer aldıklarını söyleyen Prof. Dr. Özlenen Özkan, “Yakın zamanda akciğer nakli ruhsatı aldık. Daha önce hastalarımızı Ankara'ya veya İstanbul'a göndermek zorunda kalıyorduk. Artık Akdeniz Üniversitesi, tüm organ nakillerinin yapılabildiği dünyadaki tek merkez konumuna geldi. Bu büyük bir gurur. Bize gelen hastaları reddetmek zorunda kalmak beni çok üzüyordu. Artık imkanlarımız ve alt yapımız oluştu" diye konuştu.

'EĞER BİZ YAPMASAYDIK, DÜNYADA RAHİM NAKLİ YAPILAMAMIŞTI'

Prof. Dr. Özkan, rahim nakli ile ilgili ekim ayında kongreye ev sahipliği yapacaklarını belirterek, “2011'de dünyada ilk rahim naklini biz yaptık. Eğer biz yapmasaydık, bugün yapılamamış olacaktı. Çünkü hayvan deneyleri hala tamamlanmış değil. Ekim ayında Dünya Rahim Nakli Kongresi'ne ev sahipliği yapacağız. Dünyanın dört bir yanından uzmanlar burada buluşacak. Biz de deneyimlerimizi aktaracağız. En önemli vurgu rahim naklini biz hayata geçirdik ve dünyada öncü olduk" dedi.

Cumhurbaşkanlığı desteğiyle 4 milyar liralık bir araştırma laboratuvarı kurulduğunu ve Türkiye'nin en önemli araştırma merkezlerinden biri olacağını ifade eden Rektör Özkan, 2026'nın ilk çeyreğinde projenin detaylarını paylaşacağını söyledi.

Merkezi Hekim Randevu Sistemi (MHRS) artık üniversite hastanelerine de entegre ediliyor. Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, sistemin pilot olarak iki ilde uygulanacağını açıkladı. Vatandaşlar, artık aile hekimliği üzerinden üniversite hastanelerine de randevu alabilecek.

Pilot Uygulama Yozgat ve Denizli'de

Bakan Memişoğlu, uygulamanın 1 Eylül'den itibaren Yozgat Bozok ve Pamukkale üniversitelerinde hayata geçirileceğini duyurdu. Memişoğlu, "MHRS'yi sadece kamu ve özel hastanelerde değil, üniversite hastanelerinde de etkin hale getiriyoruz. Böylece sağlık hizmetlerine erişim daha hızlı ve pratik olacak" dedi.

Sağlıkta Erişim Kolaylığı ve Kalite

Memişoğlu, sistemin sadece randevu kolaylığı sağlamadığını aynı zamanda sağlık hizmetlerinin kalitesini artırmayı da hedeflediğini belirtti. Vatandaşların hastaneye gitmeden önce uygun saat ve doktora göre randevu alabilmesi, yoğunluğu azaltacak ve hizmet süresini kısaltacak.

Türkiye Üreten Sağlık Modeline Yöneliyor

Bakan, Türkiye'nin sağlık alanında hem hizmet sunan hem de üreten bir ülke olma hedefinde olduğunu vurguladı. "Hekimlerimiz, sağlık çalışanlarımız ve üreticilerimizle 2026 yılına kadar somut ürünler ortaya çıkaracak şekilde çalışıyoruz. Bu sayede hem hizmet hem üretim alanında güçlü bir sağlık sistemi kuruyoruz" ifadelerini kullandı.

Kepez Belediyesi'nin ana hizmet binasının yanı başında faaliyet gösteren Belediye Sağlık Merkezi, her gün yüzlerce vatandaşa hizmet sunarak, ilçe halkının sağlık ihtiyaçlarını özel hastane konforunda karşılıyor. Modern donanımı, uzman sağlık personeli ve erişilebilir yapısıyla dikkati çeken merkez, vatandaşlara hızlı ve etkin sağlık hizmeti sunma noktasında önemli görev üstleniyor. Kepez Belediyesi çatısı altında hizmet veren Belediye Sağlık Merkezi, 2024 yılından 2025 yılı ağustos ayına kadar 14 farklı alanda toplam 343 bin 133 kişiye sağlık hizmeti sundu.

ÖĞRENCİLERE GÖZ TARAMASI

Yarının geleceği çocukların sağlığına büyük önem veren Kepez Belediyesi, okullarda yaptığı sağlık taramalarıyla da 56 okulda 13 bin 563 öğrenciye göz taraması hizmetiyle ulaştı. Görme bozukluğu tespit edilen 1152 öğrenci tedavi için yönlendirildi.

SAĞLIK HİZMETİ EVLERE

Evde Sağlık hizmetiyle 12 bin 558 kişiye ulaşıldı. Bu hizmet; yaşlı, engelli, yatağa bağımlı veya hasta olan vatandaşlara evlerinde düzenli olarak verildi. Sağlık Merkezi, sadece sağlık hizmeti sunmakla kalmayıp, aynı zamanda yine yaşlı, engelli, yatağa bağımlı veya hasta olan 159 kişinin evine de 367 kez temizlik hizmeti götürdü. Ayrıca, ihtiyaç duyulan 4 evde de tadilat işlemi gerçekleştirildi.

MOBİL SAĞLIK TIRI HER YERDE

Kepez Belediyesi, Mobil Sağlık Tırı ile kanser tarama hizmetlerini mahalle mahalle, ilçe ilçe vatandaşların ayağına götürdü. Tarama hizmetleri kapsamında; 3 bin 37 kişiye mamografi, 1571 kişiye kolerektal ve 2 bin 4 kişiye HPV taraması yapıldı.

SOSYAL BELEDİYECİLİK

Sosyal belediyeciliğin sadece sosyal desteklerle sınırlı olmadığını belirten Kepez Belediye Başkanı Mesut Kocagöz, “Sosyal belediyecilik anlayışıyla sağlık, eğitim ve yaşam kalitesine yönelik her alanda halkımızın yanındayız" dedi.

Dr. Sethi'ye göre yüz daha doğal bir görünüme kavuşuyor, göz çevresindeki şişlikler azalıyor, karaciğer yağlanması geriliyor ve karın bölgesindeki yağlarda azalma görülüyor. Ayrıca bağırsak mikrobiyotasının dengelenmesiyle sindirim sistemi daha sağlıklı hale geliyor.

Cilt sağlığı da şekerden doğrudan etkileniyor. Dr. Sethi, akne ve kızarıklıkların azaldığını, cildin daha berrak bir görünüme kavuştuğunu belirtiyor.

Bilimsel Çalışmalar da Destekliyor

Araştırmalar, şeker tüketiminin akne, karaciğer yağlanması ve iltihaplanma ile ilişkili olduğunu gösteriyor. Örneğin, 2019'da Çin'de 8.000'den fazla öğrenci üzerinde yapılan bir çalışma, şekerli gazlı içeceklerin akne riskini ciddi şekilde artırdığını ortaya koymuştu.

Nevada Üniversitesi'nden Dr. Samantha Coogan ise şekerin bağımlılık yapabileceğini belirtiyor. Şeker bırakıldığında ilk günlerde baş ağrısı, mide sorunları ve bağırsak hareketlerinde değişiklikler yaşanabileceğini fakat vücudun uyum sağlamasıyla zihinsel berraklığın, uyku kalitesinin ve enerji seviyelerinin arttığını söylüyor.

Dr. Coogan'a göre saç, cilt ve tırnak sağlığı da iyileşiyor, kilo kaybı ise kaçınılmaz hale geliyor. Ayrıca şekeri bırakmak, tip 2 diyabet, kalp hastalıkları ve bazı kanser türleri gibi ciddi hastalıkların riskini de azaltıyor.

NHS'ten Şeker Tüketimini Azaltma Önerileri

İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (NHS), şeker alımını azaltmak için gazlı içecekler yerine su tüketilmesini, çay ve kahvede şeker miktarının yavaşça düşürülmesini öneriyor.

NHS ayrıca şekersiz meyve sularında bile yüksek şeker bulunduğuna dikkat çekerek, günlük tüketimin 150 ml'yi aşmaması gerektiğini vurguluyor.

AÜ Rektörü Prof. Dr. Özlenen Özkan, organ nakli denince Türkiye’de ilk akla gelen kurumun Akdeniz Üniversitesi olduğunu söyledi. 50 yıllık organ nakli deneyiminin söz konusu olduğunu aktaran Prof. Dr. Özkan, "Organ nakli çok ciddi bir iştir. Bir merkezde dün başlanan bir operasyonla bu işin yapılabiliyor olması güven vermez. Biz 50 yıl boyunca o kadar farklı hastayla karşılaştık ki, ortaya çıkan çok ağır komplikasyonlarla nasıl başa çıkacağımızı biliyoruz. Bu iş, sadece ameliyatla bitmez, takip, bakım, komplikasyon yönetimi ve hasta ile uzun vadeli yol arkadaşlığını gerektirir" diye konuştu.

‘ALTYAPIMIZI TAMAMLADIK. RUHSAT SÜRECİMİZ BİTMEK ÜZERE’

Üniversitelerinde şimdiye kadar yapılmayan tek organ naklinin akciğer nakli olduğunu hatırlatan Rektör Özkan, “Bunu uzun süredir planlıyorduk. Ancak gerekli teknik altyapı, yoğun bakım olanakları, uzman ekip ve multidisipliner destek tam anlamıyla sağlanmadan bu nakle başlamayı doğru bulmadık. Nihayet altyapımızı tamamladık. Ruhsat sürecimiz bitmek üzere. Türkiye’de bu nakli yapan iki merkez var, biz üçüncü olacağız. Bu, sadece Akdeniz Üniversitesi için değil, Antalya ve tüm bölge için çok önemli. Çünkü daha önce hastalarımızı diğer merkezlere göndermek zorunda kalıyorduk. Bu durum hem maddi hem manevi açıdan yıpratıcıydı. Akciğer nakli sonrası uzun süreli rehabilitasyon, enfeksiyon takibi ve düzenli kontrol gerekiyor. Hastaların aylarca evlerinden, sevdiklerinden uzakta kalması gerekiyordu. Artık bu süreçleri burada, kendi şehirlerinde yaşayabilecekler" dedi.

‘KALİTE EN ÖNEMLİ KRİTER’

Akciğer naklinin zorluklarına değinen Rektör Özkan, “Kalp, böbrek ve karaciğer kapalı organlardır, dışarıyla doğrudan temas etmezler. Ama akciğer, her nefes alışverişinde dış ortamla temas halindedir. Bu da enfeksiyon riskini çok artırır. Akciğer nakli sonrası enfeksiyon yönetimi, yoğun bakım süreci ve rehabilitasyon hayati öneme sahiptir. Bu yüzden bu naklin her yerde yapılmaması gerekir. Bizim için en önemli kriter, çok nakil yapmak değil, en kaliteli şekilde yapmaktır. Bir hastayı nakilden sonra uzun yıllar sağlıklı yaşatabiliyorsanız bu gerçek başarıdır" ifadelerini kullandı.

‘ORGAN NAKLİ, BİLİM YAPMAK İÇİN MUHTEŞEM BİR ALAN’

Bilim üretme hedefi doğrultusunda hareket ettiklerini kaydeden Rektör Özkan, “Organ nakli, bilim yapmak için muhteşem bir alan. Hala bilinmeyen çok konu var. İmmünoloji ve uzun vadeli yaşam kalitesi gibi konularda araştırma alanı çok geniş. Benim immünoloji alanında doktoram var, bu yüzden bu çalışmaları yakından takip ediyorum ve bizzat işin içinde yer alıyorum. Amacımız sadece hizmet vermek değil, bilim üretmek, dünyaya yeni bilgiler kazandırmak. Yakın zamanda yeni nakillerin bilimsel yönlerini de konuşacağımız çalışmalara imza atacağız" dedi.

İLK NAKİLLER

Kornea, böbrek, kalp, pankreas ve karaciğer nakillerinin yanı sıra canlı vericili nakillerde de öne çıkan Akdeniz Üniversitesi, yüksek başarı oranlarıyla dikkat çekiyor. 50 yıllık organ nakli deneyimi ile 'ilklerin merkezi' unvanını sürdüren üniversite, en çok tercih edilen merkezlerden biri haline geldi. Akdeniz Üniversitesi, dünyada ve Türkiye'de ilk kez yapılan nakillerle de dikkati çekti. Milas'ta trafik kazası sonucu beyin ölümü gerçekleşen Fatih Demirel'in (23) iki kolu, 25 Eylül 2010'da Akdeniz Üniversitesi Hastanesi'nde 7 saat süren ameliyatla Cihan Topal'a nakledildi ve tıp tarihine Türkiye'nin ilk çift kol nakli olarak geçti.

8 Ağustos 2011'de dünyanın başarılı ilk kadavradan rahim naklinin yapıldığı Derya Sert, bebek sahibi olması için birkaç kez denenen embriyo transferi sonucu gebe kaldı. 4 Haziran 2020 tarihinde erkek çocuk dünyaya getirerek anne olan Derya Sert, tıp tarihine geçti.

Antalya'nın Manavgat ilçesi Gebece köyünde dünyaya gelen, henüz 1 aylıkken evde çıkan yangında yüzünün yüzde 90'ında kalıcı hasar oluşan Uğur Acar'ın hayatı, 21 Ocak 2012'de gerçekleştirilen Türkiye'nin ilk yüz nakli ameliyatıyla değişti. Üniversitede bunun ardından 4 yüz nakli daha yapıldı

Sağlık Bakanlığı, 40 yaş üstü bireylerde kansere karşı erken teşhisi desteklemek amacıyla yeni bir tarama programı başlattı. Bu kapsamda, ücretsiz kanser taramasından faydalanabilecek 15 milyon kişiye SMS ile bilgilendirme gönderilmeye başlandı.

Tanı ve tedavide gecikmeyin

"İdrar yolu enfeksiyonlarında tanı genellikle idrar tahlili ve idrar kültürü ile konulur" diyen Mocan, "Tedavi, enfeksiyonun yerine, şiddetine, hastanın yaşı ve gebelik durumu gibi faktörlere göre planlanır. Uygun antibiyotik kullanımı, bol su tüketimi, hijyen kurallarına dikkat edilmesi ve düzenli takip büyük önem taşımaktadır" ifadelerini kullandı.

Gebelikte ve çocuklarda daha önemli

"Gebelerde İYE'ler, düşük doğum ağırlıklı bebeklere veya erken doğumlara neden olabilir" diyen Prof. Dr. Mocan, "Bu nedenle gebelerin her ay düzenli idrar tahlili yaptırması önerilir. Akut pyelonefrit görülen gebeler mutlaka hastaneye yatırılarak serum tedavisi ile izlenmelidir. Çocuklarda ise huzursuzluk, idrarda kötü koku, ateş, karın ağrısı gibi belirtilerle kendini gösterebilir. Erken teşhis, ileride oluşabilecek böbrek hasarlarının önlenmesi açısından kritik öneme sahiptir" şeklinde konuştu.

Korunma yolları

Prof. Dr. Ziya Mocan idrar yolu enfeksiyonlarından korunma yollarını şöyle sıraladı:

"Bol su tüketimi (günde 2,5-3 litre)

Kişisel hijyen ve genital bölge temizliği

Islak mayo ile uzun süre kalmaktan kaçınmak

Ayakları sıcak tutmak

Soğuk havalarda dikkatli olmak

Cinsel hijyene dikkat etmek

Gereksiz antibiyotik kullanımından kaçınmak"

Bacaklarınızı yüksekte tutun. Dinlenirken kalp seviyesinin üzerinde olmasına özen gösterin.

Bacak bacak üstüne atmayın. Kan dolaşımını yavaşlatan bu pozisyondan kaçının. Rahat kıyafetler giyin. Dar giysiler yerine bol ve hafif kumaşları tercih edin. Düz ayakkabı kullanın Sportif ve ortopedik ayakkabılar giyin, yüksek topuktan uzak durun. Gölgede kalın. Güneşe uzun süre maruz kalmayın, serin ortamlarda dinlenin. Sıcak sudan kaçının. Ilık suyla kısa süreli duş yapın. Varis çorabı kullanın. Doktor tavsiyesiyle doğru basınç ve beden seçin."

'SICAK VE NEMLİ ORTAMLAR MANTAR İÇİN UYGUN ZEMİN HAZIRLAR'

Mantar enfeksiyonlarının, mikroskobik mantarların cilt, tırnak, saçlı deri ya da iç organlara yerleşerek oluşturduğu hastalıklar olduğunu belirten Uzm. Dr. Behkamı, "Bazı mantarlar normalde derimizde bulunur, ancak bağışıklık zayıfladığında ya da ortam uygunsa hastalık oluşturabilir" diye konuştu. İnsanlarda en sık dermatofitler, mayalar ve küf mantarlarının enfeksiyona yol açtığını kaydeden Uzm. Dr. Behkamı, bu mikroorganizmaların özellikle ayak parmak araları, kasık, koltuk altı, tırnak ve saçlı deri gibi sıcak ve nemli bölgeleri tercih ettiğini ifade etti.

'BAĞIŞIKLIĞI ZAYIF KİŞİLERDE ENFEKSİYON DAHA AĞIR SEYREDEBİLİR'

Bağışıklık sistemi zayıf bireylerde enfeksiyonların daha yaygın ve dirençli olabileceğini vurgulayan Uzm. Dr. Behkamı, "Organ nakli alıcıları, kemoterapi gören hastalar, HIV pozitif bireyler ya da uzun süre antibiyotik kullananlar risk grubunda yer alır. Bazı durumlarda mantarlar kana karışarak ciddi sistemik enfeksiyonlara da neden olabilir" açıklamasında bulundu.

DENİZ, HAVUZ VE SPOR SALONLARI İÇİN UYARI

Yaz aylarında mantar vakalarında artış yaşandığını belirten Uzm. Dr. Behkamı, "Sıcak hava, terleme, uzun süre kapalı ayakkabı giymek, deniz ve havuz sonrası cildin tam kurutulmaması gibi etkenler mantarların çoğalması için elverişli bir ortam oluşturur" dedi. Özellikle havuz, duş alanları ve spor salonları gibi ortak kullanım alanlarının bulaş açısından risk taşıdığını söyleyen Uzm. Dr. Behkamı, kişisel eşyaların paylaşılmaması ve terlik kullanımının önemine dikkat çekti.

'YOĞUN KAŞINTI VE KIZARIKLI EN YAYGIN BELİRTİLER ARASINDA'

Mantar enfeksiyonlarının genellikle yoğun kaşıntı, kızarıklık, pullanma, kötü koku, çatlak, tırnaklarda sararma ve kalınlaşma gibi belirtilerle ortaya çıktığını söyleyen Dr. Behkamı, ağız içinde beyaz tabaka oluşumunun da (pamukçuk) yaygın görüldüğünü belirtti.

TANI VE TEDAVİ SÜRECİ

Tanının çoğunlukla dermatolojik muayeneyle konduğunu ancak gerekirse mikroskopi, kültür veya Wood lambası gibi testlerin uygulanabileceğini kaydeden Uzm. Dr. Behkamı, "Yüzeyel enfeksiyonlar genellikle antifungal kremlerle, yaygın enfeksiyonlar ise ağızdan alınan ilaçlarla tedavi edilir. Özellikle tırnak mantarında tedavi süresi daha uzun olabilir" ifadelerini kullandı.

'TEDAVİ EDİLMEZSE YAYILABİLİR VE KALICI HASAR BIRAKABİLİR'

Tedavi edilmeyen mantar enfeksiyonlarının kronikleşebileceğini ve deride çatlaklarla bakteriyel enfeksiyonlara neden olabileceğini anlatan Uzm. Dr. Behkamı, "Tırnakta kalıcı deformasyon bırakabilir. Bağışıklığı düşük bireylerde iç organlara yayılabilir. Bu yüzden erken tanı ve tedavi çok önemlidir" diye konuştu.

KORUNMAK İÇİN ÖNERİLER

Mantar enfeksiyonlarından korunmak için günlük hayatta dikkat edilmesi gereken noktaları sıralayan Uzm. Dr. Behkamı, şu önerilerde bulundu:

· Derinin kuru tutulması,

· Terledikten sonra duş alıp iyice kurulanmak,

· Halka açık duşlarda terlik kullanmak,

· Pamuklu ve hava alan kıyafetler tercih etmek,

· Ayakkabıların havalandırılması, çorapların sık değiştirilmesi,

· Kişisel eşyaların paylaşılmaması.

'SIK TEKRARLAYAN ENFEKSİYONLAR BAŞKA HASTALIĞIN HABERCİSİ OLABİLİR'

Uzm. Dr. Behkamı, "Tekrarlayan mantar enfeksiyonları bazen diyabet, hormonal bozukluklar ya da bağışıklık sistemine ait başka rahatsızlıkların habercisi olabilir. Bu gibi durumlarda sadece mantar tedavisi değil, altta yatan hastalıkların da araştırılması gerekir" diye konuştu.

Cilt sağlığının genel sağlığın ayrılmaz bir parçası olduğunu belirten Uzm. Dr. Behkamı, "Mantar enfeksiyonları yaygın görülse de tedavi edilebilir hastalıklardır. İhmal edilmemeli, uygun tedavi geciktirilmemelidir" dedi.

Hazır ve işlenmiş gıdalar: Kraker, bulyon, hazır çorba, bazı soslar ve çikolatalar (gluten katkı maddesi içerebilir)

Unlu mamuller: Normal unla yapılan tüm pasta ve hamur işleri

Bulgur ve irmik ürünleri

Glutensiz diyet uygulamak, hastalığın kontrol altına alınmasını sağlar ve bağırsaklardaki hasarın iyileşmesine yardımcı olur.

"Hareketlerde azalma görülebilir"

Parkinson'un belirtilerinden bahseden Uzm. Dr. Dolu, "Parkinson hastalığı hemen hemen her zaman vücudun bir yarısında (daha sıklıkla sol taraf, hemiparkinsonizm) başlar, yıllar içinde diğer tarafa da geçer. Temel belirtisi, hareketlerde yavaşlama ve/veya titremedir yani tremordur. Sıklıkla tek tarafta, istirahat halinde ortaya çıkan elde veya ayakta titreme ve eklem hareketlerinde katılıkla kendini gösterir. Zamanla yürürken tek veya iki taraflı kol sallanma hareketlerinde azalma veya kayıp, adımlarda küçülme, yürümeye başlamada zorluk, düğme iliklemek ya da açmakta zorlanma, yatakta dönme ya da otururken kalkmada güçlük Parkinson'un belirtileri arasındadır. Maske (donuk yüz) yüz ifadesi, alçak ve kısık ses tonuyla konuşma, el yazısında küçülme, öne doğru eğilme/kamburlaşma olabilir. Parkinson hastalığında beyinden kaynaklanan hareket bulgularından başka hareket haricinde belirti ve şikâyetler de izlenir. Bunlar kabızlık, kan basıncının düşmesi, depresyon, uyku bozuklukları, huzursuz bacak sendromu ve koku duyusunun kaybıdır. Hastalığının orta ve ileri evrelerinde yürüyüş bozuklukları, denge kusurları, harekette donmalar ortaya çıkar, bunu düşmeler izleyebilir. Nadiren de olsa bazı hastalarda bu tabloya bunama (demans) da eklenir" diye konuştu.

"İlaç tedavisi uygulanabilir"

Hastalığın tedavisinde öncelikle ilaçların kullanıldığını söyleyen Dr. Dolu, "İlaçlarla beklenen yanıtın alınamadığı hastalarda veya zamanla ilaçların faydasının azaldığı durumlarda cerrahi tedavi uygulanabilir. İlaç tedavisi beyinde azalmış olan dopaminerjik geçişi artırmaya yöneliktir. Yani Parkinson ilacı, dopamini artırmaya yöneliktir. Bu amaçla, beyinde dopamin miktarını artıran ilaçlar tedavide kullanılır. Ancak Parkinson ilaçlarının uzun süre veya yüksek dozlarda kullanımı ile hastalarda kısa süreli aşırı hareketlilik şeklinde dalgalanmalar, tam yanıtsızlık (off periyodu) ya da istemsiz hareketler (diskinezi) görülebilir. Bu ilaçları kullanan hastalarda ortalama yüzde 5-7 arasında ortaya çıkabilen bu durumları geciktirmek için rahatsızlığın başlangıcında hastaya yanıtın alınabildiği en düşük doz verilmelidir. Hasta 65 yaşın altındaysa ve bunama yoksa, tedaviye dopamin etkisini taklit eden 'dopamin agonisitleri' ile de başlanabilir veya tedaviye ek olarak kullanılabilir. Titreme, bunama, depresyon, uyku bozukluğu şikâyetleri görülürse bu şikâyetler için başka bir tedavi stratejileri planlanabilir. Hastaların üçte biri ilaç tedavisi ile uzun yıllar iyi cevap alınan ve yaşamlarında önemli bir kısıtlama olmadan yaşayabilen kişilerdir. Kalan grubun bir kısmında ilaca cevap kısıtlıdır. Doz arttırıldıkça yan etkiler, zamanla da ilaca cevapsızlık görülebilir" şeklinde kullandı.

"İlaç tedavisine yanıt alınmazsa cerrahi tedavi tercih edilebilir"

İlaç tedavisinden fayda görmeyen hastalarda cerrahi tedaviye başvurabileceklerine dikkat çeken Dolu, şunları söyledi:

"Özellikle son 15-20 yıldır ilaç tedavisine cevap vermeyen hastalarda, cerrahi seçenek önerilir. Amaç beyinde hareketimizle ilgili merkezlerde azalan elektriksel uyarının cilt altına yerleştirilen bir kaç santimlik jeneratör aracılığı ile oluşturulmasıdır. Kalp pili benzeri bir mantık ile düşünülebilir. Uygulamanın tıbbı adı, derin beyin stimülasyonudur."

"Yemekleri günlük yapmaya çalışın"

Yaz aylarında sıkça görülen gıda zehirlenmelerine de dikkat çeken Alioğlu, "İlk önce mutlaka hijyen şartlarına dikkat edilmeli. Yemeği yaptığımız mutfak ve ellerimizin temizliği konusunda çok titiz davranmamız lazım. Yemek hazır olduktan sonra saklama şartları çok önemli. Gıda belli bir sıcaklıktan düştükten sonra mutlaka buzdolabında saklanması gerekiyor. Yaz mevsiminde mikropların çoğalmasına uygun ortam olduğu için bu gıdaları günlük yapmayı ve tüketmeyi öneriyoruz. Böylece kendimizi hastalıklardan koruyabiliriz" dedi.

"Nem nedeniyle oksijen oranı düşüyor"

Sıcak ve nemli havanın, özellikle akciğer ve bronşit hastaları için bazı riskler taşıdığını belirten Dr. Niiar Alioğlu, "Akciğer hastalıkları olanlarda, astım, KOAH, bronşit hastalarında nefes darlığı daha da şiddetleniyor. Bu da sıcaklığa bağlı olduğu gibi havanın nem oranının da yüksek olmasına bağlıdır. Nem yüksek olduğu zaman havanın oksijeni taşıma kapasitesi düşüyor. Bu da doğal olarak nefes darlığına neden oluyor. Bundan daha fazla etkilenen kişiler akciğer rahatsızlıkları ve bronş rahatsızlıkları olan kişilerdir" diye konuştu.

O nedenle akciğer ve bronşit hastalığı olanların sıcak havalarda dışarı çıkmamaları, bir işleri varsa sabahın erken saatlerinde veya güneş battıktan sonra yapmaları sağlık konusunda daha güvende olmalarını sağlar.

.

"Dünya çapında bebek ölümlerinin en yaygın nedeni ishal ve zatürre olarak öne çıkmaktadır. Rapordaki verilere göre, yaşamının ilk 6 ayı boyunca anne sütünden yoksun kalan bebekler, bu hastalıklara daha yatkındır. Anne sütü sayesinde her yıl 420 binden fazla bebeğin ölümünün önüne geçilmektedir. Ayrıca, anne sütü her yıl 4,6 milyon çocuğun obezitesini engellemektedir. Emzirme, rahim, göğüs kanseri ve Tip-2 diyabet gibi hastalıkların önüne geçerek her yıl 90 binden fazla kadının hayatını kurtarıyor. Bu veriler, emzirmenin sadece bebeklerin değil, annelerin de sağlığına yaptığı katkıları açıkça göstermektedir."

Anne sütünün faydalarını beş maddede açıklayan, Eroğlu şunları ifade etti:

"Bağışıklık sistemini güçlendirir. Anne sütü, bebeğin bağışıklık sistemini güçlendiren antikorlar içerir. Bu sayede bebek, enfeksiyonlara karşı daha dirençli olur ve hastalıklara yakalanma riski azalır.

"Sindirim sistemini destekler. Anne sütü, bebeğin sindirim sistemi için en uygun besin kaynağıdır. Sindirimi kolay, doğal ve dengeli bir besin içeriği sağlar. Bu da bebeğin rahat bir şekilde sindirim sistemini geliştirmesini destekler.

"Zeka ve beyin gelişimini destekler
Anne sütü, beyin gelişimi için kritik olan DHA ve ARA gibi yağ asitlerini içerir. Bu bileşenler, beyin gelişiminin yanı sıra duygusal bağlanmayı ve bilişsel fonksiyonları da güçlendirir.

"Anne-bebek bağını güçlendirir. Emzirme, anne ile bebek arasında güçlü bir duygusal bağ kurar. Bu bağ, bebeğin psikolojik gelişimi ve güven duygusunun sağlıklı şekilde gelişmesi için temel bir faktördür.

"Anne sağlığını destekler. Emzirme, annelerin doğum sonrası iyileşme süreçlerini hızlandırır. Ayrıca, uzun vadede annede olabilecek göğüs kanseri, yumurtalık kanseri ve tip 2 diyabet gibi sağlık sorunlarına karşı koruyucu bir etki sağlar."

Eroğlu, emzirmenin her anne için doğal bir süreç olduğunu ancak bazen zorluklar yaşanabileceğini vurgulayarak, "Emzirme sırasında doğru pozisyonlayamama, meme ucu problemleri ve sütün yeterliliği gibi sorunlarla karşılaşılabilir. Bu noktada anne sütünün değerini anlatan doğru bir danışmanlık ve destek almak oldukça önemlidir" dedi.

Akciğer kanserinin, ülkemizde ve dünyada erkeklerde en sık görülen, kadınlarda da görülme sıklığı gittikçe artan ve yaşam kaybının en yüksek olduğu kanserler arasında olduğunu hatırlatan Prof. Dr. Elbeyli, "Ülkemizde halen akciğer kanseri hastalarının genellikle ileri evrede tanı almaktadır. Erken evrelerde yakınmaların az olması ya da olmaması, hastaların genelinin sigara içmesi, yakınmalarını önemsememeleri ve basit nedenlere bağlı olduğunu düşünmeleri nedeniyle başvuru sürecini genellikle geciktirmektedir. Erken teşhis ise tedavide başarıyı artırmakta, hastalara ameliyat olabilme şansı sunmakta ve hastaların yaşam sürelerini uzatmaktadır. Akciğer kanseri açısından risk taşıyanlarda düzenli sağlık kontrolleri erken teşhis için en etkili yöntemlerdir. Özellikle sigara ve diğer tütün ürünlerini tüketen, mesleki olarak risk altında bulunan ve ailesinde akciğer kanseri olan bireylerin daha dikkatli olması gerekmektedir" dedi.

Prof. Dr. Elbeyli, "Şikayetlerinizi önemseyin ve mutlaka kontrolleriniz yaptırın. Öncelikle akciğer kanserine yakalanmamak, erken teşhis ile cerrahi ve onkolojik yeni yöntemlerle sağlıklı uzun yaşam mümkün olabilmektedir" diye konuştu.

.

Yüksek kolesterol, özellikle erkeklerde ve 50 yaş üzerindeki bireylerde yaygın görülen bir sağlık sorunu. Tedavi edilmediğinde kalp hastalıkları başta olmak üzere ciddi sağlık problemlerine yol açabiliyor. Ancak uzmanlar kolesterol yüksekliğinin vücutta pek bilinmeyen bazı erken belirtileri olduğuna dikkat çekiyor.

Kolesterol Yüksekliğinin Nedenleri ve Genetik Risk

The Mirror'da yayımlanan habere göre, aşırı yağlı besin tüketimi, hareketsiz yaşam tarzı ve hiperkolesterolemi yüksek kolesterolün başlıca nedenleri arasında.

Hiperkolesterolemi, karaciğerin kolesterolü düzgün işleyememesiyle kan kolesterolünün anormal şekilde yükseldiği, genetik geçişli bir hastalık olarak tanımlanıyor.

Kolesterol Birikiminin Vücutta Yarattığı Gizli İşaretler

Surrey Live'ın haberinde ise, yüksek kolesterolün vücutta oluşturduğu bazı belirgin işaretlere dikkat çekiliyor. Bunlar arasında diz, parmak eklemleri ya da Aşil tendonunda oluşan kolesterol birikimine bağlı şişlikler yer alıyor.

Ayrıca gözlerin iç köşelerinde küçük sarı lekeler (ksantelasma) ve iris çevresinde soluk beyaz halka (korneal arkus) gibi belirtiler de yüksek kolesterolün habercisi olabiliyor.

Düzenli Kontrol Hayati Öneme Sahip

Uzmanlar, özellikle 40 yaş üstü bireylerin, fazla kilo sorunu yaşayanların ve ailesinde yüksek kolesterol ya da kalp hastalığı geçmişi bulunanların düzenli kolesterol testi yaptırmasının kritik olduğunu vurguluyor. Testlerin düzenli yapılması erken teşhis ve tedavi açısından hayat kurtarıcı olabiliyor.

Kolesterolü Yönetmenin Altın Kuralları

British Heart Foundation (BHF), kolesterol seviyelerini kontrol altında tutmak için günlük fiziksel aktivitenin artırılmasını öneriyor. Düzenli hareket, kötü kolesterolün karaciğere taşınmasını ve vücuttan atılmasını kolaylaştırıyor.

Ayrıca sigarayı bırakmak, kolesterolün yanı sıra genel sağlık için yapılabilecek en önemli adımlardan biri olarak öne çıkıyor.

Beslenme ise kolesterol yönetiminde kritik bir rol oynuyor. Uzmanlar, işlenmiş et ürünleri ve palm yağı içeren gıdaların tüketimini sınırlamayı tavsiye ediyor. Bunların yerine ise yağlı balık, zeytinyağı, tam buğday ekmeği, kuruyemişler ile taze meyve ve sebzelerin tercih edilmesi gerekiyor.

Not: Haberde bahsedilen belirtiler her zaman yüksek kolesterol hastalığını işaret etmeyebilir. Benzer şikayetleriniz varsa kesin tanı ve uygun tedavi için mutlaka bir doktora başvurmanız önemlidir. Bu içerik sadece bilgilendirme amaçlıdır.

Prof. Dr. Müzeyyen Mamal Torun, "Yıkanmamış sebzeler, az pişmiş kümes hayvanı eti, pastörize edilmemiş süt ve çiğ yumurta gibi gıdalar salmonella ile kontamine olabilir. Ayrıca, kontamine su, hayvan teması ve uluslararası seyahatler de enfeksiyonun bulaşmasında etkili olabilir" uyarısında bulundu.

Her yıl milyonlarca kişiyi etkiliyor

Prof. Dr. Müzeyyen Mamal Torun, dünya genelinde her yıl yaklaşık 93,8 milyon Salmonella kaynaklı gastroenterit vakası ve 155 bin ölüm bildirildiğini söyledi. Türkiye'de de geçmiş yıllarda fıstıklı kakaolu kremalar, kumpir ve bazı çikolatalar, Sezar salata sosu gibi çiğ veya az pişmiş yumurta içeren yiyecekler, sashimi ve suşi dahil olmak üzere çiğ veya az pişmiş balık veya kabuklu deniz ürünleri aracılığıyla salgınların yaşandığını belirten Torun, bu bakterinin sadece bireysel sağlığı değil, toplum sağlığını da tehdit ettiğini vurguladı.

Prof. Dr. Torun, Salmonella enfeksiyonunun her yaş grubunu etkileyebileceğini ancak özellikle küçük çocuklar, yaşlılar, bağışıklık sistemi zayıf olanlar ve hamileler için daha tehlikeli olduğunu söyledi.

Antibiyotik direnci artıyor

Prof. Dr. Torun, özellikle son yıllarda antibiyotik direncinin Salmonella vakalarında belirgin şekilde arttığına dikkat çekerek, Avrupa'da 2022 yılında Salmonellaların, florokinolonlara yüzde 18.7, azitromisine yüzde 0.6 ve üçüncü kuşak sefalosporinlere yüzde 12 oranında direnç geliştirdiğini bildirdi. Torun, "Avrupa'da insanlardan izole edilen salmonella türlerinde çoklu ilaç direncinin (MDR) yüzde 22'ye kadar ulaştığı hayvan kaynaklı bakterilerde ise bu oran yüzde 40'lara yaklaşıyor" dedi.

Dirençli bakterilerin oluşturduğu enfeksiyonlarda tedavinin zorlaştığını, daha uzun süren enfeksiyonlara ve artan ölüm riskine neden olduğunu ifade eden Torun, "XDR (yaygın ilaç dirençli) ve PDR (tüm antibiyotiklere dirençli) bakteriler artık nadir de olsa karşımıza çıkabiliyor" dedi.

Direncin başlıca nedenleri

Antibiyotiklerin tarımda ve hayvanların beslenmesi sırasında büyümeyi destekleyici olarak kullanılması, sağlık alanında gereksiz ve kontrolsüz antibiyotik tüketimi ve hijyen eksikliğinin bu direncin başlıca nedenleri arasında yer aldığını belirten Torun, "Hastalara tanı konulmadan rastgele antibiyotik verilmesi dirençli bakteri türlerinin çoğalmasına zemin hazırlıyor" diye konuştu.

Korunma için çapraz bulaşma önlenmeli

Salmonella enfeksiyonlarından korunmak için başta hijyen kurallarına dikkat edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Torun, şu önerilerde bulundu:

"Çiğ ve pişmiş gıdalar ayrılmalı, çapraz bulaşma önlenmelidir. Et ve yumurta gibi ürünler yeterince pişirilmelidir. Meyve ve sebzeler iyice yıkanmalıdır. Soğuk zincir bozulmamalıdır. Hayvanlarla temastan sonra eller mutlaka yıkanmalıdır"

Antibiyotik duyarlılık testi önemli

Salmonella gastroenteritlerinin tedavisinde, hastaların çoğu sadece destekleyici bakım tedavisine ihtiyaç duyduğunu dile getiren Prof.Dr. Mamal Torun, "Antibiyotik tedavisine ihtiyaç duyulan durumlarda; önerilen birinci basamak antibiyotiklerden florokinolonlar (siprofloksasin), azitromisin ve üçüncü kuşak sefalosporinler (seftriakson, sefotaksim) kullanılabilir. Ancak antibiyotik direncini önlemek ve antibiyotik seçimini en doğru şekilde yapmak için önce duyarlılık testi yapılması gereklidir" ifadesini kullandı.

Tifo için kullanılan Ty21a aşısının yalnızca Salmonella Typhi'ye karşı koruma sağladığını hatırlatan Torun, "Ancak bu aşılar tüm salmonella türlerine karşı etkili değildir.

Salmonella enfeksiyonlarının bildiriminin Türkiye'de yasal zorunluluk kapsamında olduğunu söyleyen Prof. Dr. Torun, "Tifo ve paratifo gibi enfeksiyonlar 24 saat içinde Sağlık Bakanlığı'na bildirilmelidir. Gastroenterit yapan diğer türler için ise haftalık sürveyans kaydı yapılmalıdır" dedi.

"Akılcı antibiyotik kullanımı hayati önemde"

Prof. Dr. Torun, salmonella gibi dirençli bakterilerle mücadelede One Health (Tek Sağlık) yaklaşımının önemine vurgu yaparak, "İnsan, hayvan ve çevre sağlığını birlikte düşünmeliyiz. Tarımda, veterinerlikte ve tıpta antibiyotiklerin akılcı kullanımı sağlanmadan bu sorunun üstesinden gelmek mümkün değil" dedi.

"Toplum bilgilendirilmeli, sistem denetlenmeli"

Salmonella'nın yol açtığı sağlık sorunlarını azaltmak için sadece bireysel değil, toplumsal önlemler gerektiğini vurgulayan Torun, "Gıda üreticileri denetlenmeli, etiketleme sistemi güçlendirilmeli, halk bilinçlendirilmeli ve antibiyotik kullanımına ilişkin yasal düzenlemeler sıkılaştırılmalıdır" diyerek sözlerini tamamladı.

Eser, sıcak havalarda bozulma riski artan gıdaların mutlaka buzdolabında saklanması gerektiğini vurgulayarak, dış ortamda bekleyen pişmemiş gıdaların bile mikroorganizma üreterek hastalığa yol açabileceğini ifade etti.

"Pasta ve tavuk tüketirken dikkat edilmeli"

Gıda zehirlenmelerinde genellikle ilk belirtilerin bulantı, kusma ve ishal olduğunu belirten Eser, şöyle devam etti:

"O zaman tüketebildiğimiz kadar sıvı almaya çalışıyoruz. Sıvı tüketmeye gayret etmek gerekiyor. Genellikle bu enfeksiyonlar bir iki günde kendini sınırlar ve geçer. Ateş, halsizlik eşlik ediyorsa kişinin şikayetlerine bununla birlikte kişi yeterince sıvı alamıyorsa o zaman bir sağlık merkezine başvurulmalı. Bu durum özellikle çocuk, yaşlı ve ek hastalığı olanlar için daha önemli. Bu kişilerin vakit kaybetmeden daha hızlı bir şekilde sağlık kuruluşuna başvurmaları gerekiyor."

Doç. Dr. Eser, hava sıcaklıklarındaki artışın hasta sayılarında da artışı beraberinde getirdiğine dikkati çekerek, şunları kaydetti:

"Son bir iki haftadır hem poliklinik hem de acil başvurularında bulantı, kusma, ishal vakalarında bir artış olduğunu gözlemliyoruz. Genellikle, gıda zehirlenmesi olduğunu söyleyebiliriz. Burada dikkat edilecek bazı besinler var özellikle yerken daha da dikkatli olunması gerekenler. Bunlar yumurta içeren krema, pasta gibi dışarıda tüketebileceğimiz ürünler. Tavuk tüketirken de daha dikkatli olmak gerekiyor. Bunlar bozulmaya daha müsait besinler."

Genellikle vücut kitle indeksi (VKİ) üzerinden değerlendirilir. VKİ'nin 30'un üzerinde olması obeziteyi işaret eder. Fakat şunu da unutmamak lazım: Obezite sadece çok yemekle ilgili değildir. Genetik yatkınlık, hormonal dengeler, psikolojik durum, uyku kalitesi, hatta kullanılan bazı ilaçlar bile bu durumu etkileyebilir. Modern yaşam tarzı, özellikle de hareketsizlik ve işlenmiş gıdaların yoğun tüketimi, obeziteyi adeta bir salgına dönüştürdü. Fakat iyi haber şu ki, obezite önlenebilir ve tedavi edilebilir bir durum. Sağlıklı beslenme, düzenli fiziksel aktivite, kaliteli uyku ve gerekirse profesyonel destekle hem kilo kontrolü sağlanabilir hem de yaşam kalitesi ciddi anlamda artar. Eğer kilo kontrolüyle ilgili sorun yaşıyorsanız, kendinize yüklenmeden ama geç kalmadan bir uzmana başvurmanız çok önemli. Çünkü sağlığımız, bizim en değerli varlığımız" dedi.

Merd, zayıflama ilaçları kullanılsa bile sağlıklı beslenmenin de olması gerektiğini söyleyerek, "Şu an obezite ile ilgili zayıflama ilaçları ve zayıflama çayları gibi birçok ürünler ortaya çıkmış durumda. Fakat yine bunların başında sağlıklı beslenme geliyor. Çünkü hepsi geçici çözümler. Bunu kalıcı hale getirmek için sağlıklı beslenmeyi elden bırakmamak gerekiyor. Düzenli aralıklarla beslenerek, ara öğünler yaparak, kendimizi aç bırakmayarak ve tek bir şeyden fayda beklemeyerek araya sporu da eklediğimiz zaman aslında obeziteden kurtulabiliriz diyoruz" ifadelerini kullandı.

Dünya genelinde özellikle Kanada, Almanya, İsrail ve ABD'nin bazı eyaletlerinde yasal olarak doktor reçetesiyle kullanılabilen tıbbi kenevir, ülkemizde de Sağlık Bakanlığı'nın yeni düzenlemeleriyle eczanelerde yerini almaya başladı.

Tıbbi Kenevirin Sağlığa Faydaları Nelerdir?

Tıbbi kenevir, doğal bir ağrı kesici ve sakinleştirici olarak biliniyor. İltihap giderici etkileri sayesinde özellikle kronik ağrı yaşayan hastaların yaşam kalitesini artırmaya yardımcı oluyor. Ayrıca iştahı düzenleyici özellikleriyle kanser ve HIV/AIDS gibi hastalıklara bağlı kilo kaybında destekleyici rol üstleniyor. Tüm bu faydalar, kontrollü ve doktor gözetiminde kullanıldığında etkili ve güvenli bir tedavi alternatifi sunuyor.

Tıbbi Kenevir Hangi Rahatsızlıklarda Kullanılır?

Doktor kontrolünde ve yasal çerçevede kullanılan tıbbi kenevir, aşağıdaki sağlık sorunlarında tedavi sürecine katkı sağlıyor:

Kronik Ağrılar: Özellikle sinir kaynaklı (nöropatik) ağrılar olmak üzere, uzun süren ağrılarda rahatlama sağlıyor.

Multipl Skleroz (MS): Kas spazmları ve sertliği azaltarak hastaların hareket kabiliyetini destekliyor.

Epilepsi: Dirençli epilepsi türlerinde nöbet sıklığını azaltma potansiyeli bulunuyor.

Kemoterapi Yan Etkileri: Mide bulantısı ve kusmayı hafifleterek hastaların yaşam kalitesini artırıyor.

İştahsızlık ve Kilo Kaybı: Kanser ya da HIV/AIDS nedeniyle oluşan iştahsızlıkta beslenme durumunu iyileştiriyor.

Ruhsal Hastalıklar: Anksiyete ve travma sonrası stres bozukluğu gibi durumlarda rahatlama sağlama etkileri araştırılıyor.

VERİLER AÇIKLANDI

Deprem bölgesinde bugüne kadar toplamda bin 314 yataklı hastanenin tamamlandığına dikkat çekildi. Yapılan hastanelerin illere göre dağılımına da yer verilen kitapçıkta, 550 yataklı bir hastanenin Hatay'ın Antakya ilçesinde, 300 yataklı bir hastanenin Hatay'ın Defne ilçesinde, 200 yataklı bir hastanenin Hatay'ın İskenderun ilçesinde, 120 yataklı bir hastanenin Hatay'ın Altınözü ilçesinde, 72 yataklı bir hastanenin Hatay'ın Payas ilçesinde ve yine Erzin ilçesinde 72 yataklı bir hastanenin yapıldığı belirtildi.

PROJELERDE SONA GELİNDİ

Toplamda 2 bin 96 yataklı yeni hastanelerin tamamlanması ile birlikte hizmete devam edileceğinin de altı çizilen kitapçıkta, Kahramanmaraş'ın Merkez ilçesinde 400 yataklı, Kahramanmaraş'ın Türkoğlu ilçesinde 120, Gaziantep'in Nurdağı ilçesinde 75 yataklı, Gaziantep'in Oğuzeli ilçesinde 75, Adıyaman'ın Çelikhan ilçesinde 56 yataklı ve Kahramanmaraş'ın Nurhak ilçesinde 56 yataklı hastanelerinin de yakın zamanda tamamlandığı kaydedildi. Kitapçıkta bu yıl içerisinde tamamlanması hedeflenen sağlık yatırımlarına ilişkin de bilgi aktarımı yapılırken, bölgede süren yatırımların büyüklüğü ise dikkat çekti. Kitapçıkta yer alan bilgilere göre, Şanlıurfa'da bin 700 yataklı bir şehir hastanesi, Kahramanmaraş'ta 600 yataklı bir devlet hastanesi, Gaziantep 25 Aralık Devlet Hastanesi'ne 300 yataklı bir ek bina yapımının 2025 yılı içerisinde tamamlanması bekleniyor.

AİLE HEKİMLİĞİNDE UZMANLIK SAYISI ARTIRILACAK

Kanunla, sahada görev yapan aile hekimlerinin uzman olmasının sağlanması, saha aile hekimliği uzmanlığı (SAHU) vasıtasıyla aile hekimliği uzman sayısının artırılmasına yönelik düzenleme yapılıyor.

Buna göre, 1 Ocak 2035'e kadar Aile Hekimliği Kanun hükümlerine göre sözleşmeli aile hekimi olarak çalışmakta olanlar, tıpta uzmanlık sınavı sonuçlarına göre, merkezi yerleştirmeye tabi olmaksızın, Tıpta Uzmanlık Kurulunca belirlenen esaslar çerçevesinde aile hekimliği uzmanlık eğitimi yapabilecek. Bu eğitim uzaktan ve/veya kısmi zamanlı eğitim metotları da uygulanmak suretiyle yapılacak ve en az 6 yılda, eğitime başlamadan önce en az 5 yıl sözleşmeli aile hekimliği yapanlar için ise en az 4 yılda tamamlanacak. Sözleşmeli aile hekimliği uzmanlık eğitimi alanlar eğitim kurumlarında geçirilen rotasyon sürelerinde, döner sermaye ek ödemelerinden motivasyonunun artırılması amacıyla yapılan ödeme hariç olmak üzere yararlandırılacak.

SAĞLIK MESLEK LİSELERİNDE PROGRAMLAR YENİDEN BELİRLENECEK

Ruhsat veya izin sahipleri için beşeri tıbbi ürünler ve özel tıbbi amaçlı gıdaların tedarik zinciri içindeki hareketlerinin takip sistemine bildirilmemesi halinde uygulanacak yaptırımların düzenlenmesi amacıyla İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu'na hüküm ekleniyor. Buna göre, ruhsat veya izin sahipleri, beşeri tıbbi ürünlerin ve özel tıbbi amaçlı gıdaların tedarik zinciri içindeki tüm hareketlerini Sağlık Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslara uygun olarak takip sistemine bildirecek. Bu hükme aykırı hareket edenlere, aykırılığa konu tüm ürünlerin aykırılığın tespit tarihindeki depoya satış fiyatları toplamının iki katı tutarında idari para cezası verilecek, aynı fiilin bir yıl içinde tekrar etmesi halinde idari para cezası bir kat artırılarak uygulanacak.

KENEVİRDEN ELDE EDİLEN TIBBİ ÜRÜNLER ECZANELERDEN SATILACAK

Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun'da yapılan değişiklikle, kenevirden elde edilen tıbbi ürünler, sağlık ürünleri ile kişisel bakım ürünleri ve destek ürünlerine yönelik ruhsatlandırma ya da takip sistemlerine kayıt işlemleri Sağlık Bakanlığınca gerçekleştirilecek. Bu ürünler sadece eczanelerden satılacak. Bu ürünlerin izin ve satışı ile kenevirin işlenmesi, ihzarı ve ihracına ilişkin usul ve esaslar, İçişleri Bakanlığı ile Tarım ve Orman Bakanlığının görüşü alınarak Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek. Düzenlemeyle, kenevirden elde edilen ürünlerin niteliği netleştirilecek, hukuki belirlilik sağlanarak ürünlerin kötüye kullanılmasının önüne geçilecek.

Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun'da yapılan düzenlemeyle, ilaç takip sistemine bildirim yükümlülüğüne, özel tıbbi amaçlı gıdalar da ekleniyor. Buna göre, özel tıbbi amaçlı gıdaların satışı, alındığı ecza deposuna veya mücbir sebep halinde diğer depolara iadesi, eczaneler arasındaki takası, miadı geçmiş ya da bozulmuş olanlarının imhası işlemlerinde ilaç takip sistemine bildirim yapılması zorunlu olacak.

Eczacılar için toptan ilaç satışı ihlali ile ilaç takip sistemine bildirim yükümlülüğünün ihlali durumunda, aykırılığa konu tüm ürünlerin aykırılığın tespit tarihindeki eczacı satış fiyatları toplamının iki katı tutarında idari para cezası verilecek. Bu hüküm kapsamındaki idari para cezaları, aynı fiilin bir yıl içinde tekrar etmesi halinde bir kat artırılarak uygulanacak.

Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanun'daki değişiklikle, Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık kurum ve kuruluşları ile Bakanlığın bağlı kuruluşlarında ek ödeme alan personelden Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığına görevlendirilenler, kanun kapsamında ek ödemeden faydalandırılacak.

RGAN BAĞIŞINDA SAYININ ARTMASI İÇİN KOLAYLAŞTIRMA ADIMI

Organ bağışçısı sayısının artırılması ve bağışa ilişkin taleplerin daha kolay ve güvenli yapılabilmesinin sağlanması amacıyla Organ ve Doku Alınması, Saklanması, Aşılanması ve Nakli Hakkında Kanun'da değişikliğe gidiliyor.

Buna göre, bir kimse sağlığında vücudunun tamamını veya organ ve dokularını, tedavi, teşhis ve bilimsel amaçlar için bıraktığını güvenli kimlik doğrulama araçlarını kullanarak e-Devlet Kapısı veya Sağlık Bakanlığınca kurulan bilişim sistemleri üzerinden beyan etmesi ya da resmi veya yazılı bir vasiyetle belirtmesi veya bu konudaki isteğini iki tanık huzurunda açıklaması halinde ölüden organ veya doku alınacak. Bağışçının sağlığında açıkladığı iradesinin yakınlarının hilafına olması halinde, bağışçının iradesi esas alınacak. Söz konusu hallerin bulunmaması durumunda, sırasıyla ölüm anında yanında bulunan eşi, reşit çocukları, ana babası veya kardeşlerinden birisinin, bunlar yoksa yanında bulunan herhangi bir yakınının muvafakatiyle ölüden organ veya doku alınacak. Organları başkasına nakledilen bağışçıların eş ve birinci derece yakınlarına, organ nakline ihtiyaçları olması halinde acil hastalardan sonra gelmek üzere öncelik verilecek.

Organ bağışı beyanları, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'na uygun olarak Sağlık Bakanlığı merkezi kayıt sistemine kaydedilecek. Organ bağışı beyanları, beyan esnasında bağışçı tarafından belirlenen kişilere bildirecek ve bu kişiler haricindekilere beyin ölümü tespitinden önce açıklanamayacak.

İmar Kanunu'nda, ihtiyaç duyulması halinde acil sağlık hizmetleri istasyonu, sağlıklı hayat merkezi veya aile sağlığı merkezlerinin parklarda konumlandırılması ve acil sağlık hizmetleri ile birinci basamak sağlık hizmetlerine erişimin kolaylaştırılması amacıyla düzenleme yapılıyor.

Buna göre, toplam yüz ölçümü 2 bin 500 metrekareden büyük parklarda eş değer alan ayrılmaksızın ve imar planı değişikliği yapılmadan acil sağlık hizmetleri istasyonu, sağlıklı hayat merkezi ve aile sağlığı merkezi yapılması için Sağlık Bakanlığının talebi üzerine yetkili idare veya Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yer tahsisi yapılacak.

Tahsis işlemi, yüz ölçümü 2 bin 500 metrekareden 5 bin metrekareye kadar olan parklarda muvakkat yapı ölçülerini aşmamak, 5 bin metrekareden büyük parklarda ise 250 metrekare taban alanı, kat adedi 2 ve bina yüksekliği 7,50 metreden fazla olmamak kaydıyla yapılacak sağlık tesisleri için tahsis edilen alan büyüklüğü, taban alanının iki katını geçmeyecek şekilde Sağlık Bakanlığınca talep edilen yüz ölçümü kadar yapılacak.

Bu hüküm kapsamında tahsis edilen yerler ile bu amaçla inşa edilen binalar devredilemeyecek ve başka bir amaçla kullanılamayacak. Bu yerlerin devredilmesi veya tahsis edilen amaca aykırı kullanılması halinde yapılan tahsis kaldırılacak.

Her yıl 100 binden fazla insanın yaşamını yitirmesine neden olan tütün bağımlılığına karşı Türkiye'de yeni bir seferberlik başlatıldı. Sağlık Bakanlığı, tütün ve tütün ürünleriyle mücadelede 16. yılına girerken, "Dumansız Türkiye" adlı yeni kampanyasını kamuoyuna duyurdu. Sağlık Bakanı Prof. Dr. Kemal Memişoğlu, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, kampanyayı "Tütünle Mücadelede 16. Yıl! Geleceğimizin teminatı çocuklarımız için, daha sağlıklı yarınlar için, hep birlikte DAHA GÜÇLÜ, Dumansız TÜRKİYE #DumansızTürkiye #TütünleMücadele #16Yıl" mesajıyla paylaştı. "Tütün ve Tütün Ürünleriyle Mücadele" konulu basın metninde kampanyanın detayları paylaşıldı.

Türkiye'de Her Yıl 100 Bin Kişi Tütün Kullanımı Nedeniyle Hayatını Kaybediyor

Tütün kullanımı, Türkiye'de ve dünyada "önlenebilir ölümler"in en önemli nedenlerinden biridir. Akciğer kanseri başta olmak üzere kanserler, kalp damar hastalıkları, KOAH gibi pek çok hastalığın sebepleri arasında ilk sırada tütün ve tütün ürünleri kullanımı yer almaktadır.

Sağlık Bakanlığının yaptığı bir çalışmaya göre 2023 yılında 15 yaş ve üzeri nüfusta tütün ürünü kullanımı yüzde 34,8'dir. Türkiye'de her yıl yaklaşık 100 bin kişi tütün ve tütün ürünlerine bağlı hastalıklar nedeniyle hayatını kaybetmektedir.

Uzmanlar ise, özellikle uzun süre güneş altında kalmanın ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceği konusunda uyarıyor. Sıcak havalarda şapka takmadan yürümek veya çalışmak beyin kanamasına neden olabiliyor.

Konuyla ilgili açıklama yapan Beyin, Sinir ve Omurilik Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Orhan Şen, aşırı sıcakların insan sağlığı üzerinde ciddi etkiler oluşturabileceğine dikkat çekerek, "Aşırı sıcaklar beyin kanamasına yol açabilir. Ancak bu sıcaklar herkeste beyin kanamasına yol açmaz. Aşırı sıcaklarda beynin tansiyondaki oynamalara karşı kendisini koruduğu oto regülasyon sistemi var. Sıcak havalarda damarlarda aşırı bir genişleme, bunun sonucu olarak da tansiyonda düşme olur. Tansiyon düşmesi ise beyne veya diğer organlara giden kan miktarlarında azalmaya yol açar. Beyin de buna hemen tepki olarak onu dengelemeye çalışır. Kalp hızı artar ve eğer yaşlıysanız, damar duvarınız zayıfsa, idrar söktürücü ilaç kullanıyorsanız, tansiyon hastasıysanız bu durumlar beyinde kanamaya yol açar" ifadelerini kullandı.

"YETERİ KADAR SIVI ALMAMAK KANDA KOYULAŞMAYA YOL AÇIYOR"

Tansiyon hastaları ve idrar söktürücü ilaç kullananların daha dikkatli olması gerektiğine vurgu yapan Prof. Dr. Şen, "Aşırı sıcaklarda beraberinde terlemede fazla olduğu için vücut sıvı kaybediyor. Yeteri kadar sıvıyı vücuda almadığınızda ise kanda koyulaşma, yoğunlaşma oluyor. Bu yoğunlukta beyin ve kalp damarlarında tıkanıklığa yol açarak felçlik yapar ya da kalp, fazla efor harcayarak tansiyon hastalığı olarak kendisini gösterebilir. Tansiyon hastasıysanız, idrar söktürücü ilaçlar alıyorsanız muhakkak dikkatli olmanız gerekiyor" diye konuştu.

Prof. Dr. Orhan Şen, özellikle yaşlılar, tansiyon hastaları ve ağır işlerde çalışanların sıcak saatlerde dışarı çıkmamalarını, bol sıvı tüketmelerini ve güneşten korunmalarını önerdi.

Midenin ne yenilirse yenilsin 4 saat içinde boşaldığına dikkat çeken Uzman Diyetisyen Veysel Ciğerli, "Bir sonraki öğününüzde fazla yemeyi engellemek için 2-2,5 saatte bir beslenmenizde fayda vardır. Kan şekerinin dengelenmesi için "3 ana, 3 ara öğün" şeklinde beslenme kuralına uymak gerekmektedir" dedi.

"KAHVALTI YAPINCA METABOLİZMA HIZLANIR"
Düzenli kahvaltı etme alışkanlığının sağlıklı bir hayat için şart olduğunu vurgulayan Uz. Dyt. Veysel Ciğerli, "Metabolizma uyandıktan hemen sonra kahvaltı yapınca metabolizma hızlanmaya başlayacaktır. Aksi takdirde kahvaltı yapmadan öğle yemeğine kadar aç kalınırsa yavaşlamış metabolizma hızı ile birlikte diğer öğünümüzde daha fazla yemek kaçınılmaz olacağından kilo almakta beklenen bir sonuç olacaktır. Sabahın erken saatlerinde dengeli bir kahvaltı ile güne başlamak metabolizmamızın hızlanmasını sağlayarak daha rahat kilo vermemize yardımcı olacaktır" diye konuştu.

"SADECE BİR KASE ÇORBA DİYE KENDİNİZİ KANDIRAMAZSINIZ"
Zayıflamak için yemek tabaklarının ve çorba kaselerinin küçültülmesi tavsiyesinde bulunan Beslenme ve Diyet Uzmanı Ciğerli, "Böylece sadece 1 kase çorba diye kendinizi kandırmazsınız. Psikolojik olarak o tabaktaki yemekleriniz bittiği zaman kendinizi doymuş hissedersiniz. Bir diğer önemli nokta da ekmek tüketimidir. Ekmek ve yerine geçen tahıl ürünleri yemeden zayıflamak söz konusu olduğunda ne yazık ki işin sağlık boyutundan hiç bahsedilmiyor. Bu denli bilinçsizce yapılan öneriler bireylerde birçok hastalığın artışına sebep olabiliyor. Tam tahıllı ekmek içeren diyet, lif oranı yüksek olduğundan dolayı acıkmayı geciktirir ve uzun süre tok kalmanıza yardımcı olur. Karbonhidrat kaynağı bir besin olan ekmeğin sindirimi ağızda başlar ve çok kısa sürede beyne tokluk sinyallerini iletir. Öğününüze 1 parça ekmeği çiğneyerek başlayın. Böylece daha kontrollü bir öğün geçirerek tokluk hissi sağlamış olacaksınız. Ayrıca tam tahıl ekmeği B12 vitamini hariç bütün B grubu vitaminlerinin temel kaynağıdır" ifadelerini kullandı.

LİFLİ BESİNLER TÜKETİLMELİ
Liflerin sadece bitkisel kökenli besinlerde bulunduğumu belirten Uz. Dyt. Veysel Ciğerli, "Lifler sindirim sisteminden parçalanmadan geçmektedir. Bu da kişinin uzun süre tok kalmasını sağlayarak daha az yemek yenmesini sağlamaktadır. Lifler, kandaki kötü kolesterolün düşürülmesine yardımcı olup, sindirim sisteminin daha aktif çalışmasını sağlamaktadır. Ayrıca lifli besinler kabızlığın geçmesini, hemoroid problemlerinin giderilmesini, vücudun şeker seviyesinin dengelenmesini sağlar, aynı zamanda kalp sağlığını koruma açısından da önem arz etmektedir. Yapılan araştırmalar lifli besin tüketenlerin, tüketmeyenlere göre daha fazla kilo verdiklerini ortaya koymuştur" dedi.

Uz. Dyt. Veysel Ciğerli lif içeren yiyecekleri de buğday kepeği, kepekli çavdar unu, arpa unu, yulaf, kuru erik, armut, narenciye ürünleri, elma, muz, fasulye, nohut, sarı ve yeşil mercimek, yeşil yapraklı sebzeler, karnabahar, lahana, brokoli, yeşil fasulye, salatalık, kereviz, soğan, domates, biber, patlıcan ve havuç olarak sıraladı.

Uz. Dyt. Ciğerli, sağlıklı bir zayıflama için paketli olarak satılan hazır gıdalardan da uzak durulması gerektiğini ifade etti. Bu ürünlere gıdanın dayanıklılığını artırmak için katkı maddeleri, gıda boyaları ve kimyasal içeren yiyecekler konulduğuna dikkat çeken Uz. Dyt. Ciğerli, "Evde yapılmayan, organik olmayan ve marketlerden alınan hemen hemen tüm paketli ürünler hazır gıdalar sınıfına girmektedir. Hazır gıdaları daha az tüketmek için domates salçası, biber salçası, turşu ve tarhana gibi bütün bir yıl tüketilebilecek besinleri evde yapabilirsiniz. Hazır bulyonları kullanmak yerine et, tavuk ve balık sularını evde hazırlamak, yemeğinize daha az katkı maddesinin girmesini sağlar" şeklinde konuştu.

"SU TÜKETİMİ ARTIRILMALIDIR"
Uz. Dyt. Veysel Ciğerli, tatlı krizlerinde meyve ve kuru meyve kullanılmasını belirterek, "Tatlı ve şeker tüketimini azaltmak veya ortadan kaldırmak için mutlaka diyete doğal şeker içeren kuru meyveler, taze meyveler, meyveli yoğurtlar eklenmelidir. Bu besinleri ara öğün olarak tüketebilirsiniz. Artan sıcak havaların etkisiyle terleme sonucu sıvı kaybı artacağından su tüketimi arttırılmalıdır. Su, metabolizmanın hızlanmasına katkı sağlar, böbreklerdeki toksik maddelerin atımına yardımcı olur. Su içmek için susamayı beklemeyiniz. Ortalama yetişkin bir insanın 2-2,5 litre su tüketmesi, her mevsim ve yaş için önerilir. Metabolizmayı hızlandıran en temel faktör fiziksel aktivitenin arttırılmasıdır. Günlük hayatta yakın mesafelere araba ile gitmek yerine yürüyüşü tercih etmek, asansör kullanmak yerine merdivenleri kullanmak gibi fiziksel aktivitelerle ya da dans etmek gibi eğlenceli aktivitelerle hem kendinizi daha iyi hissedebilir hem de daha sağlıklı bir vücuda sahip olabilirsiniz. Düzenli uyku ile kilo kaybınızın ve diyete olan uyumunuzun direk ilişkili olduğunu unutmayın. Düzenli uyku zihinsel gelişim ve dinlenmeyi olumlu yönde etkileyerek metabolizma hızının artmasına yardımcı olur" ifadelerini kullandı.

Konuya ilişkin açıklamalarda bulunan Kardiyoloji Uzmanı Dr. İsmail Erdoğu, enerji içeceklerinin içeriğinde bulunan bazı maddelerin geçici bir enerji hissi verdiğini ancak kalp hızını artırarak ritim bozukluklarına yol açabileceğini belirterek, bu durumun kalp krizini tetiklediğini ifade etti.

"Yaygın olarak tüketiliyor"

İsmail Erdoğu, kalp hastalarının enerji içeceği tüketmesini tavsiye etmediğini belirterek, "Günümüzde enerji içecekleri yaygın olarak tüketiliyor. Yaş grubunda bağımsız olarak satılıyor. Çocuklar dahil kolayca alıp kullanabiliyor. Bu içeceklerin içerisinde bir takım enerji verecek maddeler var. Ancak bazı moleküller de kalp hızını arttırma ve ritim bozukluğunu tetikleme gibi özelliğe sahip. Kalp hastalarının enerji içeceği tükenmesini tavsiye etmiyorum. Bazı insanlar alkolle beraber kokteyl yaparak tüketiyorlar. Bu durum daha yüksek ritim bozukluklarına ve kalp krizine neden olabilir. Enerji içeceğinin faydasının olduğuna dair bilimsel bir veri yok. Faydası olamayan bir şeyin yan etkileri var demektir. Uyanık kalma gibi durumlar için enerji içeceği yerine kahve tüketim ve bol su tüketimi gibi daha doğal yöntemlerin kullanılmasını tavsiye ediyorum" dedi.

"Kalp krizini tetikleyebilir"

Peş peşe içilen enerji içeceklerinin ritim bozukluklarına neden olabileceğini söyleyen Erdoğu, "Peş peşe fazla miktarda tüketilen enerji içecekleri mutlaka kalp hızının artmasına ve ritim bozuklularına sebep olabilir. Günümüzde fazla alkol alımına bağlı bir takım ritim bozukluklarında bahsediyoruz. Gelecekte de fazla miktarda tüketilen enerji içecekleri, ritim bozukluklarının sebebidir diyebileceğiz. Nasıl ki çok fazla sigara içen bireyler biz halı sahada maç yapmalarının kalp krizine neden olabileceğini belirtiyorsak, şimdilerde insanlar bu durumu enerji içecekleri vasıtasıyla gerçekleştiriyorlar. Kalp hızları bu içeceği içtikleri zaman 90 ila 120'lere çıkmaktadır. Risk faktörü olan bir insanda da bu durum kalp krizini tetikleyebilir" diye konuştu.

"İklim değişiklikleri özellikle son yıllarda aşırı sıcak havaları da beraberinde getirdi. Bu sıcak havalarda dikkat etmemiz gereken belli noktalar var. Özellikle kalp damar sağlığını tehdit eden durumlar ortaya çıkabilir. Bizim sıcak çarpması dediğimiz klinik durum genelde vücudumuzun iç sıcaklığının 40,5 derecelerin üzerine çıkmasında görülür. O nedenle havalar özellikle 40 derece üstüne çıktığında risk de taşır. İlk yapmamız gereken sıcaktan uzak durmak. Yani olabildiğince günün en sıcak saatlerinde bu sabah 11.00 ile akşam üzeri 17.00-18.00 civarı olabilir. Bu saatlerde eğer mecbur değilsek dışarıda açık havada bulunmamak. İkinci yapabileceğimiz şey; vücudumuzun su ihtiyacını yeterince karşılamak ve biraz da fazlasını almak. Çünkü sıcak havalarla birlikte terlemeyle, nefes alıp verirken, buharlaşma yoluyla su kaybı fazla oluyor. Bu su kaybı, tansiyon düşüklüklerine neden olabilir. Beraberinde kalp hastalığı da varsa daha acil durumlara da yol açabilir. O nedenle mutlaka yanımızda bir şişe su taşıyarak sıcak çarpmasından korunmak amacıyla suyumuzu düzenli olarak almaya özen göstermeliyiz."

'GENİŞ SİPERLİKLİ ŞAPKA TAKILMALI'

Prof. Dr. Öztürk, "Üçüncü ve alabileceğimiz önlem kendimizi soğutmak amacıyla suyu püskürterek üfleyen bu parfüm şişelerine benzeyen şişelerden olabilir. Bununla özellikle yüz boyun bölgesine su püskürtmek ince partiküller halinde soğumayı sağlayacaktır. Mutlaka şapka takmamız gerekiyor. Şapkaların mümkünse siperlikleri geniş olmasında yarar var. Bu daha koruyucu olacaktır" dedi.

UYKU ORTAMI SICAKLIĞINA DİKKAT

Prof. Dr. Öztürk, uykunun da ortam sıcaklığından doğrudan etkilendiğini belirterek, "İdeal uyku ortamı sıcaklığı, 19-20 derece civarında verilir kitabi olarak. Bizim bazen bu derecelerde tutmamız mümkün olmuyor ama 22 derecenin üstüne çıktığında yatak odası sıcaklığı uyku kalitesi bozulmaya başlıyor. Uykuya dalmakta zorlanabiliriz. Uykuyu sürdürmekte zorlanabiliriz veya 16 derecenin altında düştüğünde soğuk havalarda da uyku kalitesi bozulur. Özellikle yatak odasında klima bulunduran evler için şunu önerebiliriz. Klimaları uyku sırasında çalıştırmamakta yarar var. Ya da yatmadan bir saat, bir buçuk saat öncesinde çalıştırıp odanın böylece nemini almasını sağlamakta fayda var. Belirli bir soğuması sağladıktan sonra klimayı kapatıp yatmak. Ama bu idare etmiyorsa oda sıcaklığını 24 derecenin altına da düşürmeden yani klima sıcaklığını 23-24 dereceye ayarlayarak çalıştırmak klimaya bağlı soğuk sıcak dengesizliğine bağlı, hastalanmaların önüne geçecektir" diye konuştu.

'BOL KIYAFETLER GİYMEK VÜCUDU RAHATLATACAKTIR'

Prof . Dr. Öztürk, sıcak havalarda kıyafet seçiminin de doğru yapılması gerektiğine dikkat çekerek, "Vücudumuzun iç sıcaklığı 37 derecedir. Bu vücudun dış katmanlarına doğru azalır. 22 derecelere kadar düşer. Fakat ortam ısındığında kor sıcaklık dediğimiz sıcaklık da içten daha artmaya başlıyor ve özellikle bu kor sıcaklığın 40 derece üstüne çıkması da risk teşkil ediyor. Bunun için pek çok önlem alınabilir. Dışarı çıkarken örneğin açık renkli kıyafetler giymek, ışığı yansıtacağı için bizi rahatlatacaktır. Bir diğeri çok sıkı, vücudumuza yapışan kıyafetler yerine daha bol, içeride hava boşluğu bırakabilen kıyafetler giymek yine rahatlatacaktır. Bir diğer dikkat edeceğimiz nokta bu kıyafetin üretildiği tekstil ürünü türü. Yani naylon tarzı kıyafetler biraz daha terlemeyi hapsetmeyeceği için vücudu rahatsız edebilir. Ama pamuklular veya keten tarzında kıyafetler vücudumuzun daha rahat olmasını sağlar. Yani olabildiğince bol rahat havadar ve açık renkli giyim sağlamalıyız" ifadelerini kullandı.

'ÇAY VE KAHVE SU İHTİYACINI KARŞILAMAZ'

Çay veya kahvenin, vücudun ihtiyaç duyduğu suyu karşılamadığını dile getiren Prof. Dr. Öztürk, "Su alımı çok önemli. Suyumuzu yanımıza taşıyarak sürekli su ihtiyacımızı karşılayacak önlemler almak zorundayız. Genel olarak önerilen ortalama günde iki buçuk, üç litre civarında sudur. Ama bunu çoğumuz karşılayamıyoruz. Su olarak karşılayamıyoruz. Bir de bir tabii ki çayı seven bir milletiz. Çay, kahve içtiğimiz zaman bir yerde su ihtiyacımızı karşıladığımızı düşünüyoruz ama bu hatalı bir düşünce. Çünkü çay, kahve gibi içecekler aynı zamanda idrar söktürücü özellik gösterir. Aldığımız kadarını veya daha fazlasını kaybettirebilir bize. O nedenle su ihtiyacını su olarak karşılamakta yarar var. Ama o kadar suyu sevmediğimiz zaman su oranı yüksek olan gıdaları tüketmek de buna katkı sağlar. Örneğin salatalık tüketiyorsunuz diyelim. Salatalığın yüzde 90'ı sudur zaten. Bu şekilde gıdalarda su desteği sağlar" diye konuştu.

Uluslararası araştırmalar tarafından paylaşılan güncel bilgilere dikkat çeken Uzm. Dr. Ayaydın Kaplan, "Günde 4.000 IU üzeri D vitamini alımı uzun vadede bu tür sağlık sorunlarına neden olabilmektedir. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) ise yetişkin bireyler için günlük üst tolerans limitini 100 mikrogram (4.000 IU) olarak belirlemiştir. İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (NHS) de özellikle reçetesiz ve kontrolsüz yüksek doz kullanımına bağlı olarak bildirilen yan etkilere dikkat çekmektedir" ifadelerini kullandı.

BÖBREK VE KALP SAĞLIĞI İÇİN RİSK TAŞIYOR

Uzm. Dr. Ayaydın Kaplan, aşırı D vitamini kullanımının hiperkalsemiye neden olduğuna değinerek, "Bu, aşırı D vitamini alımının neden olduğu, kandaki kalsiyum miktarının yükselmesiyle karakterize bir durumdur. Bu durumda mide bulantısı, kusma, sık idrara çıkma, kas zayıflığı ve kalp ritim bozuklukları sıkça görülür. Yüksek kalsiyum seviyesi, uzun dönemde böbrek taşı oluşumunu tetikler ve nefrokalsinozis gibi komplikasyonlara zemin hazırlar. Bu durum, böbrek fonksiyon testlerinde belirgin düşüşe yol açabilir" dedi.

Dr. Ayaydın Kaplan, yanlış doz kullanımına dair uyararak şunları ifade etti:

"Günlük 4.000 IU üzeri takviyeler, özellikle doktor kontrolü olmadan alındığında, kemik sağlığını geliştirirken aynı zamanda böbrek ve kalp fonksiyonlarını olumsuz etkileyebilir. Uzun süreli yüksek doz kullanım, kalsiyum dengesini bozarak sistemik komplikasyonlara neden olabilir."

Uzm. Dr. Ayaydın Kaplan'a göre, bu tür sağlık sorunlarının önlenebilmesi için dikkat edilmesi gerekenleri şöyle sıraladı:

"D vitamini kullanan bireylerin kan D vitamini (25‑OH‑D) ve serum kalsiyum düzeyleri düzenli olarak izlenmelidir. Takviye dozlaması mutlaka doktor gözetiminde yapılmalıdır. Diyet ve güneş maruziyeti de hesaba katılarak total D vitamini miktarı hesaplanmalıdır."

D VİTAMİNİ TEDAVİSİ HEKİM KONTROLÜNDE YÖNETİLMELİ

Aşırı doz kullanımı saptanan bireylerde öncelikle D vitamini takviyesi kesilmesinin önemli olduğunu vurgulayan Uzm. Dr. Ayaydın Kaplan, "Gerekirse sıvı desteği başlanmalıdır. Ciddi hiperkalsemi durumlarında diüretik, kortikosteroid veya bisfosfonat gibi etken maddeli ilaçlar tercih edilebilir. Bu tedavi protokolleri mutlaka hekim kararı ile uygulanmalıdır. D vitamini eksikliği, çözülmesi gereken yaygın bir sağlık sorunudur. Ancak destek amacıyla alınan takviyelerin dozlandırılması, sağlık açısından titizlikle değerlendirilmelidir. D vitamini alımının doktor kontrolünde yapılması, uzun vadede böbrek, kalp ve iskelet sistemi üzerinde oluşabilecek komplikasyonların önüne geçilmesini sağlar" diye konuştu.

"Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Yönetmelik" Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Düzenleme ile hasta takibine esas olan altı aylık süre, daha sık izlenmesi gereken gruplar hariç olmak üzere, bir yıla çıkartıldı. Aile hekiminin hizmet verdiği nüfus yapısı değerlendirme kriterleri arasında yerini alırken; akılcı ilaç kullanımının teşviki ve kronik hastalık taramalarını artırmaya yönelik de önemli adımlar atıldı.

HİZMET TAKİBİNDE 6 AYLIK SÜRE 1 YILA ÇIKARILDI
Yapılan düzenlemeyle, aile hekimliği birimlerine yapılan başvuruların takibine esas süre uzatıldı. Son altı ayda aile hekimliğine başvurmama kriteri bir yıla çıkarıldı. 15-49 yaş arası kadınlar veya kronik hastalığı olan kişiler gibi daha sık izlenmesi gereken gruplar için ise mevcut hizmet süreleri korunarak sistemin hassasiyeti devam ettirilecek.

AİLE HEKİMİNİN HİZMET SUNDUĞU NÜFUS YAPISI DEĞERLENDİRMEYE ALINDI
Yeni düzenlemeyle, aile hekimliği birimlerinin hizmet sunduğu nüfusun yapısı da değerlendirmeye alındı. Özellikle gebe, bebek, çocuk, yaşlı gibi daha sık izlenen ve kapsamlı hizmet sunulan kişilerin bulunduğu veya bu oranların düşük olduğu bölgelerdeki farklı iş yükleri dikkate alınarak parametreler güncellendi. Yeni düzenlemeyle, nüfusu yüksek fakat özellikli gruptaki kişi sayısının az olduğu aile sağlığı birimlerinin iş yükü de dikkate alınarak nüfus sayısı karşılığı oluşan puan sınırı 3 bine kadar yükseltildi.

AKILCI İLAÇ KULLANIMINDA KRİTERLER GENİŞLETİLDİ
Akılcı ilaç kullanımı kapsamında yapılan değerlendirmelerde geçerli olan kriter sayısı artırıldı. Bundan böyle sadece il ortalaması değil; Türkiye ortalaması, geçmiş dönem performansı ve uluslararası karşılaştırmalar gibi farklı ölçütler de değerlendirmeye dâhil edilecek. Böylece bu alandaki kriter sayısı birden dörde çıkartılmış oldu. Bu değişiklikle, akılcı ilaç kullanımının teşvik edilmesi ve toplum sağlığının korunması hedefleniyor.

MUAYENE HESAPLAMALARINDA KİŞİ SAYISI DİKKATE ALINACAK
Günlük muayene sayısı ve hedef muayene sayısı hesaplama usulleri düzenlendi. Bu hesaplamalar artık doğrudan kişi sayıları üzerinden yapılacak. Ayrıca kronik hastalık taramaları ve muayene oranlarına ilişkin süreçlerde; aile sağlığı çalışanlarını teşvik etmeye yönelik adımlar atıldı.

1990 yılında geçirdiği trafik kazası sonrası kalça ve diz bölgesinde ciddi ağrılar yaşamaya başlayan emekli banka müdürü İbrahim T., son 10 yıldır şikayetlerinin arttığını, özellikle son 1-2 yıldır birkaç yüz metre yürüdükten sonra zorlandığını ifade etti. Hastaneye başvurduktan sonra yapılan tetkiklerde, hem kalça hem de diz bölgesinde ileri düzeyde bozulmalar olduğu belirlenen İbrahim T., robotik cerrahi yöntemiyle gerçekleştirilen diz protezi ameliyatının ardından rahatça yürümeye başladı. Yaşadığı durumu anlatan İbrahim T., “35 yıldır süren ağrılarım vardı. Son 1-2 yılda bu durum daha da kötüleşti. Ayakta en fazla 1-2 dakika kalabiliyordum. Ameliyat oldum, bugün üçüncü gün ve sabah saatlerinden beri asa ile hatta asasız bile dolaşıyorum. Çok memnunum. Bu kadar hızlı ayağa kalkacağımı ben de tahmin etmiyordum" dedi.

ROBOT DESTEKLİ CERRAHİYLE YAPILDI

Ameliyatı gerçekleştiren ortopedi uzmanı Op. Dr. Cengiz Yılmaz, “İbrahim Bey başvurduğunda sağ bacağında uzunluk farkı, dizinde ise ileri derecede eklem aşınması vardı. Hastanemizde yaklaşık 8 yıldır kullandığımız total diz protezi ameliyatlarında ileri teknoloji ürünü olan Navigasyon cihazı ile başarılı sonuçlar alıyoruz. Son bir ay içinde bir üst teknolojik ürün olan hastanemiz bünyesine satın aldığımız yapay zeka destekli Mako Robotik cerrahi sistemiyle bu ameliyatı gerçekleştirdik" dedi.

Ameliyatın cerrahi süresinin yaklaşık 35 dakika olduğunu belirten Dr. Yılmaz, “Cerahi işlem 35 dakika sürüyor, ancak tüm bu süreci hazırlıklar dahil 2- 3 saatlik bir süreçte tamamladık. Kalçadaki problemi tedavi etmedik ama kalçasındaki problemi göz önüne alarak bu işlemi uyguladık. Modern teknoloji sayesinde, yapay zeka desteği ile milimetrik planlama ile protezi uyguladık" diye konuştu.

ULUSLARARASI SERTİFİKALI EKİP

Ameliyatta görev alan bir diğer ortopedi uzmanı Op. Dr. Niyazi Öztürk ise robotik cerrahi uygulamalarında uluslararası geçerliliğe sahip eğitim sürecinden geçtiklerini söyledi. Op. Dr. Öztürk, “Robotik sistem tek başına ameliyatı yapan bir cihaz değil, ciddi planlama, eğitim ve sertifika gerektiren bir teknolojidir. Eğitimimizi kadavra ve kemik modelleri üzerinde tamamladık. Robotun avantajı, hekime yüksek doğrulukla rehberlik etmesi ve hastanın anatomisine özel ve kaliteli protez yerleşimini sağlaması ve son hedef olan çok uzun ömürlü diz eklemi sağlamasıdır" ifadelerini kullandı.

"Kadınlar hava kirliliğine karşı daha savunmasız"

Özkaya, kadınların akciğer yapısının da bu duruma katkı sunduğunu belirterek, "Kadınların akciğerleri erkeklere göre daha küçük ve daha dar hava yollarına sahip. Bu da ince partiküllerin (PM2.5 gibi) daha derinlere inerek akciğerde birikmesine neden olabiliyor. Hava kirliliği, ev kimyasalları, iş yerinde maruz kalınan zararlı maddeler, hatta ev içi yemek pişirme dumanları bile riski artırabiliyor" diye konuştu.

"Ev içi maruziyetlere dikkat edilmeli"

Prof. Dr. Özkaya, sigara içmeyenlerde artan akciğer kanseri riskinin ardında çok sayıda çevresel faktör olduğunu vurguladı: "Radon gazı, pasif içicilik, odun ya da kömürle ısınan yetersiz havalandırılmış ortamlar, yemek pişirme sırasında oluşan duman gibi unsurlar özellikle ev hanımı olan kadınları tehdit ediyor. Kadınların daha fazla zaman geçirdiği iç mekânlar, hava kirliliğine maruz kalma açısından ciddi bir risk alanı. Bu nedenle, bu gruplar için önleyici stratejiler geliştirmek hayati önem taşıyor" şeklinde konuştu.

"Radyasyona maruziyet riski evlerde başlıyor"

Dünyanın en prestijli tıp dergilerinden yayımlanan bir araştırma üzerinde açıklama yapan Prof. Dr. Şevket Özkaya, araştırmaya göre, sigara içmeyenlerde en sık görülen tür olan akciğer adenokarsinomu, kadınlarda akciğer kanserlerinin yaklaşık yüzde 60'ını oluşturduğunu söyledi. Prof. Dr. Özkaya, sigara dışındaki risk faktörlerinin başında radon gazının geldiğine dikkat çekerek, "Radon gazı, evlerimizde farkında olmadan soluduğumuz, renksiz, kokusuz, tatsız ve radyoaktif bir gazdır. Müsaade edilen değerlerin üzerinde solunduğunda akciğer kanseri riskini artırıyor. Radon gazı özellikle taş, toprak ve çimento gibi yapı malzemelerinde doğal olarak bulunuyor. Bu maddelerden ortama sürekli yayılan gaz, solunum yoluyla akciğerlere ulaşıyor" ifadelerini kullandı. Evlerin yapıldığı arazilerde bulunan doğal uranyumun radona dönüşmesiyle bu gazın evlerin zemin katlarından iç ortama sızabildiğini vurgulayan Özkaya, bu durumun bölgeden bölgeye ve ülkeden ülkeye farklılık gösterdiğini kaydetti. Özellikle soğuk ve rüzgarlı havalarda, evin iç basıncının düşük, dış basıncın yüksek olması nedeniyle radon gazının iç ortamdaki oranının arttığını ifade etti.

Ev hanımları risk altında

Özkaya şunları söyledi:

"Son yıllarda özellikle ev hanımı olan kadın hastalarda ve sigara içmeyenlerde akciğer kanseri vakalarını daha sık görmeye başladık. Ev ortamında uzun süre bulunan bireylerde radon gazına maruziyet artabiliyor. Bu nedenle ev içi hava kalitesi ve radon gazı düzeylerinin ölçülmesi büyük önem taşıyor. Hekimler olarak bu konuda toplumsal farkındalık oluşturulması gerektiğine inanıyoruz." Özkaya ayrıca, asbest, kimyasal ajanlar, güneş ışınları, radon gazı ve HPV enfeksiyonlarının da kanser yaşını erkene çektiğine vurgu yaparak, bu tür çevresel faktörlere karşı önleyici tedbirlerin önemine dikkat çekti.

"Tatilde hareketsiz kalmak bel ve boyun ağrılarını tetikleyebilir"

Tatil dönemlerinde uzun yolculuklar, valiz taşıma, oteldeki ergonomik olmayan yataklar gibi etkenler de kas-iskelet sistemi şikayetlerini artırabiliyor. Uzm. Dr. Osmanoğlu, "Uzun süre aynı pozisyonda oturmak, özellikle yolculuk esnasında yapılan sabit pozisyonlu oturma, bel ve boyun fıtığı olan kişilerde ağrıları tetikleyebilir. Tatilde dinlenmek kadar hareketli kalmak da önemlidir. Günde en az 30 dakikalık yürüyüş veya basit esneme egzersizleriyle omurga sağlığı korunabilir. Tatilde bel-boyun sağlığını korumak için: Valizleri taşırken ağırlığı iki kola eşit dağıtın. Sert ya da çok yumuşak yataklar yerine omurgayı destekleyen yataklar tercih edin. Uzun yolculuklarda her 1,5 saatte bir mola verin ve kısa yürüyüşler yapın. Havuz ve deniz sonrası aniden serin ortamda uzun süre kalmaktan kaçının" ifadelerini kullandı.

"Hareketsizlik yazın gizli tehlikesi olabilir"

Sıcak havaların rehavetiyle hareketin azalması da, kas ve eklemlerde sertlik ve ağrıya neden olabiliyor. Uzm. Dr. Kasım Osmanoğlu, "Yaz aylarında dışarıda egzersiz yapamayan bireyler, evde basit germe ve esneme hareketleriyle kaslarının çalışmasını sağlayabilir. Unutmayın, hareketsizlik de kas ağrılarının en büyük sebeplerinden biridir" diyerek yaz aylarında da egzersiz rutinlerinin aksatılmaması gerektiğini vurguladı.

Yaz aylarında herkesin omurga sağlığına biraz daha özen göstermesi gerektiğini belirten Uzm. Dr. Osmanoğlu, yaz mevsimi için 5 öneriyi şöyle sıraladı:

"Klima doğrudan vücuda üflememeli, oda hafif serin olmalı. Terliyken hemen soğuk ortama girilmemeli. Her gün 20-30 dakikalık yürüyüşler yapılmalı. Bel ve boyun dostu yastıklar ve yataklar tercih edilmeli. Aniden gelişen tutulma veya ağrılarda doktora başvurulmalı, kendi kendine ilaç kullanılmamalı. Yaz mevsimi dinlenmek için fırsat olsa da, bazı küçük hatalar yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir. Basit önlemlerle yazın sık görülen kas-iskelet sistemi rahatsızlıklarının önüne geçilebilir. Doğru klima kullanımı, düzenli hareket ve ergonomiye dikkat ederek yaz boyunca hem serin hem sağlıklı kalmak mümkün."

"Doğada zaman geçirenler dikkat etmeli"

Doğada zaman geçiren kişilerin kene riskine karşı önlem almaları gerektiğini vurgulayan Uzm. Dr. Bostancı, uzun otların bulunduğu veya ormanlık alanlarda bulunulacağı zaman vücudu örten kıyafetlerin tercih edilmesi, pantolon paçalarının çorap içine alınması ve açık renkli giysiler giyilerek kenelerin daha kolay fark edilmesinin önemli olduğunu belirtti. Uzm. Dr. Bostancı, özellikle çocukların bu konuda dikkatle gözlemlenmesi gerektiğine de dikkat çekti.

"Şüpheli durumlarda mutlaka en yakın sağlık kuruluşuna başvurun"

Kene ısırığı sonrası hastaneye başvurmaktan çekinilmemesi gerektiğini ifade eden Uzm. Dr. Fatih Bostancı, sözlerini şöyle tamamladı:

"Her yaz dönemi bu konuda benzer uyarıları yineliyoruz ama ne yazık ki ihmaller ölümlere yol açıyor. Keneye karşı bilinçli olmak, sadece kendimizi değil, çevremizi de korur. Şüpheli durumlarda mutlaka en yakın sağlık kuruluşuna başvurun."

Kalp hastalarının sıcağa çok dikkat etmeleri gerektiğini vurgulayan Büyüklü, "Kalp yetmezliği ve tansiyon hastalarının kullandığı ilaçları dikkatle kullanmalarını tavsiye ediyorum. Sıcağa bağlı sıvı kaybı sonucu, ilaç yan etkilerinin oluşma riski artar. Gerektiğinde, doktorlarına danışarak ilaçların dozlarını azaltmaları gerekir. Sıvı kaybı sonucu damar içindeki kan yoğunluğu artar ve kanın damar içinde akışkanlığı azalır. Hareket etmesi azaldığı için, zamanla pıhtılaşmayı tetikleyebilir. Bu nedenle damar hastalığı olan hastaların yazın bu sıcak havalarda vücudunu susuz bırakmamaları, yeteri kadar sıvı tüketmeleri; günde 2,5 litre sıvı almaları tavsiye edilmektedir." diye konuştu.

Sıcak havalarda vücutta tuz değişiklikleri olduğunu söyleyen Prof. Dr. Büyüklü, sözlerini şöyle tamamladı: "Terlemeye bağlı olarak, vücuttan sodyum atılımı ter yoluyla fazla olur. Tansiyon hastalarının dikkatli olmaları lazımdır. Çünkü tuz ve sıvı kaybına bağlı olarak tansiyon düşer. Eğer yüksek doz tansiyon ilaçları kullanıyorlarsa, tansiyonu daha da düşürebilir. Gerekirse, ilaçlarını doktorlarına danışarak dozlarını ayarlamalarını tavsiye ediyorum."

'STEROİD DAMLALAR HEKİMSİZ KULLANILMAMALI'

Kortizonlu (steroid) damlaların bilinçsizce kullanılmasının ciddi sorunlara yol açabileceği uyarısında da bulunan Dr. Tunç, "Steroidler ilk kullanımda hastaya ciddi rahatlama sağlar ancak uzun süre kontrolsüz kullanımı katarakt ya da göz tansiyonu gibi ciddi yan etkilere neden olabilir. Mutlaka hekim gözetiminde kullanılmalı" ifadesini kullandı.

'HAYAT TARZI DEĞİŞİKLİKLERİ ETKİLİ OLABİLİR'

Son olarak buharlaşmaya bağlı kurulukta çevresel faktörlerin etkisine dikkat çeken Dr. Tunç şunları söyledi:

"Telefon, bilgisayar ekranına uzun süre bakmak, klimalı ortamlar, rüzgâr gibi faktörler gözyaşını hızla buharlaştırır. Bu tür kuruluklarda yaşam tarzı düzenlemesiyle semptomlar önemli ölçüde azalabilir. Gözyaşı üretiminin ciddi şekilde azaldığı ileri vakalarda ise otologserum veya PRP damla tedavisi etkili olabilir. Hastadan alınan kan özel işlemlerden geçirilerek damla formuna getirilir. PRP damlalar, göz yüzeyinin iyileşmesini destekler. Özellikle ağır ve dirençli kuru göz hastalarında yüz güldürücü sonuçlar alabiliyoruz."

ÜÇ İMMÜNOTERAPİ İLACI İLK KEZ GERİ ÖDEMEYE ALINDI

Mevcut halde, iki kanser ilacının bazı endikasyonlarda geri ödemesi bulunuyordu. Bilimsel veriler dikkate alınarak hem ilaçların sayısının artırılmasına hem de kapsamın genişletilmesine karar verildi.

5 İLACIN BEDELİ 25 FARKLI KANSER TÜRÜNDE ÖDENECEK

Yapılan son düzenlemeyle; kanser tedavisinde kullanılan üç immünoterapi ilacı ilk defa geri ödeme kapsamına alındı. İki ilacın ise ödeme kapsamı genişletildi. Söz konusu ilaçlar, klasik hodgkin lenfoma, melanom, malign melenom, kolorektal kanser, küçük hücreli akciğer kanseri, mide kanseri, renal hücreli karsinom ve meme kanseri vb. 25 farklı kanser türünde geri ödemeye alınmış oldu. Söz konusu ilaçlar SGK ile anlaşması bulunan ikinci ve üçüncü basamak özel ve kamu hastanelerinde uygulanabilecek.

GERİ ÖDEMEYE ALINANLAR ARASINDA KİSTİK FİBROZİS İLACI DA VAR

Kistik fibrozis, akciğer, pankreas, bağırsak, ter bezleri dış salgı bezlerinde görülen, kalıtımlı bir gen hastalığı… Aynı anda solunum sistemi, sindirim sistemi gibi vücudun birden çok sistem ve organını etkileyebiliyor. Geri ödeme listesine ilk kez alınan bir ilacın da hastalığın seyrine olumlu katkı sağlaması bekleniyor.

48 BİN KANSER HASTASI YENİ DÜZENLEMEDEN YARARLANABİLECEK

Yeni düzenlemeden yaklaşık 48 bin kanser hastası ve yaklaşık 1000 kistik fibrozis hastası yararlanabilecek. Son düzenlemeyle birlikte geri ödeme listesindeki kanser ilaçlarının sayısı ise 784'e yükseldi.

Türkiye genelinde hayvan sağlığıyla ilgili endişe verici gelişmeler yaşanıyor. Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü, şap hastalığında artış gözlemlenmesi üzerine kritik bir adım attı. Peki şap hastalığı nedir, tehlikeli mi? İnsana bulaşır mı, belirtileri neler?

Şap Hastalığı Nedir?

Tarım ve Orman Bakanlığı'nın sitesinde yer alan bilgilere göre, şap sığır, manda, koyun, keçi, domuz ve çift tırnaklı vahşi hayvanlarda virüs kaynaklı olarak ortaya çıkan, bulaşıcı ve hızla yayılan ciddi bir hastalıktır. %100 bulaşıcı özelliğiyle geniş hayvan topluluklarını etkileyen şap, özellikle buzağılar ve kuzularda ölümle sonuçlanabilmektedir. Hastalık, hayvanların süt, et ve iş veriminde ciddi düşüşlere yol açarak ekonomik kayıplara neden olur. Neyse ki, şap aşısıyla önlenebilen bir hastalıktır. En etkili mücadele ise hastalık ortaya çıkmadan önce düzenli aşılamayla sağlanır.

Hastalığın Belirtileri Nelerdir?

Şap hastalığının fark edilmesini sağlayan temel belirtiler şunlardır:

Yüksek ateş

Donuk ve cansız bakışlar

Titreme

Salyalı ve şapırtılı ağız

Diş eti, dil ve dudaklarda yaralar

Bu belirtiler görüldüğünde vakit kaybetmeden veteriner desteği alınmalıdır.

Şap Hastalığını Önlemek İçin Alınması Gereken Tedbirler

Hastalık ortaya çıkmadan önce yapılması gerekenler:

Şap aşısını düzenli aralıklarla uygulamak,

Yeni alınan hayvanlarda şap aşısının yapılıp yapılmadığını mutlaka kontrol etmek,

Yeni alınan hayvanları sürüye katmadan önce en az 20 gün ayrı bir yerde gözlemlemek,

Pazarlarda ya da nakliye öncesinde hayvanlara en az 15 gün önce şap aşısı yaptırmak ve veteriner sağlık raporu almak,

Ahır girişlerini sürekli dezenfekte etmek (yüzde 4 çamaşır sodası, sitrik asit veya ticari dezenfektanlarla),

Ahıra giren kişilerin tedbirli olmasını sağlamak, özel kıyafet ve çizme kullanmak,

Sağımdan önce eller ve ekipmanları temizlemek,

Şüpheli vakaları derhal İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüklerine bildirmek.

Hastalık Sonrası Alınacak Önlemler

Şap hastalığı tespit edildiğinde uygulanması gereken önlemler ise şöyle sıralanabilir:

Hasta veya şüpheli hayvanları hemen izole etmek,

Ahır ve çiftliğe izinsiz girişleri yasaklamak,

Yetkili birimlere vakayı bildirmek,

Yem, saman gibi malzemelerin giriş-çıkışını kısıtlamak,

Karantina süresince hasta hayvan ürünlerinin satışını ve naklini engellemek,

Hasta hayvan yataklık ve otlarını yakmak,

Hayvan alım-satımını hastalık tamamen geçene kadar durdurmak,

Hasta hayvanların sütlerini toplama merkezlerine vermemek,

Birden fazla ahır varsa her biri için ayrı bakıcı görevlendirmek ya da kıyafetlerin ahırlar arasında değiştirilmesini sağlamak,

Ahır ve çiftliklere yabancı ziyaretçi kabul etmemek,

Hasta hayvanlarla temas eden kişilerin ve kullanılan malzemelerin dezenfekte edilmesini sağlamak.

Hastalığın Yayılma Yolları

Şap virüsü başlıca üç şekilde bulaşır:

Doğrudan temas: Hasta ve sağlıklı hayvanların birlikte bulunmasıyla virüs bulaşabilir.

Hava yolu: Rüzgarla virüs geniş alanlara yayılabilir.

Dolaylı bulaşma: İnsanlar (hayvan sahipleri, bakıcılar, tüccarlar), hastalıklı malzemeler, taşıyıcı olmayan hayvanlar (kedi, köpek, kuş, fare vb.), yem, su ve nakil araçları aracılığıyla bulaşma gerçekleşir.

Şap Hastalığı İnsanlara Bulaşır mı?

Şap hastalığı esasen hayvanlarda görülen, özellikle çift tırnaklı türleri etkileyen bir viral enfeksiyondur. Halk arasında zaman zaman yanlış bir şekilde insana bulaştığı yönünde endişeler oluşsa da şap virüsünün insanlara bulaşma riski son derece düşüktür.

''Türkiye'deki yetişkinlerin yüzde 32'sinde obezite görülüyor''

Türkiye'de obezitenin görülme oranına dikkat çeken Prof. Dr. Dilek Yazıcı, "Türkiye'deki obezite sıklığı toplumda yüzde 32 oranında yetişkin popülasyonda görülüyor. Bu da 60 milyon insan olarak düşünecek olursak yaklaşık 20 milyon obeziteli bireye denk geliyor. Obezite de dikkat edilmesi gereken çok konu var. Bu duruma sadece birey bazlı değil, toplum olarak bakmamız gerekiyor. Obezitenin ortaya çıkmasındaki en önemli şeyler; hareketsizlik ve beslenme alışkanlıklarında problemler olduğu için çocukluk çağından itibaren beslenmeyi öğretmek gerekiyor. Sağlıklı beslenmeyi, hareket imkanı ve hareket kültürünü sağlamak gerekiyor. Burada en önemli durum eğitim. Otoritenin yapacağı şeyler belki gıda regülasyonlarının daha iyi olabilmesi. Biliyorsunuz ki obezitenin nedenlerinden birisi çok fazla paketli gıda tüketimi olması ve bu paketli gıdaların içeriğini sağlıklı yapılabilmesi olabilir. Bunların devlet tarafından özenle denetlenmesi ve bunların yanı sıra restoranların da denetlenmesi gerekir. Gıda etiketlerinin olmasına dikkat edilmeli. Belediyeler tarafından hareket edilebilecek ortamların çoğaltılması obezite ile mücadelede büyük rol oynuyor" dedi.

''Obezite 200'den fazla başka hastalığa davetiye çıkarıyor''

Obezite olan insanlarda görülen 200'den fazla hastalığın olduğunu belirten Prof. Dr. Dilek Yazıcı, "Obezitenin 200'den fazla başka hastalığa neden olduğu biliniyor. Bunlar ağırlıklı olarak metabolik hastalıklar. Metabolik hastalıklar arasında özellikle karın çevresindeki ve içerisindeki yağın artmasıyla ortaya çıkan şeker hastalığı, tansiyon yüksekliği, kolesterol yüksekliği ve bu karın içerisindeki yağların oluşturduğu bir kronik yangı durumu var. Buna bağlı damar tıkanıklığı beliriyor ve kalp damar hastalıkları ortaya çıkıyor. Obeziteli bireylerde en sık görülen ölüm sebebi maalesef kalp damar hastalıkları. Karaciğer yağlanmasını da görebiliyoruz. Bunların dışında bir takım mekanik problemlere rastlanabiliyor. Bunların içinde eklem problemleri sıklıkla görülebiliyor. Ayrıca uyku apnesi dediğimiz geceleri nefes darlığı problemleri ortaya çıkıyor. En önemlisi birçok kanser riskinin obezite hastalığı ile beraber arttığını biliyoruz" şeklinde konuştu.

Son günlerde artan kaşıntı, kızarıklık ve döküntü şikayetleriyle hastaneye başvuranların sayısının çoğaldığını belirten Dr. İnanç, "Güneş alerjisi genellikle ciltte kızarıklık, kaşıntı ve kabarıklıklarla kendini gösteriyor. Genetik yatkınlığı olan kişilerde daha sık karşılaşmaktayız. Özellikle yaz aylarının başında, güneşe daha çok maruz kalan kol, bacak, yüz ve ellerde görülüyor" dedi.

"En az 50 faktör koruma içeren güneş kremleri kullanılmalı"

Uzm. Dr. İnanç, ultraviyole A (UVA) ışınlarının bu durumu tetiklediğini vurgulayarak, "UVA filtreli, en az 50 faktör koruma içeren güneş kremleri kullanılmalı. Bu kremler güneşe çıkmadan yarım saat önce sürülmeli ve 2-3 saatte bir yenilenmelidir. Dışarı çıkıldığında ise gölge alanlar tercih edilmelidir. 10.00-16.00 saatleri arasında güneşten kaçınılması gerekiyor. Güneşe direkt çıkmak yerine aralıklarla çıkmayı öneriyoruz. Güneş teması sonrası ise ılık duş almak ve cildi nemlendirmek cilt sağlığı açısından önemlidir" diye konuştu.

"İlki, ergonomik olmayan oturuş biçimleri ve ekrana yanlış mesafeden bakmak gibi fiziksel hatalar. İkincisi, uzun süre yakın mesafeye odaklanmaktan kaynaklanan geçici görme sorunları. Üçüncüsü ise, ekran karşısında göz kırpma sıklığının azalması sonucu oluşan kuru göz tablosudur. Bu faktörler birleştiğinde, hem görsel hem de fiziksel rahatsızlıklar kaçınılmaz hale geliyor."

Göz sağlığı için basit ama etkili önlemler

Göz sağlığını korumak için uygulanabilecek basit yöntemler bulunduğunu ifade eden Dr. Karini, "Bunlardan en etkilisi, 20-20-20 kuralı olarak bilinen alışkanlık: Her 20 dakikada bir, 20 saniye boyunca 6 metre (20 feet) uzağa bakmak" diyerek bu alışkanlığın göz kaslarını rahatlattığını söyledi. Dr. Karini, "Özellikle ekranla yoğun çalışan bireylerin bu uygulamayı benimsemesi gerekmektedir. Ayrıca ekranın göz hizasının biraz altında konumlandırılması, ortam ışığının dengeli olması ve yansımaların azaltılması da göz yorgunluğunu önemli ölçüde azaltabilir" şeklinde konuştu.

"Gözlük, beslenme ve uyku faktörleri önem taşıyor"

Dijital ekran karşısında yansıma önleyici camlara sahip gözlüklerin kullanılması göz konforunu artırıyor. Kontakt lens kullanıcılarının ise nemlendirici göz damlalarıyla göz yüzeyini desteklemesi öneriliyor. Dr. Karini ayrıca, A ve E vitamini ile Omega-3 bakımından zengin besinlerin tüketilmesinin göz sağlığını olumlu etkilediğini ve düzenli, kaliteli uykunun ihmal edilmemesi gerektiğini ifade etti.

Dijital ekranlar sadece yetişkinleri değil, gelişme çağındaki çocukları da ciddi biçimde etkiliyor. Yapılan araştırmalar, 10-17 yaş arası çocukların yüzde 83'ünün günde 3 saatten fazla ekran başında vakit geçirdiğini gösteriyor. Dr. Karini, bu sürenin göz sağlığının yanı sıra miyopi gelişimi, dikkat dağınıklığı ve uyku bozuklukları gibi pek çok sorunu da beraberinde getirdiğini belirtti. Amerikan Pediatri Akademisi'nin ekran kullanım süreleriyle ilgili önerilerine dikkat çeken Dr. Karini, 0-2 yaş grubu için ekranın tamamen yasaklanması, 2-5 yaş arası çocuklar için ise günlük sürenin bir saati aşmaması gerektiğini vurguladı.

"Gözleriniz için dijital alışkanlıklarınızı gözden geçirin"

Dr. Karini, dijital ekranların artık hayatın vazgeçilmez bir parçası olduğunu kabul etmekle birlikte, bu yeni yaşam tarzının beraberinde getirdiği göz sağlığı risklerine karşı toplumun daha bilinçli olması gerektiğini söyledi. Karini, "Görme hijyenimizi koruyarak hem gözlerimizi hem de genel yaşam kalitemizi koruyabiliriz" sözleriyle açıklamalarını sonlandırdı.

"Varis sadece estetik bir sorun değildir"

Varisin kadınlar için estetik bir sorun gibi görülse de ilerlediğinde ciddi sağlık problemlerine de yol açabildiğini kaydeden Op. Dr. Hayat Gökmengil, "Özellikle sıcak havalarda varis şikayetleri artar. Çünkü yaz aylarında sıcak havanın etkisiyle damarlar genişler. Bu genişleme, zaten zayıf olan toplardamar kapakçıklarının daha da yetersiz hale gelmesine yol açar. Sonuç olarak, varis şikayetleri yaz mevsiminde belirgin biçimde artar. Ağrı, sızlama, yanma hissi, bacaklarda ağırlık, şişlik ve gece krampları gibi belirtiler sıcak havalarda daha yoğun hissedilir" dedi.

"Güneş koruyucu kullanmak önemli"

Uzun süre güneşte kalmanın varisleri artırabileceğini kaydeden Op. Dr. Hayat Gökmengil, "Sıcaklık damarların genişlemesine neden olduğu için güneşlenirken bacaklara soğuk su uygulaması yapmak damarları rahatlatabilir. Ayrıca güneş koruyucu kullanmak da önemlidir. Eğer varis çorabı kullanılıyorsa güneşlenirken çıkarılmalı, sonrasında tekrar giyilmelidir" ifadelerini kullandı.

"Yeterli sıvı almayı ihmal etmeyin"

Yetersiz sıvı alınımının da varis şikayetlerinin çoğalmasına neden olacağını kaydeden Op. Dr. Hayat Gökmengil, şöyle devam etti: "Yaz aylarında artan su kaybı ve terleme de damarların elastikiyetini etkileyebilir. Yetersiz sıvı alımı kanın yoğunluğunu artırarak dolaşım sistemini zorlar ve bu durum varislerin ilerlemesini tetikleyebilir. Bu nedenle bol su tüketimi ile vücudun sıvı dengesi korunmalı. Bol bol serin duş alınmalı. Uzun süre ayakta durmaktan ya da oturmaktan kaçınılmalı, sık sık bacaklar hareket ettirilmelidir. Bacaklar yukarı kaldırılıp dinlenmeli, varis çorabı tercih edilmeli, düzenli egzersiz ve yürüyüş yapılmalıdır. Yolculuklarda diz altı varis çorabı kullanılması tatili daha konforlu bir hale getirir. Sonuç olarak, yaz mevsimi varis hastaları için şikayetlerinin arttığı bir dönem olabilir. Bu nedenle yaşam tarzında yapılacak bazı küçük değişiklikler, yaz aylarını daha konforlu geçirmeye yardımcı olabilir. Varis problemi olan bireylerin bir kalp ve damar cerrahına danışarak uygun tedavi ve bakım yöntemlerini öğrenmeleri önerilir" diye konuştu.

.

Hava sıcaklıklarının yükselmesiyle park, bahçe, mesire alanı gibi yeşil alanlarda vatandaşlar yoğunluk oluştururken Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Bölümü'nden Uzm. Dr. Deniz Borcak, kişilerin açık renkli ve uzun giysiler tercih etmesi ve vücutlarını kontrol etmesi gerektiğini belirtti.

Keneyle ilgili en korkulan tablonun Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) hastalığı olduğunu söyleyen Uzm. Dr. Borcak, kene tutunması başvuruları olduğunu aktarırken bu durumlarda yapılması gerekenleri aktardı.

"Belirtiler hemen ortaya çıkmayabiliyor"

Uzm. Dr. Deniz Borcak, "Keneyle ilgili bahar aylarının gelmesi ve sıcaklıkların artmasıyla en çok korkulan ve ölümcül seyredebilen hastalık; Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA). Bu hastalığın bulaşı, kenelerin insanlara tutulmasıyla, uygunsuz yolla kenelerin çıkarılmasıyla, hasta kişilerden ya da kene tutulmuş hayvanların enfekte doku ve sıvılarıyla temasla olabilmekte. Ülkemizde Kırım Kongo Kanamalı Ateşi 2002 yılından beri görülüyor. 2002'den 2024'ün sonuna kadar 17 binin üzerinde vaka görüldü, 800'ün üzerinde ölüm var. Geçen sene de ülkemizden 20 ölüm bildirildi. En çok görülen bölgeler derseniz; Kelkit Vadisi dediğimiz Orta Karadeniz, İç Anadolu'nun kuzeyi, Doğu Anadolu Bölgesi Yozgat, Tokat, Sivas, Gümüşhane, Erzincan, Çorum gibi bölgelerde daha sık karşımıza çıkmakta. Kene tutunduktan sonra belirtiler hemen ortaya çıkmayabiliyor. Bir kuluçka süresi var, yaklaşık 3 gün sonra belirtiler ortaya çıkıyor. Belirtiler çok keneye has değil, bir grip gibi ateş, boğaz ağrısı, kas, eklem ağrısı olabilir. Bazı olgularda bulantı, kusma eşlik edebilir. Keneyi kişi kendisi bir an önce çıkarmalı ama dikkat edeceği nokta; çıplak elle çıkarmamalı" diye konuştu.

"Çıkartılan kene alkol içeren bir kaba konularak bertaraf edilmeli"

"Kene ile kişinin eli arasında bariyer bir malzeme olmalı" diyen Uzm. Dr. Borcak, "Eldiven olabilir, biz hastanede bir vidayı yerinden söker gibi saat yönünün tersi yönünde çıkarıyoruz. Keneyi çıkarttıktan sonra ya da çıkarmadan önce oraya aseton, kolonya, sigara herhangi bir madde dökülmesini, çıkarılan kenenin de doğaya atılmasını istemiyoruz. Çıkartılan kenenin alkol içeren bir kaba konularak bertaraf edilmesini istiyoruz. En çok tuttuğu yerlerde kulak arkası, kasık, koltukaltı, diz arkası, kol ve bacaklar geliyor. Kene uçmuyor, zıplamıyor sivrisinek gibi kan emmek için tırmanarak insan vücuduna ulaşıyor ve kalıyor. Özellikle piknik, kırsal alanda bulunma gibi doğa yürüyüşü olur, avcılık, orman ziyaretleri olabilir sonrasında kişilerin özellikle saçlı deriyi, koltukaltı, kasık gibi bölgelerini, kene tutulmuş mu diye kontrol etmeleri gerekiyor. Hem kendilerine hem çocuklarına bakmaları gerekiyor çünkü ben gibi gözükebilir kişiler kene tutunduğunu fark etmeyebilir" dedi.

"Yüzde 10-15 olguda ağır ve kanamalarla seyredebilir, kesin bir tedavi yok"

Kişinin keneyi kendisinin çıkaramayıp acile gelmesi durumuna yönelik konuşan Uzm. Dr. Borcak sözlerini şöyle sürdürdü: "Acil servislerde usulüne uygun çıkarıp bertaraf ediyoruz. Sonrasında kan testleri var, onlara bakıyoruz, bir problem tespit edilmez, Kırım Kongo Kanamalı Ateşinden de şüphelenmezsek kişiyi kendi kendini takip etmek üzere taburcu ediyoruz. Baş ağrısı, ateş, kas ağrısı, bulantı, kusma, ishal ya da vücudun herhangi bir yerinde kanama, bu bir diş eti, burun, mide, bağırsak olabilir. Böyle bir sıkıntı yaşadıklarında bir an önce acil servise ya da enfeksiyon hastalıkları polikliniklerine başvurmalarını öneriyoruz. Hastalık, yüzde 10-15 olguda ağır ve kanamalarla seyredebilir, bu hastalıktan kuşkulandığımız hastaları öncelikle hastanemiz enfeksiyon hastalıkları servisinde yatırıyoruz. Uygun izolasyonlarını sağlıyoruz, sağlık çalışanları olarak kişisel korunma önlemlerimizi alıyoruz. Hastalığı doğrulamak için olan testlerimizi yapıyoruz. Tedavi olarak Dünya Sağlık Örgütü'nün önerdiği kesin, etkili bir tedavi, aşı da yok maalesef tedavimiz destek tedavisinden oluşmakta. Açık renk kıyafetler giymelerini öneriyoruz sebebi; keneyi fark edebilmek ya da bir piknik örtüsü gibi bir örtü üzerine oturacaklarsa yine açık renk bir örtü kullanabilirler. Vücutta açık bir yer kalmayacak şekilde giyinebilirler. En çok hayvancılıkta uğraşanlar risk altında, tarım bölgelerinde, ormanda çalışanlar, çiftiler, mezbaha çalışanları olabilir yine avcılıkla, son dönemde doğa sporlarıyla uğraşanlar daha risk altında"

"Kene ısırığıyla başvuran olgular olmakta, Kırım Kongo Kanamalı Ateşi tanılı hastamız yok"

Kendilerine başvurularla ilgili bilgi veren Uzm. Dr. Borcak, "Havaların ısınması, piknik ve kırsal ortamda bulunma nedeniyle kene ısırığıyla hastanemize başvuran olgular olmakta ancak doğrulanmış bir Kırım Kongo Kanamalı Ateşi tanılı hastamız yok ve önceki yıllara göre de herhangi bir artış tespit etmedik. Mevsim itibariyle kene ısırıklarının diğer mevsimlere göre daha çok görüldüğü bir dönemdeyiz. Dünyada yaklaşık 900'e yakın kene türü var, ülkemizde de 56 kene türü var. Bu da onlardan birisi, o ya başka bir kene fark etmez, hastalığı taşıyıp taşımaması önemli. Kene ısırığıyla gelen vaka vardı, kendisinin kontrol tetkiklerini aldık, muayenesini yaptık, Kırım Kongo Kanamalı Ateşi olmadığına kanaat getirdik. 10 gün kendisini takip etmesini önerdik. Şu an için her zamankinden daha farklı bir şekilde artış görmedik. Kırım Kongo Kanamalı Ateşi kene ile bulaşan hastalıklardan sadece bir tanesi, birçok virüs ya da etken kene ile bulabilmekte yeni tür için de incelemeler, araştırmalar devam etmekte, paniğe, endişeye gerek duyulacak bir durum yok. Bir kene tutunması öyküsü varsa hastalarımızın kendi ya da yakınlarının bu bilgiyi, bize vermeleri gerekiyor biz de bu tanıya yönlenelim" şeklinde konuştu.

Türkiye, BM'nin 2030 yılı hedefini 2000'lerde yakaladı

Açıklamada, anne ölüm oranının tanımına da yer verildi. Bu oranın, bir toplumda bir yıl içinde, gebelik ya da gebeliğin ağırlaştırdığı nedenlerle ölen anne sayısının, aynı yıl içinde gerçekleşen canlı doğum sayısına oranı olduğu belirtilen açıklamada, elde edilen oranın 100 bin ile çarpılmasıyla anne ölüm oranının hesaplandığı ifade edildi.

Söz konusu oranın, ülkelerin sağlık ve gelişmişlik göstergelerinden biri olarak kabul edildiği bildirilen açıklamada, sağlık otoritelerinin bu oranı düşürmek amacıyla çeşitli eylem planları üzerinde çalıştığı vurgulandı.

Türkiye'nin anne ölümlerini azaltma konusunda en başarılı ülkeler arasında yer aldığı bilgisi paylaşılan açıklamada şu ifadelere yer verildi:

"1990 yılında yüz bin canlı doğumda 100 olan Türkiye'deki anne ölüm oranı, 2000'li yıllarda hızlanan çalışmalarla önemli düzeyde düşürülmüş ve Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları kapsamında belirlenen '2030'a kadar küresel anne ölüm oranının her 100 bin doğumda 70'in altına indirilmesi' hedefi, 2000'li yılların ortalarında yakalanmıştı.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre bebek ölümleri de düşüş gösterdi. 2023'te 9 bin 731 olan bebek ölümü sayısı, 2024'te 8 bin 475 olarak kaydedildi. Bebek ölüm hızı ise aynı yıllar için binde 10,1'den binde 9,0'a geriledi. 5 yaş altı ölüm hızı da düşüşte. 2023'te binde 14,7 olan bu oran, 2024'te binde 11,1 olarak gerçekleşti."

Beyin ve Sinir Cerrahisi Uzmanı Op. Dr. Yasin Levend Özçelik, son zamanlarda boyun düzleşmesinin eskiye oranla daha fazla görüldüğünü belirterek, "Eskiden daha çok kuaförlerde, sekreterlerde görülen bir rahatsızlıktı. Boyun düzleşmesi ve yol açtığı boyun fıtığı sekreter hastalığı olarak geçerdi" dedi.

Özçelik, bu tür hastalıkların son dönemlerde artmasının en büyük sebeplerinden birinin boynu yanlış kullanmak olduğunu söyledi.

Boynun kendi doğal bir kavisi olması gerektiğini belirten Op. Dr. Özçelik, bu kavisin yumuşak bir C harfi şeklinde olduğunu ifade etti. Çeşitli yanlış davranışlar ve hareketlerin ardından kavisi koruyamadığınız zaman ise boynun önündeki veya arkasındaki kasların spazma girdiğini belirten Op. Dr. Özçelik, kasılan kasların omurların kendine doğru çektiğini ve sonrasında düzleşme denilen bir hadisenin geldiğini ifade etti.

Böbrek Yetmezliğinin Belirtileri Neler?

Böbrek yetmezliği, genellikle sinsi ilerleyen ve belirtileri zamanla ortaya çıkan bir rahatsızlıktır. En sık karşılaşılan belirtiler şunlardır:

• Sürekli yorgunluk ve halsizlik

• İdrarda azalma ya da renk değişikliği

• El ve ayaklarda şişlik (ödem)

• İştahsızlık, mide bulantısı

• Nefes darlığı

• Kas krampları ve uyku bozuklukları

• Ciltte kaşıntı

Bu belirtilerden biri ya da birkaçı görülüyorsa, vakit kaybetmeden bir uzmana başvurulması öneriliyor.

Doğal Tedavi Yöntemleri Destekleyici Olabilir

Tıbbi tedavinin yerine geçmese de bazı doğal yöntemler böbrek fonksiyonlarının desteklenmesine yardımcı olabilir:

• Bol su tüketimi: Günde 2-2.5 litre su içmek, böbreklerin toksinleri atmasına yardımcı olur.

• Tuz ve protein kısıtlaması: Aşırı tuz ve hayvansal protein tüketimi böbrekleri yorabilir.

• Bitki çayları: Isırgan otu, mısır püskülü, kiraz sapı çayları böbrekleri destekleyici etki gösterebilir.

• Antioksidan besinler: Yaban mersini, nar, kırmızı pancar gibi gıdalar böbrek dostudur.

• Alkolden ve sigaradan uzak durmak: Böbrek sağlığını korumak için şarttır.

Uzmanlar, herhangi bir bitkisel tedaviye başlamadan önce mutlaka doktora danışılması gerektiğini vurguluyor.

Harputluoğlu, bunda iyi ilaçların yanı sıra erken teşhisin de etkili olduğunu belirterek, erken teşhis, tarama yöntemleri, önleyici sağlık hizmetleri ve sağlıklı yaşama geçilmesinin de kanserin düşmesinde önemli rol oynadığını kaydetti.

Yapay zeka kullanımının sağlık alanında adeta devrim yarattığını vurgulayan Harputluoğlu, şöyle devam etti:

"Kanserin erken tanı ve tedavisinde yapay zekanın kullanımı yaygınlaştı. Yapay zeka, sağlık alanında devrim yaratmaya devam edecek gibi duruyor. Özellikle onkoloji gibi branşlar karmaşık bir tıp alanı. Tanıdan tedaviye kadar birçok yerde yapay zekayı kullanmaya başladık ve giderek de kullanmamız artıyor. Özellikle teşhiste, erken taramada mamografideki küçük lezyonları daha erken tespit edebiliyoruz. Bunu yapay zekayla yapıyoruz. Akciğerdeki küçük nodülleri daha erken tespit edebiliyoruz. Bunlar bizim için teşhisin daha erken dönemde olduğunu belirtiyor."

Hasta takiplerinde de yapay zeka devrede

Harputluoğlu, yine yapay zekayla dünyada yürüyen bir klinik çalışmayı sorgulatıp hastayı yönlendirebildiklerini aktararak, sözlerine şöyle sürdürdü:

"Tedaviler bitti, hasta revizyona girdikten sonra bundan sonraki takiplerinde 'Kaç ayda verelim, risklerini görmüş olalım. Bu risk oranına göre hangi tetkikleri isteyelim?' Bunların hepsini yapay zekanın yardımlarını kullanarak yapabiliyoruz. Ama unutmamamız gereken bir şey var. Yapay zeka sonuç olarak yönlendirmiyor. Hangisini doğru olarak vermemiz gerektiği, hangisini doğru olarak yapmamız gerektiği konusunda mutlaka bir doktor, sorumluluğu almak zorunda."

Acıbadem Mehmet Aydınlar Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Ata Akın ise fakültenin Nanobiyoteknoloji Merkezi'nde yapay zeka destekli pek çok bilimsel çalışma yapıldığını söyledi.

Yapay zekanın her hastalıkta kullanılamadığını belirten Akın, "Radyoloji bölümlerinde meme kanseri için hızlı tanı sistemleri geliştirilmiş. Bunlar çok değerli. Öyle bir sistem düşünün ki hemen size memenin neresinde kanser var, hatta ne seviyede söyleyebiliyor. Yine yapay zeka farklı hastaları ve uygulanan tedavi bilgisini topluyor. Sonra zaman içerisinde uygulanan tedavi işe yaradı mı diye bakılıyor. Örneğin meme kanserinde 1000 hastanın bilgisini tutuyor sonra bunlardan analiz yapıyor." diye konuştu.

Genetikte yapay zeka kullanımı

Prof. Dr. Akın, Nanobiyoteknoloji Merkezi'nde kanserlerle ilgili yapılan çalışmalara da değinerek, Biyomedikal Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Fabienne Dumoulin'in deri kanserini öldürmek için özel bir molekül geliştirmeye çalıştığını anlattı.

Molekülün yaratılması için birçok deney yapılması gerektiğini dile getiren Akın, şunları kaydetti:

"Binlerce deney yapıyor ve en sonunda hepsini denemesi gerekiyor. Dr. Öğretim Üyesi Elçim Elgun Kırımlı ile beraber, 'Bu kadar deney yaptık, hangisi en iyi sonucu verebilir?' diye yapay zeka kodu çalıştırdılar. Bundan sonra yapacakları yeni deneyleri tasarlayabilmesi için bir sürü iş yapmaktansa 10 deney yöntemini belirlesen daha iyi olur. O zaman 1000 deney yapmak demek, onlarca öğrenci, yüzlerce hafta gerekir. 10 deneye düşürdüğünüz zaman çok büyük avantaj oluyor."

Akın, üniversitede kanser ilacıyla ilgili çalışmaların da yapıldığını dile getirerek, şunları aktardı:

"Kanser ilacını bulmaya çalışan hocalar var. 'Hangi gene hedefli bir ilaç yaparsam faydalı olur'. Bunun için kanser datasını hastalardan, sağlıklılardan topluyorlar. Genetik analizlerini yapıyorlar ve bir yapay zeka mantığıyla hangi gen en iyi bu iki grubu ayrıştırır onu buluyorlar. Yani hastalığın altındaki genetik kökeni yapay zekayla buluyorlar. Aksi taktirde çok deneme yanılma yapması gerekiyor. Ondan sonra da o geni öldürebilecek veya susturabilecek ilaç tasarlıyor."

Güneşten yayılan UVA ve UVB ışınlarının, gözün en hassas dokularına nüfuz ederek zamanla ciddi hasarlara yol açabildiğini belirten Opr. Dr. Serdar İlgüy, "Güneş gözlüğü kullanımı, bir moda tercihi olmaktan öte ömür boyu sürecek göz sağlığı için vazgeçilmez bir koruma kalkanıdır. Bu nedenle pek çok kişi tarafından yeterince önem verilmeyen doğru güneş gözlüğü seçimi, sağlık açısından büyük önem taşır. Güneşten yayılan UVA ve UVB ışınları, gözümüzün en hassas dokularına nüfuz ederek zamanla ciddi hasarlara yol açar. Bu hasarların başında, göz merceğinin şeffaflığını yitirerek bulanıklaşması olan katarakt geliyor. Bunun yanı sıra, keskin ve detaylı görmemizi sağlayan retina merkezinde hasar oluşturan makula dejenerasyonu (sarı nokta hastalığı) ve gözün beyaz kısmında et büyümesi olarak bilinen pterjium gibi rahatsızlıklar da doğrudan UV ışınlarıyla ilişkilidir. Bu zararlar biriktiğinde, maalesef kalıcı görme kaybına kadar gidebilen geri dönülmez bir sürece girilebilir. Güneş gözlüğü kullanımı bu riskleri bilimsel olarak kanıtlanmış bir şekilde ciddi oranda azaltır" dedi.

"Kalitesiz gözlük gözünüze daha çok zarar verir"

Piyasada kolayca ulaşılabilen ucuz ve sahte güneş gözlüklerinin yarardan çok zarar getirdiğinin altını çizen Opr. Dr. İlgüy, "Bir camın koyu renkli olması, onun koruyucu olduğu anlamına gelmez. Koruma, camın rengiyle değil, üzerine kaplanan görünmez UV filtresiyle sağlanır. UV filtresi olmayan sahte bir gözlük taktığınızda, karanlık ortam nedeniyle göz bebeğiniz doğal bir refleksle daha da genişler. Bu durum, korumasız olan gözünüzün kapılarını zararlı UV ışınlarına sonuna kadar açmak demektir. Yani gözünüzü korumak yerine, normalden çok daha fazla zararlı ışının içeri girmesine sebep olursunuz. Bu, adeta bir aldatmacadır" diye konuştu.

Doğru güneş gözlüğü nasıl seçilir?

Doğru gözlüğü seçmenin birkaç temel kuralı olduğunu belirten İlgüy, tüketicilere şu tavsiyelerde bulundu:

"Tam koruma arayın. Gözlüğün etiketinde mutlaka yüzde 100 UVA ve UVB korumalı veya UV400 ibaresi bulunmalıdır. UV400 etiketi, gözlüğün 400 nanometreye kadar olan tüm zararlı ışınları bloke ettiğini gösterir. Standartlara güvenin. Avrupa standartlarına uygunluğunu belirten CE işareti, ürünün temel sağlık ve güvenlik gerekliliklerini karşıladığının bir göstergesidir. Yüzünüze tam otursun. Göz çevresini iyi saran, yanlardan ve üstten ışık sızmasını engelleyen daha büyük çerçeveler ideal koruma sağlar. Güvenilir adresleri tercih edin. Gözlüklerinizi mutlaka sertifikalı ürünler satan güvenilir optik mağazalarından temin edin."

"Çocukların gözleri güneş ışınlarına karşı daha hassas"

Çocukların gözlerinin yetişkinlere göre daha hassas ve UV ışınlarına karşı daha savunmasız olduğunu belirten İlgüy, her yaş grubunun bu konuda bilinçli olması gerektiğine dikkat çekerek, "Göz sağlığı bir ömürlüktür, onu korumayı ihmal etmeyin" şeklinde konuştu.

Uygulamada, haftalık gebelik takibi, beslenme ve egzersiz önerileri, doğuma hazırlık yöntemleri, doğum sonrası emzirme ve lohusalık desteği gibi içerikler yer alıyor.

"0–2 yaş bebek gelişimi" bölümünde erken çocukluk dönemine ilişkin bakım, beslenme ve gelişim önerilerinin sunulduğu uygulamanın "Test ve aşı hatırlatıcıları" bölümüyle ise muayene ve bağışıklama süreçlerinin zamanında yapılması hedefleniyor.

Uygulamada ayrıca, sağlık profesyonelleri tarafından onaylanmış bilgilerle "güvenilir bilgi paylaşımı", bebeklerin ilk anılarının kaydedilebileceği "anı günlüğü" ve "isim önerileri" gibi bölümler de yer alıyor.

"Annelik Yolculuğu" mobil uygulaması, iOS ve Android işletim sistemine sahip cep telefonlarına tüm uygulama mağazalarından ücretsiz indirilebiliyor.

Bu durumun ebeveynler tarafından yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Gelişimsel Pediatrist Uzm. Dr. Reyhan Tamer, konuşma gecikmeleri ve erken müdahalenin önemi hakkında bilgiler paylaştı.

Ebeveynlerin dikkat etmesi gereken bazı belirtileri anlatan Dr. Tamer, "Eğer bir çocuk bir yaşına geldiğinde ismini tanımıyorsa veya bir buçuk yaşında hala kelime kullanmıyorsa, mutlaka bir uzmana başvurulmalıdır" dedi.

Konuşma gelişiminin bilişsel süreçlerle yakından ilişkili olduğunu belirten Dr. Tamer, gecikmelerin erken tedavisinin önemini vurguladı. Ayrıca, çocuğun kelime sayısı yeterli gibi görünse de dikkati kolayca dağılıyorsa, bunun altında yatan nedenin çevresel uyaran eksikliği olabileceğini ekledi.

EKRAN BAĞIMLILIĞI KONUŞMA GECİKMESİNE YOL AÇABİLİR

Dr. Tamer'e göre konuşma gecikmesinin en yaygın nedenlerinden biri, akıllı telefon ve televizyon gibi ekranlardır. Bu cihazların sunduğu tek yönlü ve pasif uyarım, çocuğun ihtiyaç duyduğu karşılıklı sosyal etkileşimi sağlamaz. Dr. Tamer, "Ekranlar, çocukların sosyal etkileşim fırsatlarını kısıtlayarak dil gelişimlerini olumsuz etkiliyor" diyerek ebeveynleri uyardı.

KONUŞMA GECİKMESİ BEYİN GELİŞİMİNİ ETKİLER

Konuşma gecikmesinin etkilerinin sadece dil becerileriyle sınırlı kalmadığını, aynı zamanda beyin gelişimini de olumsuz etkileyebileceğini söyleyen Dr. Tamer, "Yaşamın ilk üç yılı, beyin gelişiminin en hızlı olduğu kritik bir dönemdir. Bu süreçteki konuşma gecikmesi, çocuğun bilişsel ve sosyal gelişimini sekteye uğratabilir" dedi. Ancak, erken teşhis ve doğru müdahalelerle bu aksaklıkların aşılabileceğini de dile getirdi.

EKRAN SÜRESİ KISITLANMALI

Dr. Tamer, çocuğun konuşmasında bir gecikme fark edildiğinde, 'bir-iki hafta daha bekleyelim' demek yerine vakit kaybetmeden bir uzmana danışmanın önemini dile getirdi. Dr. Tamer, "Erken teşhis, sadece dil sorunlarını çözmekle kalmaz, aynı zamanda gelecekte ortaya çıkabilecek psikolojik ve sosyal zorlukları da önleyebilir" diye konuştu.

Bazen çocukların zamanında konuşsa bile artikülasyon (sesletim) sorunları yaşayabileceğine dikkat çeken Dr. Tamer, bu gibi durumlarda dil ve konuşma terapistleri veya çocuk nörologlarından destek almanın gerektiğini söyledi. Ebeveynlere, çocuklarının ekran süresini kısıtlamalarını; bunun yerine onlarla bol bol sohbet etmelerini, oyun oynamalarını ve kitap okumalarını öneren Dr. Tamer, "Dil gelişimini yakından izlemek ve şüphe durumunda profesyonel yardım almak en doğru yaklaşımdır" ifadelerini kullandı.

Korkmaz, "Demir emilimini azaltan ya da engelleyen bazı beslenme alışkanlıkları var. Örneğin çay ve kahveyi, demir içeriği yüksek besinler veya demir takviyeleriyle birlikte tüketmeyin; en az iki saat arayla alın. Aynı şekilde süt, yoğurt ve ayran gibi süt grubu ürünler de demirin emilimini azaltır. Bu yüzden demirden zengin besinlerle birlikte tüketilmemeli" dedi.

Demirden zengin besinler arasında et, tavuk, balık, kuru baklagiller, kuru meyveler, kuru yemişler ve yeşil yapraklı sebzeler bulunduğunu belirten Korkmaz, kolesterol problemi olmayanlar için ciğer gibi sakatatların da arada tercih edilebileceğini söyledi.

B vitamini eksikliğinin de sık görüldüğünü ifade eden Korkmaz, "B3K2 formunu eksikliği olmasa bile, günde 10 kilo başına bir damla olarak kullanmayı öneriyorum. Ben de bu şekilde kullanıyorum. Ayrıca omega-3 veya krill yağı formları günlük kullanımda tercih edilebilir" diye ekledi.

Korkmaz, vitamin ve mineral eksikliklerinin giderilmesinin sadece kan değerlerini değil, aynı zamanda metabolizma hızını, kilo kaybını ve ideal kiloda kalmayı da desteklediğini belirterek, "Umarım herkes ideal vitamin ve mineral dengesine ulaşır" temennisinde bulundu.

Sağlık Bakanı Memişoğlu, "HPV (Human Papilloma Virüs) aşısını, 2025 sonu itibarıyla insanlarımıza ücretsiz, özellikle 13 yaşındaki çocuklarımıza ulaştıracağız" dedi. Memişoğlu, TRT Haber canlı yayınında gündeme ilişkin açıklamalarda bulundu ve soruları yanıtladı.

Olası depremlere karşı sağlık sistemindeki hazırlıklara ilişkin Memişoğlu, Türkiye'nin bu tür afetlerde çabuk reaksiyon verebilen ve organize olabilen bir ülke olduğunu vurguladı.

Memişoğlu depremin Türkiye'nin gerçeği olduğuna işaret ederek, sağlık sisteminin bu konudaki yeterliliğini hem 6 Şubat 2023'teki Kahramanmaraş merkezli depremlerde hem de Kovid-19 salgınıyla mücadelede dünyaya ispatladığının altını çizdi.

Sağlık sisteminin tüm olası deprem ve afetlere karşı hazırlıklı olduğunu vurgulayan Memişoğlu, "Depremin planlamasını ve depremde nasıl hareket edeceğimizi deprem öncesinde personelimize ve sağlık çalışanlarına öğretiyoruz. Ne yapacağını bilen bir sağlık sistemi oluşturduk. İstanbul'da 12 tane izolatörlü hastanemiz var, 24 saat çalıştıkları için de depremde bizim ana üslerimiz olacaklar. Sağlık sistemi, bu ana omurga üzerinde ilk 24 saat kendi kendine yetebilecek durumda. Ancak öncesinde de toplumun buna hazır olması gerekiyor." ifadelerini kullandı.

Apandis, kalın bağırsağa bağlı küçük, parmak şeklinde bir kesedir. Vücuttaki işlevi hâlâ tam olarak bilinmese de en çok apandisit adı verilen ve acil cerrahi gerektiren iltihaplanmasıyla tanınıyor. Ancak burada kanserin de gelişebileceği pek bilinmiyor.

Annals of Internal Medicine dergisinde yayımlanan yeni bir araştırmaya göre, 1970 sonrası doğanlarda apandis kanseri vakaları çarpıcı şekilde artmış durumda. Bu yaş grubunda görülme sıklığı, 1940’larda doğanlara göre üç ila dört kat yükseldi.

Her yıl hâlâ milyonda sadece birkaç kişiyi etkileyen nadir bir hastalık olsa da artışın hızı dikkat çekici.

Daha da önemlisi, bugün apandis kanseri vakalarının yaklaşık üçte biri 50 yaş altı yetişkinlerde görülüyor. Bu oran, diğer sindirim sistemi kanserleriyle karşılaştırıldığında oldukça yüksek.

Neden artıyor?

Kesin neden henüz bilinmiyor. Ancak uzmanların ilk şüphelendiği faktörler arasında son on yıllardaki yaşam tarzı ve çevresel değişimler yer alıyor.

Obezite oranları 1970’lerden bu yana hızla arttı ve aşırı kilo, sindirim sistemi kanserleri dahil birçok kanser için bilinen bir risk faktörü.

Ayrıca, beslenme alışkanlıkları da değişti. İşlenmiş gıdalar, şekerli içecekler ve kırmızı ya da işlenmiş et tüketiminin artması, sindirim sistemi kanserleri için riski artıran unsurlar arasında gösteriliyor.

Bunun yanında, hareketsiz yaşam tarzı, uzun süre masa başında ya da ekran karşısında oturmak da riski artırıyor.

Bir diğer olasılık ise modern yaşamın getirdiği yeni çevresel faktörlere maruz kalma. Endüstriyel gıda üretimi, plastik ve kimyasalların yaygın kullanımı, su kalitesindeki değişimler gibi faktörlerin de etkili olabileceği düşünülüyor. Ancak bu konuda daha fazla araştırma yapılması gerekiyor.

Teşhisi zor

Apandis kanserini özellikle zor kılan bir diğer faktör de erken tespit edilememesi. Örneğin kolon kanseri gibi rutin tarama testleri bulunmuyor.

Belirtiler genellikle belirsiz veya başka hastalıklarla karıştırılabiliyor. Hafif karın ağrısı, şişkinlik ya da bağırsak alışkanlıklarında değişiklik gibi yaygın ve genellikle zararsız sayılabilecek şikayetler görülebiliyor. Bu nedenle vakaların büyük kısmı, genellikle apandisit şüphesiyle yapılan ameliyat sırasında tesadüfen fark ediliyor — ve bu aşamada erken müdahale için geç kalınmış olabiliyor.

Şu anda apandis kanseri için rutin bir tarama testi bulunmuyor. Hastalık hem çok nadir hem de apandisin görüntülenmesi oldukça zor olduğu için genel tarama programlarına dahil edilmiyor.

Bu nedenle hem hekimlerin hem de halkın bu konuda daha dikkatli olması gerekiyor. Özellikle 50 yaş altındaki bireylerde, inatçı veya alışılmadık karın belirtileri görüldüğünde zaman kaybetmeden doktora başvurulması önemli.

Diğer sindirim sistemi kanserleri de artışta

Apandis kanserindeki artış, kolon ve mide gibi diğer sindirim sistemi kanserlerinde de gözlenen daha geniş bir eğilimin parçası.

Bu durumun ardında büyük olasılıkla genetik faktörler, yaşam tarzı, çevresel etkiler ve hatta bağırsak mikrobiyomu (bağırsakta yaşayan bakteri florası) ile ilgili değişimler yer alıyor.

Son yıllarda antibiyotik kullanımı hem tıpta hem de tarımda büyük ölçüde artmış durumda. Bu da bağırsaktaki bakterilerin dengesini bozabiliyor ve bu durum kanser riskini etkileyebiliyor. Erken yaşta antibiyotik kullanımı ile ilgili bu olası bağlantı üzerinde daha fazla araştırma yürütülüyor.

Ne yapılmalı?

Şimdilik en iyi yaklaşım önleme ve farkındalığa odaklanmak:

Sağlıklı kiloyu korumak

Sebze, meyve ve tam tahıllar açısından zengin dengeli bir beslenme uygulamak

Fiziksel olarak aktif kalmak

Tütün ve alkol kullanımından kaçınmak hem apandis kanseri hem de diğer kanser türleri için riski azaltan önemli adımlar arasında yer alıyor.

Araştırmacılar, apandis kanserinin neden genç yaşlarda hızla arttığını anlamaya çalışıyor. Bu nedenleri ortaya çıkarmak, önleme, erken teşhis ve daha etkili tedavi yöntemleri geliştirmek açısından büyük önem taşıyor.

Bu süreçte hem sağlık çalışanlarının hem de halkın bilinçlendirilmesi gerekiyor. Belirtilerin fark edilmesi ve zamanında harekete geçilmesi, bu nadir ama giderek önem kazanan kanser türünde erken teşhis ve daha iyi sonuçlar sağlayabilir.

Apandis kanserinin artışı, değişen yaşam koşulları ve çevresel etkenlerin nadir hastalıkları bile daha yaygın hale getirebileceğini hatırlatıyor.

Bakan Işıkhan, nadir hastalıkların tedavi süreçlerine destek olmak amacıyla 313 ilaç için yaklaşık 54,4 milyar TL ödendiğini söyledi.

Işıkhan sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, nadir hastalıklarla mücadele eden vatandaşlara destek olmayı sürdüreceklerini vurguladı.

Bir ilaç daha geri ödeme listesine alındı

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından yapılan açıklamada ise devletin destek sağladığı tedaviler arasında özellikle spinal musküler atrofi (SMA) hastalığının öne çıktığı, tedavide 2017'den bu yana geri ödemesi yapılan ilacın sözleşmesinin geçen yıl yenilendiği, bu sayede hastaların tedaviye erişiminde herhangi bir aksamanın yaşanmadığı kaydedildi.

Ayrıca, kullanım kolaylığıyla dikkati çeken yeni bir oral formdaki ilacın da geri ödeme listesine alındığı, bu gelişmenin de özellikle çocuk hastalar ve aileleri için önemli bir alternatif tedavi seçeneği sunduğu vurgulandı.

Açıklamada, öne çıkan bir diğer yeniliğin ise Hemofili A hastaları için geliştirilen tedavi yöntemi olduğu belirtilerek, "Geleneksel tedavide hastaların damar yolu açtırmak üzere hastaneye gitmesi gerekirken, geri ödeme kapsamına yeni alınan Hemlibra isimli ilaç, deri altından uygulanabilmesi sayesinde evde tedavi imkanı sağlıyor" ifadelerine yer verildi.

Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, yaptığı açıklamada toplumun yaşlı bireylere verdiği öneme işaret ederek, başlatacakları yeni programla yaşlılara sağlıklı yaşam alışkanlıkları kazandırmayı ve onların sağlıklarını korumayı hedeflediklerini söyledi.

Memişoğlu, Türk toplumunun yaşlısına değer veren ve sağlığını kendi sağlığından da öte tutan bir anlayışa sahip olduğunu belirterek, "O nedenle biz de Sağlık Bakanlığı olarak yaşlandıkça insanların sağlıklı kalmasının yolunu, nasıl sağlıklı yaşayacağını, sağlıklı yaşlanmayı öğreteceğimiz bir program başlatıyoruz. Böylece yaşlılarımız da bu konuda hem yaşlanıp hem nasıl sağlıklı kalacaklarının eğitimini alacaklar." dedi.

Özellikle 80 yaş üzerindeki bireyler ile yatağa bağımlı hastalar için uzun süredir uygulanan evde sağlık hizmetlerinin güçlendirilerek sürdürüldüğünü ifade eden Memişoğlu, "Evden çıkmakta zorlanan veya hastaneye gitmesi risk taşıyan vatandaşlarımızı yormuyoruz. İlaç ve sağlık raporlarını biz evlerine götürüyoruz." diye konuştu.

ELEKTRONİK SİSTEMLE RAPORLAR YAKIN TAKİPTE

Elektronik sistem sayesinde hastaların takiplerinin etkin bir şekilde yapıldığını dile getiren Memişoğlu, şunları kaydetti:

"İlaç ve diğer raporlar konusunda elektronik sistem bizim farkındalığımız oluyor. Daha raporu bitmeden gidip raporunu verir hale getirdik sistemimizi. Böylece yaşlılarımızın da bu hastanelerde randevu olsun başka bir şey olsun uğraşmasını engellemiş olduk. Çünkü çok zor esasında belirli yaştan sonra hele bakıma muhtaç hale geliyorsanız çok zor bir yaşam süreci oluyor. Yakınları için de yatalak hastalarımız için de durum aynı şekilde. Onlara da yardım etmek amacıyla bunları yapıyoruz. Sadece yaşlı bireyler ve yatağa bağımlı hastalara değil esasında yakınına da destek vermemiz gerekiyor çünkü sonuçta ona bakıyor, onunla zaman geçiriyor, ona destek olarak da sağlık hizmetlerini yerinde vermek için çalışma yaptık."

Öztürk, etin pişirme yönteminin de sağlık açısından önemli olduğuna işaret ederek, "Etin kendi yağıyla ama yağsız kısımları tercih edilerek haşlama ya da ızgara yöntemleriyle pişirilmesini öneririm, kavurma şeklinde değil. Ekstra olarak katı yağ, iç yağ, kuyruk yağı eklenmesine gerek yok. Zaten kırmızı et, kolesterol içeriği açısından yeteri kadar yüksek bir besin. Etin kendi yağı, pişmesi için yeterlidir." bilgisini paylaştı.

Kurban Bayramı'nda dengeli beslenmenin sürdürülmesi gerektiğinin altını çizen Öztürk, şunları kaydetti:

"Kahvaltı alışkanlığımızı bayramda kesinlikle atlamamalıyız ancak hafif yapmalıyız. Bayram sabahında kolesterol içeriği açısından yüksek olduğu için yumurta tüketmemeliyiz. Eti genelde öğlen öğünlerinde tercih etmeliyiz. Yanında makarna, pirinç pilavı gibi glisemik indeksi yüksek yiyecekler yerine bulgur pilavı, bol limonlu salata ya da zeytinyağlı sebzeler tercih etmeliyiz. En az yediğimiz et miktarı kadar salata tüketmeliyiz. Beyaz ekmek yerine esmer un, tam tahıl veya tam buğday unundan yapılmış ekmekler tercih edebiliriz."

"Etin sağlıklı olması için 70 derecede pişmesi gerekiyor"

Etin sağlıklı pişmesi için iç ısı derecesinin 70 derece olması gerektiğini belirten Öztürk, hızlı ve yüksek ateşte pişirildiğinde etin dışının sertleşip iç kısmının tam pişmediğini, etin kısık ateşte, yavaş pişirilmesi gerektiğini, mangalda pişiriliyorsa ise ateşe çok yakın tutulmaması gerektiğini vurguladı.

Öztürk, sakatat tüketimini genellikle önermediklerine dikkati çekerek, özellikle aynı öğünde hem et hem de sakatat yenilmemesi gerektiğini söyledi. Öztürk, sakatat tüketildikten sonra birkaç gün et tüketiminden kaçınılmasını tavsiyesinde bulundu.

"İkram alışkanlıklarımızı değiştirmeliyiz"

Bayramlarda tatlı tüketiminin de arttığını dile getiren Öztürk, "Bayramlarda ikram olarak genelde dolu dolu tabaklarla yoğun şerbetli hamur tatlıları ikram ederiz. Bu ikram alışkanlıklarımızı değiştirmeliyiz. Sütlü tatlılar daha çok tercihimiz olmalı. Meyveli tatlılar hatta meyvenin direkt kendisi bile alternatif ikram olabilir. Porsiyon ölçüsü bizim için önemli. Tadımlık küçük porsiyonlarla ikramlıklarımızı sunabiliriz." diye konuştu.

Öztürk, bayram ziyaretlerinde hareketliliği artırmak adına yürüme mesafesindeki yerlere yürüyerek gidilmesi veya aracın daha uzak noktaya park edilerek bir kısmının yürüyerek tamamlanması önerisinde bulunduklarını aktardı.

Su tüketiminin de öneminin altını çizen Öztürk, gün içinde 1,5-2 litre su tüketilmesinin ve yemeklerin yavaş yenilerek iyi çiğnenmesinin sindirime fayda sağladığını kaydetti.

Beslenme ve Diyet Uzmanı Dyt. Ayşe Yıldız, sıcak havaların etkisiyle vücudun normalden çok daha fazla sıvı kaybettiğini belirterek, “Günlük en az 2 ila 2,5 litre su içilmeli. Su içmek sadece susuzluğu gidermek için değil, bağışıklık sisteminin sağlıklı çalışabilmesi için de gereklidir” dedi.

Yorgunluk ve Baş Ağrısına Dikkat

Yeterince su içmeyen bireylerde halsizlik, baş ağrısı, konsantrasyon eksikliği gibi belirtiler görülebileceğini söyleyen Dyt. Yıldız, “Birçok kişi bu belirtileri başka nedenlere bağlasa da su eksikliği çok yaygın bir sebeptir. Vücudun temel işlevlerini sürdürebilmesi için su hayati öneme sahiptir” ifadelerini kullandı.

Yaz mevsiminde özellikle fiziksel aktivite sonrası, açık havada uzun süre kalındığında veya yoğun terleme durumlarında su tüketiminin mutlaka artırılması gerektiğini vurgulayan uzmanlar, kahve, çay ve gazlı içeceklerin suyun yerini tutmadığını hatırlatıyor.

Su İçmeyi Hatırlatan Uygulamalar Kullanılabilir

Sağlık uzmanları, su içmeyi unutan bireyler için mobil uygulamalar veya saat başı hatırlatıcılar kullanmanın faydalı olabileceğini belirtiyor. Ayrıca su içme alışkanlığı kazandırmak için gün boyunca küçük miktarlarda ama düzenli aralıklarla su tüketilmesi öneriliyor.

Yetkililer, artan sıcaklıklarla birlikte su tüketiminin ihmal edilmemesi gerektiğini ve yeterli su alımının vücut sağlığı açısından vazgeçilmez olduğunu hatırlatarak, vatandaşlara gün boyu yanlarında mutlaka su bulundurmalarını tavsiye etti.

"Böylece 'sadece 1 kase çorba' diye kendinizi kandırmazsınız. Psikolojik olarak o tabaktaki yemekleriniz bittiği zaman kendinizi doymuş hissedersiniz. Bir diğer önemli nokta da ekmek tüketimidir. Ekmek ve yerine geçen tahıl ürünleri yemeden zayıflamak söz konusu olduğunda ne yazık ki işin sağlık boyutundan hiç bahsedilmiyor. Bu denli bilinçsizce yapılan öneriler bireylerde birçok hastalığın artışına sebep olabiliyor. Tam tahıllı ekmek içeren diyet, lif oranı yüksek olduğundan dolayı acıkmayı geciktirir ve uzun süre tok kalmanıza yardımcı olur. Karbonhidrat kaynağı bir besin olan ekmeğin sindirimi ağızda başlar ve çok kısa sürede beyne tokluk sinyallerini iletir. Öğününüze 1 parça ekmeği çiğneyerek başlayın. Böylece daha kontrollü bir öğün geçirerek tokluk hissi sağlamış olacaksınız. Ayrıca tam tahıl ekmeği B12 vitamini hariç bütün B grubu vitaminlerinin temel kaynağıdır."

Liflerin sadece bitkisel kökenli besinlerde bulunduğumu belirten Uz. Dyt. Ciğerli, "Lifler sindirim sisteminden parçalanmadan geçmektedir. Bu da kişinin uzun süre tok kalmasını sağlayarak daha az yemek yenmesini sağlamaktadır. Lifler, kandaki kötü kolesterolün düşürülmesine yardımcı olup, sindirim sisteminin daha aktif çalışmasını sağlamaktadır. Ayrıca lifli besinler kabızlığın geçmesini, hemoroid problemlerinin giderilmesini, vücudun şeker seviyesinin dengelenmesini sağlar, aynı zamanda kalp sağlığını koruma açısından da önem arz etmektedir. Yapılan araştırmalar lifli besin tüketenlerin, tüketmeyenlere göre daha fazla kilo verdiklerini ortaya koymuştur" dedi.

Dyt. Ciğerli, lif içeren yiyecekleri de buğday kepeği, kepekli çavdar unu, arpa unu, yulaf, kuru erik, armut, narenciye ürünleri, elma, muz, fasulye, nohut, sarı ve yeşil mercimek, yeşil yapraklı sebzeler, karnabahar, lahana, brokoli, yeşil fasulye, salatalık, kereviz, soğan, domates, biber, patlıcan ve havuç olarak sıraladı.

Hazır gıdalardan uzak durun

Uz. Dyt. Ciğerli, sağlıklı bir zayıflama için paketli olarak satılan hazır gıdalardan da uzak durulması gerektiğini ifade etti.

Bu ürünlere gıdanın dayanıklılığını artırmak için katkı maddeleri, gıda boyaları ve kimyasal içeren yiyecekler konulduğuna dikkat çeken Uz.Dyt. Ciğerli, "Evde yapılmayan, organik olmayan ve marketlerden alınan hemen hemen tüm paketli ürünler hazır gıdalar sınıfına girmektedir. Hazır gıdaları daha az tüketmek için domates salçası, biber salçası, turşu ve tarhana gibi bütün bir yıl tüketilebilecek besinleri evde yapabilirsiniz. Hazır bulyonları kullanmak yerine et, tavuk ve balık sularını evde hazırlamak, yemeğinize daha az katkı maddesinin girmesini sağlar" dedi.

Günde en az 2,5 litre su

"Tatlı krizlerinizde tercihinizi meyve ve kuru meyvelerden yana kullanın" diyen Uz. Dyt. Veysel Ciğerli, sözlerini şöyle tamamladı;

"Tatlı ve şeker tüketimini azaltmak veya ortadan kaldırmak için mutlaka diyete doğal şeker içeren kuru meyveler, taze meyveler, meyveli yoğurtlar eklenmelidir. Bu besinleri ara öğün olarak tüketebilirsiniz. Artan sıcak havaların etkisiyle terleme sonucu sıvı kaybı artacağından su tüketimi arttırılmalıdır. Su, metabolizmanın hızlanmasına katkı sağlar, böbreklerdeki toksik maddelerin atımına yardımcı olur. Su içmek için susamayı beklemeyiniz. Ortalama yetişkin bir insanın 2-2,5 litre su tüketmesi, her mevsim ve yaş için önerilir. Metabolizmayı hızlandıran en temel faktör fiziksel aktivitenin arttırılmasıdır. Günlük hayatta yakın mesafelere araba ile gitmek yerine yürüyüşü tercih etmek, asansör kullanmak yerine merdivenleri kullanmak gibi fiziksel aktivitelerle ya da dans etmek gibi eğlenceli aktivitelerle hem kendinizi daha iyi hissedebilir hem de daha sağlıklı bir vücuda sahip olabilirsiniz. Düzenli uyku ile kilo kaybınızın ve diyete olan uyumunuzun direk ilişkili olduğunu unutmayın. Düzenli uyku zihinsel gelişim ve dinlenmeyi olumlu yönde etkileyerek metabolizma hızının artmasına yardımcı olur."

"Organ etleri daha hızlı muhafaza edilmeli"

Saklama koşullarında hijyene dikkat çeken Koç, "Et, tek kullanımlık eldivenle parçalanıp küçük porsiyonlara bölünmeli ve vakumlanarak saklanmalı. Tuzlama da bir seçenek, ancak fazla tuz hipertansiyon riskini artırabilir" uyarısında bulundu. Organ etlerinin yüksek su içeriği nedeniyle daha çabuk bozulduğunu belirten Koç, bunların hızla işlenip soğuk zincire alınması gerektiğini vurguladı.

"Dağıtım sırasında kuru buz veya buz küpleri kullanın"

Etin bozulup bozulmadığını anlamak için renk ve koku kontrolü yapılması gerektiğini vurgulayan Koç, "Grileşme, kahverengileşme veya keskin bir koku, etin bozulduğunu gösterir. Dağıtım sırasında soğuk zincirin korunması için kuru buz veya buz küpleri kullanın" dedi.

"Yüksek ısı, kanserojen madde oluşumuna yol açabilir"

Bayramda artan et tüketiminin kabızlık gibi sorunlara yol açabileceğini belirten Koç, etin yanında lifli gıdalar tüketilmesini önererek şunları söyledi:

"Zeytinyağlı salata, yoğurt ve kekik gibi baharatlar, buharda pişirilmiş etle birleştiğinde hem sağlıklı hem doyurucu bir öğün sunar. Yüksek ısıda ızgaradan kaçının, bunun yerine buharda pişirme gibi düşük ısı yöntemlerini tercih edin. Yüksek ısı, kanserojen madde oluşumuna yol açabilir. Buharda pişirme, bu riski en aza indirir."

Memişoğlu, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda şu ifadeleri kullandı: "Mardin'den tüm Türkiye'ye müjdemizi verdik.

26 Mayıs'ta başlattığımız e-Rapor uygulamamızla, 80 yaş ve üzeri ile yatağa bağımlı vatandaşlarımız için sağlık raporu yenileme sürecini kolaylaştırıyoruz.

- Evde Sağlık Hizmetleri Ekiplerimizle rapor sürelerini elektronik sistem üzerinden otomatik olarak takip ediyoruz.

- Vatandaşlarımız talepte bulunmadan ekiplerimizce randevular oluşturuyor ve ziyaret planlamaları yapıyoruz.

- Özel durumlar haricinde, kamu sağlık tesislerine başvurulmasına gerek olmadan, ekiplerimiz hastaların evlerine giderek e-rapor süreçlerini tamamlıyor. Gerekli durumlarda, söz konusu süreci Uzaktan Sağlık Hizmeti ile destekliyoruz.

Yeni uygulamamızın ülkemize ve milletimize hayırlı olmasını temenni ediyorum."

DSÖ yetkilileri, bireylerin yaşam tarzında yapacakları küçük değişikliklerin bile uzun vadede büyük fark yaratabileceğine dikkat çekti. Bu kapsamda, düzenli egzersiz yapmak, sebze-meyve ağırlıklı beslenmek, sigaradan uzak durmak ve uyku düzenine dikkat etmek, en önemli dört sağlık davranışı olarak öne çıkıyor.

Türkiye'de de benzer eğilimlerin görüldüğünü belirten uzmanlar, kalp-damar hastalıkları, diyabet, obezite ve bazı kanser türlerinin, yaşam tarzı değişiklikleriyle büyük ölçüde önlenebileceğini ifade ediyor. Sağlık Bakanlığı'nın yürüttüğü "Türkiye Sağlıklı Beslenme ve Hareketli Hayat Programı" kapsamında halk sağlığı bilinci artırılmaya çalışılıyor.

Beslenme ve Diyet Uzmanı Dyt. Elif Yılmaz, “Günde en az 30 dakika tempolu yürüyüş yapmak, işlenmiş gıdalardan uzak durmak ve bol su tüketmek, sağlıklı bir hayatın anahtarıdır. Sağlık, sadece hastalıkların yokluğu değil; fiziksel, ruhsal ve sosyal olarak iyi olma halidir” dedi.

Uzmanlar, çocukluk çağında kazanılan sağlıklı alışkanlıkların yetişkinlikte de devam etmesinin önemine vurgu yaparak, ailelere ve eğitimcilere bu konuda önemli görevler düştüğünü belirtti.

Antalya Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Cem Arslan, 6 saatten az uyumanın kalp ve damar sağlığı üzerinde ciddi etkiler yarattığını ifade etti. Prof. Dr. Arslan, “Gece uykusu süresi ve kalitesi, kalp sağlığı ile doğrudan ilişkilidir. Uyku bozukluğu olan bireylerde hipertansiyon, ritim bozuklukları ve kalp krizi riski daha yüksektir” dedi.

“Uykusuzluk, vücutta iltihaplanmayı artırıyor”

Araştırmaların, yetersiz uykunun vücutta kronik inflamasyona yol açarak damarların zarar görmesine neden olduğunu ortaya koyduğunu söyleyen Prof. Dr. Arslan, “Uyumayan bir vücut kendini onaramaz. Uykusuzluk, hem bağışıklık sistemini hem de kalp-damar sistemini baskı altına alır. Bu da uzun vadede ciddi sağlık sorunlarını beraberinde getirir” dedi.

Kaliteli uyku için 5 altın kural:

1. Her gün aynı saatte yatıp kalkmaya özen gösterin.

2. Yatmadan en az 1 saat önce telefon, tablet gibi mavi ışık yayan cihazlardan uzak durun.

3. Kafeinli içecekleri öğleden sonra tüketmeyin.

4. Yatak odasında sessiz, karanlık ve serin bir ortam oluşturun.

5. Yatmadan önce ağır yemeklerden kaçının.

Prof. Dr. Arslan, özellikle çalışan bireylerde sık görülen “hafta içi az, hafta sonu fazla uyuma” modelinin vücut ritmini bozduğunu belirterek, “Uykuyu hafta sonu telafi etmek mümkün değildir. Kalp, ritmi sever; düzensizlik ise hastalık demektir” açıklamasında bulundu.

Sağlık Bakanlığı, ulusal aşı takviminde yer alan 13 aşının tamamının Türkiye'de üretilebilmesi için tüm hazırlıkları tamamladı. Aşılar, Hıfzıssıhha Aşı ve Biyoteknolojik Urün Üretim Merkezi başta olmak üzere yerli tesislerde üretilecek.

Türkiye'de tasarlanacak aşılar sadece ulusal ihtiyaçlara değil, aynı zamanda dünya ülkelerinin talebine de karşılık verecek. Buna göre bazı aşıların üretim süreçleri özel sektör iş birliği ile yürütülecek, aynı zamanda sektöre öncülük edecek kamu yaklaşımı benimsenecek. Aşıların, Dünya Sağlık Orgütü ve Avrupa Birliği sertifikasyon süreçlerinden başarıyla geçmesi hedefleniyor.

YURTDIŞINA SATILACAK
Hıfzıssıhha Aşı ve Biyoteknolojik Urün Üretim Merkezi'nde ARGE, deney hayvanları ve üretim birimlerinin inşaat süreçleri tamamlandı. Merkezde inaktif ve mRNA aşısı gibi farklı türdeki aşıların araştırma süreçleri bitti.

Aşıların, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Avrupa Birliği sertifikasyon süreçlerinden başarıyla geçmesi için çalışılacak. Böylelikle, aşılar yalnızca Türkiye'de değil, küresel ölçekte de kullanılabilecek. Türkiye, aşı ihracatında rekabetçi bir ülke konumuna ulaşacak, aşı üretim kapasitesi küresel seviyeye çıkacak.

Bakanlık aynı zamanda Türkiye'de yüksek maliyet ödenen ilaç gruplarını da tespit etti. Bu stratejik ürünlerin nerelerde üretileceği, hangi tesislerin kullanılacağı, hangi alanlarda sektörle iş birliği yapılacağı belirlendi. Mevcut altyapıya sahip tüm yerli tesislerle birlikte, ilaç üretim kapasitesi katma değerli hale getirilecek şekilde güçlendirilecek.

Bakanlık yüksek teknoloji gerektiren tıbbi cihazlar alanında da önemli adım atıyor. Diyabet takibinde yerli ve erişilebilir çözüm sunacak glikoz sensörü de son evresine geldi. Cihazın laboratuvar testleri başarılı geçti. Cihazın tüm aşamalarının Haziran ayında bitmesi planlanıyor. Çocukluk çağından itibaren bütün yaş gruplarında kullanılabilecek cihaz, kan şekerinin düzenli halde ölçülmesine, gün içerisinde değişkenlik gösteren kan şekerine uygun dozda insülin verilmesine imkan tanıyacak.

"Sağlıklı bir kalp dakikada 60 ila 100 kere ritmik olarak kasılıp gevşer. Kasılma esnasında kalpte bulunan temiz kan damarlara pompalanır ve bu pompalanma esnasında oluşan basınca tansiyon denir" diyen Kardiyoloji Uzmanı Dr. Nermina Alagiç, şu duruma dikkat çekti: "Yetişkinlerdeki kan basıncının 140/90mmHg üstüne çıkmasıyla oluşan bu rahatsızlık çoğunlukla kronik olarak gelişir."

SESSİZ KATİL
Dünyanın yüzde 30-45'lik bir diliminin, yaş ilerledikçe kendini daha fazla gösteren hipertansiyondan muzdarip olduğunun altını çizen, Uzm. Dr. Alagiç, "Semptom vermediği için dünya çapında 'sessiz katil' olarak anılan hastalığın, zamanında fark edilip, geç kalınmadan tedaviye başlanması gerekiyor" dedi.

BAŞ AĞRISINA DİKKAT!
Hipertansiyonun en sık görülen belirtilerini ise Uzm. Dr. Alagiç, şöyle sıraladı: "Baş ağrısı, burun kanaması, görme bozukluğu, kulaklarda dolgunluk hissi, nefes darlığı, yorgunluk, çarpıntı, mide bulantısı ya da kusma olarak sıralanabilir." Uzm. Dr. Alagiç, hipertansiyonun böbrekle ilgili rahatsızlıklar, uyku apnesi, bazı ilaçların kullanımı, tiroit benzeri hormonal rahatsızlıklar ve obezite ile yakından bağlantılı olduğunu da belirterek, "İdeal kilonun yüzde 20'sinin üstüne çıkıldığında yüksek tansiyon riski 8 kat artıyor. Bu araştırmalarla da gösterildi" dedi.

TEDAVİ EDİLMEZSE KALICI HASAR BIRAKABİLİR
Sürekli olarak yüksek kan basıncına maruz kalan vücudun bu yeni duruma adapte olabilmek için damar ve organlarda hem yapısal hem de fonksiyonel değişiklikler meydana getirdiğini belirten Uzm. Dr. Alagiç, şöyle konuştu: "Bu değişikliklerin kalıcı ve hatta ölümcül sağlık problemlerine yol açabileceği unutulmamalı. Hastanın küçük belirtileri görmezden gelmesi, tablonun tehlikeli bir hal almasına yol açabilir."

BEYİN KANAMASINA NEDEN OLUR
HIPERTANSIYONUN, kalp, beyin, göz, böbrek ve damarlar gibi hayati organlara direkt olarak zarar verdiği için ihmal edilmemesi gereken ciddi bir hastalık olduğunun altını çizen Uzm. Dr. Alagiç, "Kalp krizi, kalp yetmezliği, felç, beyin kanaması, görme bozuklukları, böbrek yetmezliği ve aort damar genişliği gibi rahatsızlıklara zemin hazırlayan hipertansiyonun tedavisi ne kadar gecikirse geri dönülemez hasarların oluşma riski o kadar artar. Sağlık merkezlerine felç şikayeti ile başvuran hastaların yüzde 60'ında hipertansiyon saptanıyor. Yüksek tansiyon, dünyada en sık görülen 3'üncü ölüm sebebi. Felç riskini neredeyse 2 katına çıkarıyor" uyarısında bulundu.

AŞIRI TUZ TÜKETMEYİN!
UZM. Dr. Alagiç, tansiyon dengesizliğinin, organ veya hormon kaynaklı bir hastalığa bağlı oluşabileceği gibi; hareketsizlik, yüksek kilo, kontrolsüz tuz tüketimi gibi sağlıksız yaşam alışkanlıklarıyla da oluşabileceğini belirterek, "Tansiyonun etkisini gözler önüne seren araştırmalar sonucu; büyük kan basıncının düşürülmesi genel ölümde yüzde 10-15, inme riskinde yüzde 30, kalp damar hastalıklarında yüzde 20, kalp yetmezliğinde ise yüzde 40 oranında düşüş sağlar" dedi.

Uzmanlar, kefirin özellikle bağırsak florasını dengede tutarak sindirim sistemine büyük katkı sağladığını belirtiyor. İçerdiği yararlı bakteriler sayesinde, hazımsızlık, şişkinlik ve kabızlık gibi sindirim sorunlarını azaltıyor. Aynı zamanda bağışıklık sisteminin güçlenmesine yardımcı olan kefir, düzenli tüketildiğinde hastalıklara karşı direnci artırıyor.

Laktoz intoleransı olan bireyler için de kefir alternatif bir içecek olarak öne çıkıyor. Kefirde bulunan bakteriler, sütün içindeki laktozu parçaladığı için bu rahatsızlığa sahip kişilerin kefiri daha rahat sindirebildiği ifade ediliyor.

Kalsiyum, D vitamini ve K2 vitamini bakımından zengin olan kefir, kemik sağlığını da destekliyor. Bu yönüyle özellikle ileri yaşlarda görülen kemik erimesi riskini azaltmaya yardımcı oluyor. Ayrıca bazı bilimsel çalışmalarda, kefirin kötü kolesterolü düşürebileceği ve kan basıncını dengeleyebileceği de vurgulanıyor.

Günde bir bardak kefir tüketmenin sağlıklı yaşam için önemli bir adım olduğunu belirten beslenme uzmanları, bu doğal içeceğin evde de kolayca hazırlanabileceğini hatırlatıyor.

Halk arasında “içilebilir yoğurt” olarak da tanımlanan kefir, hem sağlık hem de lezzet açısından sofralardaki yerini sağlamlaştırmaya devam ediyor.

B grubu vitaminler açısından zengin olan tam tahıllar, sinir sistemi üzerinde olumlu etki yapar ve enerji seviyesini korur.

8. Omega-3 Kaynakları

Somon, uskumru gibi yağlı balıklar beyin fonksiyonlarını destekler, ruh hali dalgalanmalarına karşı koruyucudur.

Dünyanın dört bir yanından tedavi için yola çıkanlar, şifanın yanında güven, kalite ve yüksek hizmet standartlarını Türkiye’de buluyor.

Sağlık altyapısı, nitelikli insan kaynağı ve turizmdeki tecrübesiyle Türkiye, küresel sağlık turizminin de yükselen yıldızı olmaya devam ediyor.

Türkiye’yi geçtiğimiz yıl sağlık turizmi amacıyla ziyaret eden kişi sayısı 1,5 milyonu aşarken bu alandan elde edilen gelir ise 3 milyar doların üzerine çıktı.

Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığı bu yükselişi daha güçlü ve sürdürülebilir kılarak Türkiye’nin sağlık turizmindeki kurumsal altyapısını pekiştirmek üzere yeni bir adım attı.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy ile Sağlık Bakanı Prof. Dr. Kemal Memişoğlu sağlıkta Türkiye markasını yeni bir seviyeye taşıyacak “Uluslararası Sağlık Turizmi Alanında İş Birliği Protokolü”nü imzaladı.

Sağlık Bakanlığında düzenlenen törenle imzalanan iş birliği protokolü uluslararası sağlık hizmetlerinde koordinasyonu, kaliteyi ve görünürlüğü daha da artıracak.

'BÜYÜK BİR POTANSİYEL'

Protokolün imza töreninde konuşan Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Türkiye’nin bu alandaki gücünü vurgulayarak “Son yıllarda hızla büyüyen ve alternatif bir turizm dalı olarak öne çıkan sağlık turizmi, ülkemiz için büyük bir potansiyeli de barındırmakta.” dedi.

Türkiye’nin güçlü sağlık altyapısı, deneyimli sağlık profesyonelleri ve yüksek standartlardaki tesisleriyle, dünyanın en çok tercih edilen destinasyonları arasında yerini aldığını belirten Ersoy, Türkiye’yi geçtiğimiz yıl sağlık turizmi amacıyla ziyaret eden kişi sayısının 1,5 milyonu aştığını ve bu alandan 3 milyar dolardan fazla gelir elde edildiğini söyledi.

Bakan Ersoy, sağlık turizmindeki başarıların altını çizdiği konuşmasında, “Bu rakamlar sadece bugünkü başarımızı değil, geleceğe dönük büyük bir potansiyelimizi de ortaya koymakta aslında.” ifadelerini kullandı.

İŞ BİRLİĞİ DAHA DA GENİŞLEYECEK

Protokol kapsamında atılan somut adımları açıklayan Bakan Ersoy, “Bakanlığımız ile Sağlık Bakanlığı arasında imzalanan bu iş birliği protokolü ile Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı (TGA) ve Uluslararası Sağlık Hizmetleri A.Ş. (USHAŞ) arasında ortak tanıtım faaliyetleri yürütülmesi, sağlık kuruluşlarına yönelik kayıt ve bilgilendirme sistemlerinin kurulması, ayrıca sağlık tesislerinin TÜSKA aracılığıyla sertifikasyon ve akreditasyon süreçlerine dâhil edilmesi yönünde çok önemli bir adım atılmış oluyor.” dedi.

İş birliğinin geleceği hakkında da konuşan Ersoy, “Önümüzdeki dönemde bu iş birliğini daha da genişletmeyi hedefliyoruz. Böylelikle sağlık turizmine katkı sağlayan tüm kurum ve kuruluşlarımız arasında güçlü bir koordinasyon sağlayarak ülkemizi bu alanda çok daha ileriye taşıyacağımıza inanıyoruz. Sağlık turizminde Türkiye markasını daha da güçlendirmek için attığımız her adım, sadece turizm gelirlerimizi değil, ülkemizin küresel etki gücünü de artırmakta.” açıklamasında bulundu.

Beslenme ve Diyet Uzmanı Dyt. Elif Karaca, sıcak havalarda terlemeyle birlikte su kaybının arttığını belirterek, “Yetişkin bir bireyin günde en az 2–2,5 litre su tüketmesi gerekiyor. Bu miktar, sıcaklık ve fiziksel aktivite durumuna göre artabilir” dedi.

Yeterli su tüketiminin; baş ağrısı, halsizlik, konsantrasyon bozukluğu ve sindirim problemlerinin önüne geçtiğini belirten Karaca, özellikle yaşlılar, çocuklar ve kronik hastalığı bulunan bireylerin daha dikkatli olması gerektiğini söyledi.

Ayrıca su tüketiminin yanında sıvı ihtiyacını desteklemek için meyve, sebze ve yoğurt gibi su oranı yüksek gıdaların da beslenme düzenine dahil edilmesi tavsiye ediliyor.

Sağlık Bakanlığı da vatandaşlara yönelik yayımladığı bilgilendirme notlarında, sıcak hava koşullarında güneşin dik geldiği saatlerde dışarı çıkılmaması, hafif ve açık renkli kıyafetlerin tercih edilmesi ve sıvı kaybının düzenli olarak telafi edilmesi gerektiğini hatırlattı.

Bahar aylarının migren hastaları için zorlu dönem olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Ayhan Öztürk, "Mevsim geçişleri, özellikle de kıştan bahara geçiş migren hastaları için oldukça zorlayıcı bir dönem olabilir. Aslında migren ataklarının ortaya çıkmasına neyin sebep olduğunu hala tam olarak bilinmese de atakları tetikleyen birçok unsur olduğunu ve hava değişikliklerinin de migren atakları için önemli bir tetikleyici olduğunu söyleyebiliriz. Bazı gıdalar, hormon değişiklikleri ve stres, en sık belirtilen migren tetikleyicileri arasında yer alırken değişken hava şartları da önemli bir faktörü oluşturuyor. Hava değişiklikleri farklı değişkenleri de (basınç farkı, nem) tetikleyerek ağrıya neden olabilir. Hava değişikliklerine herkes aynı şekilde tepki vermeyebilir. Bazı kişilerde sıcaklık ağrıyı tetiklerken, bazı kişilerde soğuk hava tetikleyici olabiliyor. Hatta bazı durumlarda atağın tetiklenmesi için birden çok faktörün bir araya gelmesi gerekebiliyor. Ataklar herkeste farklı seyretse de büyük oranda hava değişiklikleri atakları tetikleyebiliyor. Özellikle lodos migren ataklarını çok sıklaştırıyor. Aynı şekilde sıcak-nemli havalar da migren ataklarını artırıyor. Ayrıca mevsim değişiklikleri, kıştan yaza geçiş, yazdan kışa geçiş atakları tetikleyebiliyor. Çok kuru, nemsiz, soğuk havalarda etkileyebiliyor ama özellikle sıcak ve nemli havalar atakları artırabiliyor" şeklinde konuştu.

Prof. Dr. Öztürk, sözlerine şöyle devam etti: "Yapılan çalışmalarda özellikle hava değişimleri ve buna bağlı migren atağı nedeniyle hastaneye başvuru oranlarına bakılmış ve sonuçta sıcak ve nemli havalarda hastaneye başvurular artarken soğuk ve kuru havalarda bu oranın daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Atakların bu dönemlerde artış göstermesinin nedenlerinden biri vücudun sıvı kaybı (dehidratasyon) olabilir. Çünkü susuz kalma migren hastalarında başlı başına bir tetikleyicidir. Hava basıncındaki değişimin de (barometrik) bazı kişilerde migren ataklarını başlatmaya neden olabilir. Özellikle ilkbahar, sonbahar gibi mevsim geçişlerindeki sıcaklık değişimlerine bağlı olarak yaşanan basınç farklılıkları migreni tetikleyebilir. Migren ataklarına, atmosferik basıncın vücuda uyguladığı fiziksel yükteki değişikliğin ve bunun etkisiyle de kan damarı genişlemesinin dolayısıyla kan akışı farklılıkların sebep olduğu düşünülüyor. Yükseğe çıkan havanın kuruması, basıncın azalması gibi nedenler de buna bağlı olarak atakları tetikleyebilir.

Aslında tedavi için ön planda yaşam tarzı değişikliklerini öneriyoruz. Özellikle de burada olduğu gibi tetikleyici biliniyorsa bunlardan kaçınmak önemli. Migrende öncelikle atak önleyici tedavi yaklaşımı düşünülmeli. Son yıllarda "migren aşısı" olarak bilinen migrenin yeni tedavisi Anti-CGRP veya monoklonal antikorlar migren ataklarını engellemede etkisi olan özel tedavilerdir.

Migren tipi baş ağrısı özellikleri olarak; ayda 4-7 atağı olan auralı ve aurasız migren ataklarında episodik ve kronik migren ataklarında, migren proflaksi tedavileri ile 6 hafta kullanmasına rağmen yeterli etki gözlenmeyen veya tolere edilemeyen kişilerde kullanılmaktadır. Hastaların yüzde ellisinde aylık ortalama migren ağrılı günlerinde yüzde elli oranında azalma sağlanmıştır. Bu gruptaki ilaçların güvenlik ve tolere edilebilirlik özellikleri de diğer atak önleyici tedavilere benzer bulunmuştur. Migren tipi baş ağrıları için spesifik olan bu tedaviler sadece migren ağrısı için kullanılmalıdır."

Migreni olanlar bunlara dikkat etmeli

Migreni olanlar nelere dikkat etmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Öztürk, "Migreni olanlar özellikle uyku düzenlerine dikkat etmeli ve her gün aynı saatte uyuyup uyanmaya özen göstermeli. Hava değişimlerini takip etmek ve barometrik basınç uyarı uygulamaları ile önlem almak da dikkat edilmesi gereken bir diğer noktadır. Mevsimler geçiş ayları polen yoğunluğunun yaşandığı dönemler olduğu için özellikle polenlerin yoğun olduğu günlerde açık havada uzun süre kalmamaya dikkat etmeliler. Migren hastaları ayrıca stresle de mücadele etmeliler. Özellikle yoga, meditasyon gibi gevşeme teknikleri de atakların şiddetini azaltabilir. Migren, mevsimsel değişimlerle ilişkili olsa da, kişiye özgü farklı tetikleyiciler de rol oynayabilir. Bahar aylarında migrenin arttığını fark eden bireylerin bir nöroloji uzmanına danışmaları, uygun tedavi ve önleyici stratejilerin geliştirilmesi açısından önemlidir" diye konuştu.

Sağlık Bakanlığı, aile hekimliği sisteminde yarından itibaren başlatılacak yeni uygulamayla, aile hekimine kayıtlı olduğu il ile ikametleri farklı olan vatandaşların aile hekimliği kayıtlarını, otomatik olarak ikamet ettikleri adrese taşıyacak.

Türkiye genelinde 6 Mayıs itibarıyla devreye alınacak yeni uygulamaya ilişkin AA muhabirine açıklamalarda bulunan Halk Sağlığı Genel Müdürü Muhammed Emin Demirkol, bu uygulamayı, "Sağlıklı Türkiye Yüzyılı" programı kapsamında, koruyucu sağlık hizmetlerinin daha etkin sunulması için hayata geçirdiklerini belirtti.

Koruyan, geliştiren ve üreten bir sağlık modeliyle koruyucu sağlık hizmetlerine büyük önem verdiklerini vurgulayan Demirkol, bu kapsamda aile hekimliklerini güçlendirdiklerini söyledi. Demirkol, güçlü aile hekimliğinin güçlü bir sağlık sistemini ve sağlıklı nesilleri oluşturduğuna dikkati çekti.

Koruyucu sağlık hizmetlerinin 85 milyona aktif bir şekilde ulaştırılması için Türkiye genelinde yeni bir sistemi bu ay itibarıyla devreye alacaklarını bildiren Demirkol, şu bilgileri paylaştı: "Aile hekimliklerimize kayıt olan nüfusu da ailemizin bir bireyi olan aile hekimliklerimizde başvuruyu artıracak şekilde planlıyoruz. Biz istiyoruz ki her vatandaşımız mutlaka aile hekimine gitsin, koruyucu sağlık hizmetlerini ve etkin tarama hizmetlerimizi ücretsiz alsın. Bu kapsamda, belirli aksiyonlar almaya çalışıyoruz. Yeni bir uygulamayı hayata geçiriyoruz.

86 milyon vatandaşımızın içinde aile hekimine kayıtlı bulunduğu il ile ikamet adresinin bulunduğu il farklı olanları sistemden liste halinde çekmiş olduk. Örneğin, Ankara'da aile hekimine kayıtlı ancak ikamet adresi İstanbul'da olan bir vatandaşımızı düşünelim; bir yıl içerisinde aile hekiminin kayıtlı olduğu Ankara'da herhangi bir şekilde sağlık kuruluşuna başvurmamış ve ikamet adresi de İstanbul'da olduğunda aile hekimine daha kolay ulaşsın, aile hekimliğindeki hizmetleri daha etkin bir şekilde almış olsun, aile hekimimiz de o vatandaşımıza ulaşsın diye mayıs ayı itibarıyla onların aile hekimliği kaydını İstanbul'a alıyoruz. İstanbul'daki İl Sağlık Müdürlüğümüz de o vatandaşımızı yine adresine en yakın ve uygun aile hekimine kaydetmiş olacak."

BİR AY İÇERİSİNDE GERİ DÖNÜŞ HAKKI VERİLECEK
Halk Sağlığı Genel Müdürü Demirkol, "Burada özellikle şunun altını çizmek istiyoruz, bu işlemden sonra 1 ay içerisinde vatandaşlarımız 'https://enabiz.gov.tr/' web sitesi üzerinden e-Devlet veya e-Nabız şifresiyle giriş yaparak, önceki kayıtlı olduğu aile hekimine dönüş işlemini yapabilecek. Bunun da sistem üzerindeki açıklığını bir ay olarak belirlemiş olduk." diye konuştu.

Demirkol, ekim ayında yürürlüğe giren Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliğiyle getirilen yeni uygulamalara işaret ederek, bu kapsamda obezite taramalarının yüzde 20'den yüzde 70'e kadar yükseldiğine dikkati çekti.

AİLE HEKİMİNE 1 YIL GİTMEME VE O İLDE SAĞLIK HİZMETİ ALINMAMASI KRİTERİ
Bu oranların daha da artması, kişilerin düzenli olarak sağlık kontrolünde olabilmesi için mutlaka yaşadıkları yerde aile hekimliklerine kaydolmaları gerektiğinin altını çizen Demirkol, şöyle devam etti: "Böylece tarama sayılarımızı artırmayı, koruyucu sağlık hizmetlerimizi daha etkin vermeyi ve kişinin, birinci basamak tüm sağlık hizmetlerini, kanser taramaları da dahil olmak üzere, yaşadığı yerde aile hekiminden almasını istiyoruz. Kişinin aile hekimi kaydı başka bir ilde, ikamet adresi başka bir ilde olmasın istiyoruz.

Burada da 1 yıl içerisinde aile hekimine gitmemiş ve o aile hekiminin bulunduğu ilde sağlık hizmeti almamış olmayı kriter olarak aldık. O vatandaşlarımızın aile hekimliği kayıtlarını, ikametlerinin bulunduğu ile taşıyoruz. Orada İl Sağlık Müdürlüğümüz de bu kişileri ikamet adreslerinin bulunduğu en yakın aile hekimine alacaklar ve vatandaşlarımız da tekrar eski aile hekimine dönmek isterlerse bir ay içerisinde eski aile hekiminin bulunduğu ile e-Nabız üzerinden girerek bu nakil işlemlerini yapmış olacaklar."

SİSTEM, AYNI İLDEKİ FARKLI İLÇELERİ KAPSAMIYOR
Demirkol, 6 Mayıs itibarıyla uygulamaya geçecek sistemin farklı illeri kapsadığını, aynı il içindeki farklı ilçeleri kapsamadığını bildirdi.

"Bir kişinin aile hekimi başka bir ilçede, ikamet adresi başka bir ilçede olabilir onlar için şu anda bir aksiyonumuz yok." diyen Demirkol, bunun sadece, aile hekimini bulunduğu şehir ile ikametinin bulunduğu il farklı olan ve bir yıldır aile hekiminin bulunduğu ilde sağlık kuruluşlarına başvurmayan kişileri kapsadığının altını çizdi.

SAĞLIK BAKANLIĞI, VATANDAŞLARA SMS'LE BİLGİLENDİRME YAPACAK
Bu sistemi aile hekimlerinin de talep ettiğini, vatandaşların daha etkin sağlık hizmeti alabilmesi için bu çalışmayı yürüttüklerini vurgulayan Demirkol, "Çok kıymetli, çok kapsamlı birinci basamak hizmeti sunuyoruz. Kanser taramalarından, kronik hastalık taramalarına kadar çok geniş bir yelpazede sağlık hizmeti sunuyoruz. Hiçbir vatandaşımız bu hizmetten mahrum kalmasın istiyoruz." dedi.

Demirkol, sözlerini şöyle tamamladı: "Bu sistem içerisinde olan vatandaşlarımızın aile hekimliği kaydı, ikametinin bulunduğu ile alındığında kendilerine Sağlık Bakanlığımız tarafından bir SMS gönderilecek. Bu SMS ile kayıtlarının alındığını öğrenmiş olacaklar. Orada da bilgilendirme içerisinde başvuracakları yöntem de yazmış olacak ve bir ay içerisinde tekrar eski aile hekimine dönmek isterlerse de dönebilecekler."

Böbrekler, omurganın her iki tarafında bulunan ve kanın temizlenmesinde rol oynayan 2 fasulye biçimli organdır. Azotlu atık ürünlerinin vücuttan atıldığı idrar üretir. Diyabet ve hipertansiyon böbrek hasarının en yaygın nedenleridir ve aşağıdaki gibi böbrek disfonksiyonunun yaygın belirtilerini bilmek önemlidir.

BÖBREK HASARININ YANGIN BELİRTİLERİ OLABİLİR

Böbrek hasarının erken evreleri herhangi bir belirtiye neden olmaz ve yalnızca kan testleri, idrar testleri ve Kan basıncı ölçümü yoluyla tespit edilebilir. Bu nedenle DM ve HT gibi böbrek hasarı geliştirme riski yüksek olan hastaların semptomatik olmasalar bile düzenli aralıklarla böbrek fonksiyon testlerini yaptırmaları çok önemlidir.

Ayaklarda şişlik: Böbrek hasarının yaygın bir belirtisi, uykudan kalkarken ayaklarda veya yüzde şişliktir. İdrarda protein kaybı nedeniyle oluşur ve böbrek hasarının bir işaretidir. İlk aşamalarda hastalarda uzun süre oturduktan sonra sadece ayaklarda geçici şişlik olabilir ve bu şişlik uzandıktan sonra kaybolur.

Köpüklü idrar: Uyandıktan sonraki ilk idrar gibi dolu bir mesanede idrar yaparken köpüklü idrar olması normaldir. Ancak kalıcı köpüklü idrar, böbrek hasarının bir belirteci olan proteinüriyi ekarte etmek için değerlendirilmelidir.

İdrarda kan: Birçok hasta için korkutucu bir semptomdur ve İdrar yolu enfeksiyonu veya böbrek taşı gibi iyi huylu nedenlerden kaynaklanabilir. Ancak yaşlı bir sigara içicisinde ağrısız hematüri, Renal Hücreli Karsinom veya Mesane Karsinomu gibi maligniteler açısından değerlendirilmelidir.

İştahsızlık ve yorgunluk: Genellikle bunlar çok spesifik olmayan şikayetlerdir ve ileri böbrek fonksiyon bozukluğu olan hastalarda böbrek hastalığının ileri evrelerinde yaygın olan anemi nedeniyle bu semptomlar görülebilir

İdrar hacminde değişiklikler: Çok düşük idrar hacmi (oligüri) ve aşırı idrar hacmi (poliüri)  her ikisi de anormaldir ve böbrek fonksiyonlarının değerlendirilmesini gerektirir.

Bel ağrısı: İdrar yolunda idrar akışını engelleyen idrar taşları bel bölgesinde akut ağrıya neden olabilir ve uygun görüntüleme ve tedavi gerektirir. Ancak böbrek fonksiyon bozukluğunun tek başına genellikle herhangi bir ağrıya neden olmadığını belirtmek önemlidir.

Kaşıntı: İleri böbrek fonksiyon bozukluğu olan hastalarda cilt kuruluğu ve şiddetli kaşıntı gibi birden fazla cilt sorunu gelişebilir

Diğer yaygın belirtiler: Nefes darlığı, Tat duyusunda değişiklikler, Ağız kokusu, yanma hissi, Kilo kaybı, Uykusuzluk

Böbrek fonksiyon bozukluğuna özgü olmasa da böbrek hasarıyla ilişkili olabilir.

Böbrek disfonksiyonunun erken evrelerinde hiçbir belirti yoktur veya belirtiler çok belirsizdir/rahatsız edici değildir - ancak çoğu tedavi yöntemi yalnızca bu evrede etkilidir. Bu nedenle böbrek hasarı riski yüksek olan hastaların düzenli aralıklarla böbrek fonksiyon testleri ile taranması esastır.,

Demir eksikliğinin en yaygın belirtileri arasında sürekli yorgunluk hissi, ciltte solgunluk, saç dökülmesi, tırnaklarda kırılma, çarpıntı ve baş ağrısı yer alıyor. Özellikle çocuklarda dikkat dağınıklığı, öğrenme güçlüğü ve gelişim geriliği gibi sonuçlar da görülebiliyor.

Beslenme alışkanlıklarının demir düzeylerini doğrudan etkilediğini ifade eden uzmanlar, demir açısından zengin kırmızı et, karaciğer, yumurta, koyu yeşil yapraklı sebzeler, kurubaklagiller ve kuru meyvelerin sofralardan eksik edilmemesi gerektiğini vurguluyor. Ayrıca C vitamini içeren gıdalarla birlikte tüketilen demir kaynaklarının emiliminin arttığına dikkat çekiliyor.

Sağlık kuruluşları, demir eksikliğinin erken teşhisi için düzenli kan testlerinin önemine dikkat çekerken, eksiklik saptanan bireylerin doktor kontrolünde demir takviyesi kullanmaları gerektiğini belirtiyor. Uzmanlar, “Kendi başına ilaç kullanmak yerine hekim önerisiyle tedaviye başlanmalı ve süreç düzenli takip edilmelidir” uyarısında bulunuyor.

15 BİN 342 SÖZLEŞMELİ PERSONEL ALIMI YAPILACAK

Bakan Memişoğlu sosyal medya hesabından yaptığı açıklamasında; "Bakanlığımız merkez ve taşra teşkilatında görevlendirilmek üzere, Kamu Personel Seçme Sınavı (KPSS) sonuçlarına göre ÖSYM tarafından yapılacak merkezi yerleştirme ile toplam 15.342 sözleşmeli personel alımı gerçekleştirilecektir.

Adaylar, tercihlerini 2–8 Mayıs 2025 tarihleri arasında ÖSYM'nin resmi internet sitesi üzerinden yapabileceklerdir." ifadelerini kullandı.

3 BİN 658 SÜREKLİ İŞÇİ ALIMI YAPILACAK

Memişoğlu yapmış olduğu açıklamalarının devamında merkez ve taşra teşkilatında istihdam edilmek üzere toplam 3.658 sürekli işçi alımı da gerçekleştirileceğini belirtti.

BAŞVURULAR NE ZAMAN BAŞLAYACAK?

İlana başvuracak olan adayların 5–9 Mayıs 2025 tarihleri arasında İŞKUR'un https://esube.iskur.gov.tr adresinden, elektronik ortamda üzerinden başvuru yapabilecek.

Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde uzun süredir başhekimlik görevini yürüten Prof. Dr. Halil Yalçın Yüksel'in yerine geçtiğimiz günlerde Doç. Dr. Orhan Aras atandı. 2008 yılında Afyon Kocatepe Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden mezun olan Doç. Dr. Aras, son olarak 2019 yılında Sağlık Bakanlığı Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Gastroenteroloji Cerrahisi Kliniği'nde göreve başlayıp, 2022 yılında SBÜ Hamidiye Tıp Fakültesi Antalya SUAM Genel Cerrahi Kliniği'nde Dr. Öğretim Görevlisi kadrosunda çalıştı. 2023 yılında doçent ünvanını alan Doç. Dr. Aras, geçen ay Eğitim ve Araştırma Hastanesi Başhekimi olarak atandı.

Son yıllarda özellikle gençler arasında yaygınlaşan elektronik sigara (e-sigara) kullanımı, uzmanları endişelendiriyor. Antalya Belek Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Oğuz Özyaral, elektronik sigaraların “zararsız” ya da “güvenli alternatif” olarak algılanmasının büyük bir yanılgı olduğunu belirterek, bu ürünlerin ciddi bir halk sağlığı tehdidi haline geldiğini söyledi.

BAĞIMLILIK YAŞI GİDEREK DÜŞÜYOR

Uzmanlara göre, elektronik sigaralarda bulunan yüksek nikotin oranı, gençleri çok daha erken yaşta nikotin bağımlılığına sürüklüyor. Geleneksel sigaraya kıyasla daha temiz bir alternatif olarak görülen e-sigaralar, aslında daha güçlü bir bağımlılık yaratıyor. Prof. Dr. Özyaral, nikotinin gelişim çağındaki bireylerin hafıza, dikkat ve duygusal düzenleme yetileri üzerinde kalıcı etkilere yol açabileceğine dikkat çekti.

SAĞLIK RİSKİ CİDDİYE ALINMALI

Bilimsel araştırmalar, e-sigara kullanımının akciğerlerde kalıcı hasara yol açtığını ve EVALI (E-sigara ile ilişkili akciğer hastalığı) vakalarının dünya genelinde artış gösterdiğini ortaya koyuyor. Elektronik sigaralardan çıkan buharın içinde; formaldehit, diacetil, arsenik, kurşun ve siyanür gibi sağlığa son derece zararlı kimyasallar bulunuyor. Bu maddeler yalnızca solunum sistemine değil, kalp ve damar sağlığına da ciddi tehdit oluşturuyor.

AROMALI TUZAK: “TATLI TATLAR, ACI GERÇEKLER”

Çilek, vanilya, nane gibi tatlar e-sigaraların cazibesini artırıyor. Gençlerin ilgisini çekmek için özel olarak geliştirilen bu aromalar, bağımlılık riskini maskeleyen birer pazarlama aracı olarak değerlendiriliyor. Prof. Dr. Özyaral, "Tatlı gibi görünen bu aromaların ardında, laboratuvar ürünü kimyasal kokteyller yer alıyor" diyerek bu durumun fark edilmesi gerektiğini vurguladı.

 “BİR NEFES, BİN ZEHİR”

Hem Sağlık Bakanlığı hem de Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), genç nüfus arasındaki elektronik sigara kullanımının endişe verici boyutlara ulaştığını açıkladı. Solunan bu kimyasal buharların ilerleyen yaşlarda kanser, solunum yetmezliği ve kalp hastalıkları gibi ciddi sağlık sorunlarına neden olabileceği belirtiliyor.

Uzmanlardan 3 Adımlı Mücadele Çağrısı

Elektronik sigarayla mücadelede etkili olabilmek için uzmanlar üç temel noktaya dikkat çekiyor:

E-sigara satışlarının ve reklamlarının sıkı şekilde denetlenmesi,

Okullarda bilinçlendirme kampanyalarının ve erken müdahale programlarının uygulanması,

Bağımlı bireyler için profesyonel destek mekanizmalarının yaygınlaştırılması.

Yaklaşık 8 bin hasta üzerinde yürütülecek klinik deneyde 'miONCO-Dx' adı verilen test kapsamında tümörlerden kana karışan küçük genetik materyal parçaları incelenecek.

YÜZDE 99 DOĞRULUK ORANI

Bugüne kadar 20 bin kişi üzerinde yapılan denemelerde testin kanseri tespit etmede ve kanserin vücuttaki yerini belirlemede yüzde 99 doğruluk oranına ulaştığı bildirildi.

Sadece 10 damla kanla yapılan test akciğer, mide, prostat, yemek borusu, karaciğer, mesane, yumurtalık, bağırsak, pankreas ve meme kanseri dahil olmak üzere 12 yaygın kanser türünün yanı sıra kemik ve yumuşak doku sarkomları ile belirli beyin tümörlerini de saptayabiliyor.

"Doktor kontrolünde ek vitamin alınmalı"

Hangi durumlarda vitamin takviyesi alınması gerektiğini anlatan Uzm. Dr. Koç, "Sağlıklı bireylerin gıdalarına ek olarak vitamin almalarına gerek yoktur. Kişinin vitamin eksikliği varsa isteğine bağlı olarak değil doktor kontrolünde ek vitaminleri alması gerekmektedir. Bu yüzden besin gruplarının dengeli olarak vitamin kayıplarına neden olmadan tüketilmesi önemlidir. Kronik hastalıklar gibi durumlarda, vitaminlerin bağırsaklardan emiliminin bozulduğu durumlarda, yaşamın sağlıklı sürdürülmesi açısından vitamin takviyelerinin alınması gerekmektedir" şeklinde konuştu.

"Vücuda zarar verebilir"

Bilinçsiz vitamin takviyesi kullanımının olumsuz etkileri hakkında bilgi veren Uzm. Dr. Koç, "Vitaminler vücutta büyük oranda üretilemediğinden besinlerle alınması gerekir, eğer besinlerle alınmasında sorun varsa veya besinlerle alınmasına rağmen vücutta emilemiyorsa dışarıdan ama doktor kontrolünde kullanılmalıdır. Doktor kontrolü olmadan, hastanın kontrolsüz vitamin kullanması özellikle yağda eriyen D vitamini, A vitamini gibi hormonların toksik seviyelere çıkmalarına ve vücuda zarar vermelerine sebep olabilmektedir" dedi.

"Vitamin takviyeleri kullanımı nitelikli çalışanlarda daha fazla"

İstatistiki verilerden bahseden Uzm. Dr. Koç, "Araştırmalara göre gıda takviyesi kullanım oranı kadınlarda yüzde 18, 18-34 yaş grubundaki gençlerde yüzde 15, bekârlarda yüzde 33, üniversite mezunlarında yüzde 23'tür. Nitelikli işlerde ve profesyonel mesleklerde çalışanlarda kullanım oranı ortalamadan yüksektir. Bu oranlar diğer ilaç gruplarına göre oldukça yüksektir. Bunun büyük bir oranı gerekli olmadan kontrolsüz kullanıma bağlıdır" açıklamasında bulundu.

"Vitaminler fazla alındığında yan etkiler görülebilir"

Vitamin takviyelerinin vücuda gereğinden fazla alınmasının, bazı yan etkiler oluşturabileceğine dikkat çeken Uzm. Dr. Koç, şu bilgileri paylaştı: "Suda çözünen B ve C vitamini fazlalığı, genelde vücutta böbrek yolundan çabuk atıldıklarından büyük yan etkiler oluşturmaz. B grupları yüksek dozlarda alınırsa zehirlenme semptomları kişide gözlemlenebilir. Bu belirtiler arasında gözde ışık hassasiyeti, ishal, kalp çarpıntısı, cilt problemleri, baş ağrısı gelişebilir. C grubunun yüksek dozda alınması, demir düzeyinin kanda yükselmesine neden olabilir. Ayrıca böbrek taşı oluşma riski artabilir ve enzim eksikliği yaşayan kişilerde kan hücreleri parçalanmaya başlayabilir. Yağda eriyen D vitamininin fazla alınması, kanda kalsiyum birikmesine neden olur. Bu durum da böbrek taşına, damar problemlerine, kalp ve böbrek yetmezliğine sebebiyet verebilir. Fazla alıma bağlı toksisitesinin oluşması için 1-2 ay boyunca 10.000 IU'den fazla alınması gerekir. Kişide kronik toksisite varsa cinsel isteksizlik, kemik ağrısı, gözde kızarıklık ve ışığa hassasiyet, psikolojik problemler görülebilir. A vitamininin fazla alınması durumunda da, kısa vadeli dudak ve ellerde soyulma, aşırı cilt kuruluğu, karaciğer ve dalak büyümesi, kemik ağrıları kan basıncının yükselmesi, görme bozukluğu, baş dönmesi ya da ağrısı oluşturabilir. E vitaminin fazla alımı ise kanın pıhtılaşmasını azaltabilir ve kanamalara neden olabilir. Tam tersi K vitaminin fazla alınması da kan pıhtılaşmasını artırabilir."

"Takviyelerin doğru kullanımı önemli"

Polenler Havadaki Görünmez Tehlike

Ağaçlar, çimenler ve yabani otlar tarafından yayılan polenler, rüzgârla kilometrelerce uzağa taşınabiliyor. Bu mikroskobik partiküller özellikle sabah saatlerinde yoğunlaşırken, açık havada geçirilen zaman arttıkça solunum yoluyla vücuda girme ihtimalleri de yükseliyor.

Belirtiler Göz Ardı Edilmemeli

Uzmanlar, polen alerjisine bağlı olarak ortaya çıkan burun akıntısı, gözlerde kaşıntı, hapşırık nöbetleri ve boğazda yanma gibi belirtilerin mevsimsel alerji habercisi olabileceğini belirtiyor. Ayrıca halsizlik ve uyku kalitesinde düşüş gibi yaşam kalitesini etkileyen semptomlar da sık görülüyor.

Ne Yapmalı?

Alerji Uzmanı Dr. Elif Yılmaz, “Polen mevsiminde sabah erken saatlerde ve rüzgârlı günlerde dışarı çıkmamaya özen gösterilmeli. Eve geldiğinizde kıyafetlerinizi değiştirmek ve duş almak, polen birikimini azaltacaktır” uyarısında bulunuyor. Ayrıca doktor kontrolünde alınan antihistaminik ilaçlar ve burun spreyleri, belirtilerin hafifletilmesinde etkili rol oynayabiliyor.

Doğal Önlemler de Mümkün

Polen alerjisine karşı bitkisel çözümler de ilgi görüyor. Örneğin C vitamini bakımından zengin beslenme, bağışıklık sistemini destekleyerek alerjik reaksiyonların şiddetini azaltabiliyor. Ancak herhangi bir takviye kullanılmadan önce mutlaka uzmana danışılması gerektiği vurgulanıyor.

"1 aydan 1 yaşa kadar emzik kullanımı öneriliyor"

Amerikan Pediatri Akademisi'nin (APA) 1 ay ile 1 yaş arası çocuklarda emzik kullanımını önerdiğini ifade eden Uzm. Dr. Torun, "2016'da APA tarafından yayınlanan rehberde de ABÖS riskini azaltmak için bebeklere yatarken emzik verilmesi, bebek uyuduktan sonra emzik ağzından düşerse tekrar yerleştirilmemesi ve boğulma riski nedeniyle emziğin bebeğin boynuna asılmaması önerilmektedir. Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi'nde prematüre bebeklerde rutin emzik kullanımıyla hastanede kalış süresinin azaldığı ve erken taburculuğun sağlandığı tespit edilmiştir" şeklinde konuştu.

"Hastalıklarda artışa neden oluyor"

Emzik kullanımının faydalarının yanı sıra bazı zararlarının da olduğunu kaydeden Uzm. Dr. Torun, "Emzik kullanımının zararlı taraflarından biri, enfeksiyonlara yol açan mikroorganizmaların geçişini kolaylaştırarak, hastalıklarda artışa neden olmasıdır. Orta kulak iltihabı (otitis media), pamukçuk, solunum ve gastrointestinal sistem hastalıklarında da artışa neden olabilmektedir. Bu yüzden tekrarlayan orta kulak iltihabı olan hastalarda emzik kullanımının bırakılması önerilmektedir. Uzun süre emzik kullanımının dişler üzerine olumsuz etkileri olabilir. Maloklüzyon, çapraşıklık gibi diş gelişim problemleri ve diş çürüğü gelişimini artırabilmektedir" dedi.

"İlk 3-4 hafta emzik verilmemeli"

DSÖ ve UNICEF tarafından yayınlanan başarılı emzirme listesinde; "Emzirilen bebeklere biberon, yalancı meme veya emzik türü herhangi bir şey verilmemelidir" maddesiyle emzik kullanılmaması önerilirken, Uzm. Dr. Torun, "Emzik kullanımının emzirmeyi bırakmaya yol açıp açmadığı hala belirlenememiştir. Fakat emziğe erken başlamak bebeğin doğru olmayan emme tekniği geliştirmesine neden olabilir. Bebek suni meme ucuna alışıp, doğal meme ucunu reddedebilir. Bu yüzden başarılı emzirme için erken bebeklik döneminde emzirme düzene girene kadar en az 3-4 hafta emzik verilmemesi önerilmektedir" dedi.

"12 ile 18'nci aylarda bırakılmalı"

Uzm. Dr. Nimet Karataş Torun konuşmasına şu sözlerle son verdi:

"Eğer ebeveynler emzik kullanmaya karar vermişse seçilecek olan emzik sağlam ve esnek olmalı, toksik madde içermemelidir. Meme ucu ile başlık kolay ayrılmamalıdır. Yapıldığı maddeye göre en geç 1-2 ayda bir değiştirilmelidir. Her gün mutlaka temizlenmelidir. Emmeye heveslendirmek için emziğin ucu şekerli gıdalara batırılmamalıdır. Zararlı etkilerin en aza indirilmesi için 12-18'nci aylarda bırakılması sağlanmalıdır. Sonuç olarak emzik kullanımının olumlu ve olumsuz bazı etkileri bulunmaktadır. Bu yüzden ebeveynlerin bu riskler ve yararlar hakkında bilgilendirilmesi emzik kullanımı konusunda karar vermelerini destekler."

.

"Az su tüketimi, bebekte gelişim geriliği yapabileceği gibi anne adayında böbreklerin daha az çalışması, idrar yolu enfeksiyonları gibi bazı problemleri ortaya çıkarabilmektedir. Ayrıca gebelerde kalp debisi (kalbin bir dakikada pompaladığı kan miktarı) normale göre artar. Bu artan debinin, sıvı tarafından karşılanması gerekir. Bunu günlük alacağımız su miktarı düzene sokar. Fazla su tüketimi ise vücutta ödem oluşturabilir. Yüksek tansiyon ve böbreğin aşırı çalışması gibi problemler ortaya çıkabilir."

Harma, gebelikte çay, kahve ve bitkisel çay grubunda da tüketimi günlük bir fincanla sınırlı tutmayı tavsiye etti.

Gebelerin idrar renklerini düzenli kontrol etmeleri gerektiğini anlatan Harma, idrar rengindeki koyuluğun su ihtiyacının yeteri kadar karşılanmadığını gösterdiğini söyledi.

Harma, gebelerde terlemenin arttığına işaret ederek, "Ter yoluyla atılan sıvının, fazla miktarda yerine konulması gerekir. Yaz aylarında ince kıyafetler giyinmek, güneşten korunmak önemli. Buna göre sıvı tüketimini günlük 8 ise 12'ye, 12 ise 14 bardağa çıkarmakta fayda vardır." ifadelerini kullandı.

Sağlık Bakanlığı tarafından Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik güncellenerek 19 Nisan 2025 tarihli ve 32875 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Düzenlenen yönetmelikte yer alan güncellemelerle işletme ve hizmet sunum standartlarını yükselten bir dizi düzenlemeye imza attı. Yenilenen Yönetmelik ile tıp merkezleri, poliklinikler, muayenehaneler ve tüm özel sağlık kuruluşlarında sunulan sağlık hizmetleri konusunda kapsamlı düzenlemeler gerçekleştirildi

TIP MERKEZLERİNDE KALİTE VE STANDARTLAR YÜKSELTİLDİ

Tıp merkezlerinin Türkiye Sağlık Hizmetleri Kalite ve Akreditasyon Enstitüsünden (TÜSKA) akreditasyon belgesi alması zorunlu tutuldu.

Tıp merkezi bünyesinde açılacak doğum ünitelerine yönelik yeni kriterler belirlendi.

Kayıtlar ve arşivler için, günümüz ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde, elektronik kayıt ve bildirim zorunluluğu getirildi.

SAĞLIK HİZMETİ VE HASTA GÜVENLİĞİNE DAİR DÜZENLEMELER

Hasta sağlığı ve güvenliğiyle doğrudan ilişkili tüm tıbbi tedavi uygulamalarının bilimsel standartlara uygunluğunu değerlendiren tıbbi endikasyon ve uygulama denetimleri getirildi.

24 saat hizmet veren ve şartları sağlayan tıp merkezlerinde acil ünitesi ve cerrahi müdahale birimi kurulabilmesine imkân tanındı.

Hangi cerrahi müdahalelerin tıp merkezinde yapılabileceğine dair standartlar güncellendi.

PLANLAMA VE KADROLARA DAİR YENİ HÜKÜMLER GETİRİLDİ

Yeni sağlık kuruluşu açılışı ve kadro taleplerinin değerlendirilmesi yıllık planlama kapsamına alındı.

ÖZEL SAĞLIK KURULUŞU SAHİPLİĞİ İÇİN İLAVE KRİTERLER BELİRLENDİ

1219 sayılı Kanun kapsamında hekimlik mesleğinden yasaklı olan kişilerin tamamen; daha önce sahipliğinde ruhsat iptali gerçekleşen kişilerin ise 5 yıl süreyle yeni bir sağlık kuruluşu sahibi olması yasaklandı.

POLİKLİNİKLERİN TIP MERKEZİNE DÖNÜŞÜMÜ TEŞVİK EDİLDİ

İki ve daha fazla polikliniğin birleştirilerek tıp merkezine dönüştürülmesine izin verildi, buna yönelik teşvik amacıyla birleşen ruhsat sayısı kadar kadro verilmesine imkan tanındı.

MUAYENEHANELERDE ÇAĞDAŞ TIP KURALLARI DÜZENLEMESİ

Muayenehanelerde başvurulacak tıbbi uygulamaların çerçevesi çağdaş tıp kurallarına uygun olarak yeniden düzenlendi.

FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON HİZMETLERİNE İLAVE KRİTERLER EKLENDİ

Fizik tedavi ve rehabilitasyon kurumları ile ünitelerinde sunulacak sağlık hizmetleri için bina ve fiziki şartları düzenleyen yeni kriterler getirildi.

Antalya'da birçok okulda son haftalarda artan hasta öğrenci sayısı, endişeye neden oldu. Özellikle ilkokul ve ortaokullarda öksürük, yüksek ateş, halsizlik gibi şikayetlerle sağlık kuruluşlarına başvuran çocukların sayısı dikkat çekiyor. Uzmanlar, okullarda yayılan viral enfeksiyonların hızla bulaşabileceğini belirterek, hasta çocukların evde dinlenmesi gerektiğini vurguluyor.

Sınıflarda Hijyen Önlemleri Artırıldı

İl Milli Eğitim Müdürlüğü ve okul yönetimleri, hijyen önlemlerini artırdı. Sınıfların düzenli olarak havalandırılması, temizlik sıklığının artırılması ve öğrencilerin el hijyenine dikkat etmeleri için bilgilendirme çalışmaları başlatıldı. Bazı okullarda öğretmenler, sabah saatlerinde öğrencilerin genel sağlık durumunu gözlemleyerek riskli durumları rapor ediyor.

“Maske ve Temizlik Kurallarına Uyum Şart”

Antalya İl Sağlık Müdürlüğü’nden yapılan açıklamada ise şu ifadelere yer verildi:

“Mevsim geçişi nedeniyle viral enfeksiyonlar artış gösterdi. Bu süreçte özellikle toplu alanlarda, yani okullarda bulaş riski çok yüksek. Hasta bireylerin evde istirahat etmesi, maske kullanımı ve kişisel hijyene dikkat edilmesi büyük önem taşıyor.”

Uzman Doktorlardan Velilere Tavsiyeler

Çocuk Sağlığı Uzmanı Dr. Burcu Yıldız, bağışıklık sistemini destekleyecek şekilde beslenmenin önemine dikkat çekti:

“Bol sıvı tüketimi, meyve-sebze ağırlıklı beslenme, yeterli uyku ve gerekirse vitamin desteği ile bu dönemde çocuklar daha güçlü hale getirilebilir. Ancak en önemlisi, hasta çocukların istirahat etmesidir.”

Geçen hafta Sağlıklı Hayat Akademisi programını başlattıklarını anımsatan Memişoğlu, insanların nasıl besleneceklerini, egzersizlerini ve sağlıklı kalmanın yollarını bu program sayesinde öğrenebileceklerini aktardı.

Memişoğlu, gençlere sağlıklı hayat merkezlerine başvurmaları çağrısı yaparak, "Gençler lütfen, sağlıklı hayat merkezlerini ziyaret etsinler. Orada onlara koşu bandından, egzersiz salonlarına, beslenme, diyet uzmanlarından, psikologlara kadar her türlü desteği veriyoruz. Gençlerden özellikle istirhamım Sağlıklı Hayat Merkezlerini ziyaret etmeleridir." diye konuştu.

"ALTI HASTALIĞA KARŞI TEK BİR AŞI UYGULANACAK"
Bakan Memişoğlu, "difteri", "boğmaca", "tetanos", "çocuk felci" ve "hemofilus influenza tip B"ye karşı koruma sağlayan beşli karma aşıya "Hepatit B" aşısının da eklediğini belirterek, şöyle devam etti: "Böylece karma aşımız, danışma kurulumuzun önerisi doğrultusunda altı hastalığı koruyacak şekilde programa dahil edildi. Özellikle aşı ile ilgili insanlarımıza şunu ifade etmek istiyorum. Bugün aşılar sayesinde insanlık bulaşıcı hastalıklarla çok daha rahat mücadele ediyor. Yaşam sürelerimiz arttı. Bugün etrafımızda çocuk felci, difteri görmememizin, çiçek hastalığının dünyada artık olmamasının en önemli sebebi aşılar. Nasıl diyet yapıyorsak, beslenmemize dikkat ediyorsak, koruyuculuğu ön planda tutuyorsak aşılar da bizi bulaşıcı, salgın hastalıklardan koruyan en önemli silahlarımız. Aşılar, çocuklarımızın hastalanmamasını, bulaşıcı hastalıktan etkilenmemesini sağlıyor. Onun için toplumumuzun özellikle aşı programlarına uymalarını, hekimlerimizin, sağlık çalışanlarımızın önerileri doğrultusunda hareket etmelerini bekliyoruz. Sağlık her şeydir. İnsanın mutluluğunun en önemli kaynağı sağlıktır. Sağlığımızı kaybetmeden, sağlığımızı korumayı bilmemiz lazım."

"HASTALIK DEĞİL SAĞLIK BAKANLIĞIYIZ"
Türkiye'nin tedavi hizmetleri konusunda dünyaya örnek olabilecek bir hizmet verdiğini vurgulayan Memişoğlu, şu ifadeleri kullandı: "Özellikle son 22 yılda Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğinde Türkiye sağlık hizmetleri konusunda dünyaya örnek olabilen bir ülke. Bizim sağlığımızı koruyacak şekilde artık toplumsal olarak da bu işin üstesinden gelmemiz lazım. Sadece sağlıkçılar değil, tüm toplumun sağlıklı kalması için destek vermesi ve çaba harcaması gerekir. Maalesef hala üç insanımızdan biri sigara kullanıyor. Dört insanımızdan birisi de aşırı kilolu. Bunlar hepsi bir süre sonra hastalık olarak, sağlıksızlık olarak bize dönüyor. O nedenle sağlığımızın değerini bilelim. Biz, hastalık bakanlığı değiliz, Sağlık Bakanlığız. Öncelikle insanlarımızın sağlıklı kalmasını ve kendilerini korumasını istiyoruz. Aşı da bunların en önemlisi. Bebeklerimize aşılarının zamanında yaptırılmasını, aşı programlarına uyulmasını istiyoruz."

Bakan Memişoğlu'nun konuşmasının ardından altı bileşenli karma aşının uygulamasına geçildi. Aşı yapılan bebeklerle ilgilenen Memişoğlu, aileleriyle de bir süre sohbet etti.

Güneş ışığı sayesinde vücut, D vitamini üretimini artırıyor. Bu da kemik sağlığından bağışıklık sistemine kadar pek çok alanda vücuda destek oluyor. Özellikle D vitamini eksikliği, bağışıklık sisteminin zayıflamasına neden olarak enfeksiyonlara karşı direncin düşmesine yol açabiliyor.

Uzmanlar, her gün sabah ya da öğle saatlerinde, kısa süreli doğrudan güneş ışığına çıkmanın, özellikle pandemi sonrası dönemde daha da önemli hale geldiğini ifade ediyor. Ancak aşırı güneşe maruz kalmanın da zararlı olabileceği uyarısında bulunarak, koruyucu krem kullanımı ve doğru zamanlamanın önemine dikkat çekiyorlar.

Yeterli düzeyde güneş ışığına maruz kalmak; depresyon, kemik erimesi, bazı cilt hastalıkları ve bağışıklık sistemiyle ilgili sorunların önlenmesine katkı sağlıyor. Uzmanlar, güneşin hem fiziksel hem de ruhsal sağlık üzerindeki etkilerini göz ardı etmemek gerektiğini vurguluyor.

.

Baharda mevsim sebze ve meyvelerinin tüketiminin önemli olduğunu söyleyen Uzman Diyetisyen Betül Merd, "Bahar aylarında nasıl beslenmeliyiz, üzerimizde oluşturmuş olduğu yorgunlukları nasıl atabiliriz gibi sorularla çok fazla karşılaşıyoruz bu dönemde. Bahar aylarında bağışıklık sistemlerimizi desteklemek, enerji seviyemizi korumak ve bahar yorgunluğunu önlemek için beslenmeye dikkat etmek önemli. Mevsim sebze ve meyvelerinin tüketimi çok önemli diyoruz bu dönemde. Bahar mevsimi de taze yeşillikler, enginar ve kuşkonmaz gibi besinlerin en bol olduğu dönemlerdir. Antioksidan açısından zengin olan bu gıdalar vücudu arındırır ve bağışıklığı güçlendirir. Su tüketimine çok dikkat etmeliyiz. Kıştan çıkan vücut toksinleri atmak ve metabolizmayı hızlandırmak için suya daha fazla ihtiyaç duyuyor. Günde en az 2-2,5 litre su içmek bahar yorgunluğunu azaltmaya yardımcı olur" dedi.

Merd, baharda lif oranı yüksek besinlerin de tercih edilmesi gerektiğini söyleyerek, "Lif oranı yüksek besinler tercih edilmeli. Çünkü sindirim sistemimizin düzenlenmesi için tam tahıllar, sebzeler, meyveler ve kuru baklagiller gibi lif açısından zengin besinleri tüketmek çok önemlidir. Bu besinlerin bağırsak sağlığını desteklemede ve detoks etkisi oluşturmakta da etkisi vardır. Probiyotik ve prebiyotiklere yer verilmesini istiyoruz. Hem şişkinlik şikayetlerimizin önlenmesinde ki bahar aylarında sık karşılaştığımız sorunlardan bir tanesi de şişkinlik şikayetleridir. Bu dönemde onları azaltmak için probiyotik ve prebiyotik besinlere yer vermeliyiz. Yani yoğurt, ayran ve turşu gibi besinlere yer verirsek gaz şikayetlerimiz önlenmiş olur. Kuru baklagilleri yaparken 72 saat suda bekletip asitlerini uzaklaştırmak için suyunu sık değiştirip o şekilde pişirirsek yine şişkinlik şikayetlerimizin önüne geçecektir" ifadelerini kullandı.

Mide Bulantısı veya Hazımsızlık Hissi

Özellikle kadınlarda, kalp krizi mide şikayetleri gibi hissedilebilir. Bulantı, kusma veya mide ekşimesi yaşanabilir.

Baş Dönmesi veya Sersemlik

Düşük tansiyonla birlikte sersemlik hissi, bayılma öncesi bir durum olabilir.

Dikkat Edilmesi Gerekenler

Belirtiler kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Kadınlar, yaşlılar ve diyabet hastaları bazen yalnızca yorgunluk hissi gibi farklı belirtiler gösterebilir.

Eğer yukarıdaki belirtilerden biri veya birkaçı aniden ortaya çıktıysa ve 5-10 dakika içinde geçmiyorsa, hemen 112'yi (veya yerel acil servisi) aramak gereklidir. Kendi başınıza hastaneye gitmeye çalışmak riskli olabilir.

Unutmayın: Kalp krizi, erken fark edilip müdahale edilmediği takdirde ölümcül olabilir. Bu yüzden vücudunuzdaki herhangi bir olağan dışı değişikliği dikkate almalı ve uzman bir sağlık profesyoneline başvurmalısınız.

Dünya Sağlık Haftası kapsamında Manavgat Belediyesi tarafından düzenlenen 'Gizli Tehlike: İnme, Beyin Damar Hastalıkları Tanı ve Tedavisi' başlıklı seminer, Manavgat Atatürk Kültür Merkezi'nde gerçekleşti. Seminere, Manavgat Belediye Başkanı Niyazi Nefi Kara ile eşi Dr. Hacer Ceyhan Kara ve vatandaşlar katılım sağladı. Seminerde girişimsel nöroloji uzmanı Uzm. Dr. Elif Sarıönder Gencer, inme ve beyin-damar hastalıklarının nedenleri, risk faktörleri, erken tanı yöntemleri ve tedavi süreçleri hakkında detaylı bilgiler sundu.

'BÜYÜK BİR ŞANS'

Manavgat Belediye Başkanı Niyazi Nefi Kara, meslektaşı olan Uzm. Dr. Elif Sarıönder Gencer'in bilgi ve tecrübelerini paylaşmasının önemine vurgu yaptı. Başkan Kara, "Elif Hanım ile asistanlığından bu yana tanışıyoruz ve kendisi çok takdir ettiğim bir meslektaşım. Nörolojinin birçok bölümü var ancak inme ve felç konularında en güvendiğimiz doktorlarımızdan biri kendisidir. Bu alanda çalışan hekimlerimizin sayısı oldukça az ve gerçekten çok önemli bir branş. Kendisine verdiği kıymetli bilgiler için teşekkür ederim. Burada olması, sadece sizler için değil bizim için de büyük bir şans" dedi.

GENCER: ERKEN TANI VE TEDAVİ HAYAT KURTARIR

Seminerin sonunda Uzm. Dr. Elif Sarıönder Gencer, Manavgat Belediyesi'ne teşekkürlerini sunarak, şunları ifade etti:

"Manavgat Belediyesi'nin nazik daveti ve Nefi Bey'in destekleri sayesinde inme hastalığı, yani beyin krizi hakkında kapsamlı bir toplantı gerçekleştirdik. Beyin krizi, ülkemizde ve dünyada en çok sakatlık ve ölüm nedeni olan hastalıklardan biridir. Ancak erken tanı ve tedavi ile birçok hastanın hayatı kurtarılabilir ve sakatlık oranı büyük ölçüde azaltılabilir. Manavgat Belediyesi'ne nazik davetleri için teşekkür ederim."

Seminerin sonunda Manavgat Belediye Başkanı Niyazi Nefi Kara tarafından Uzm. Dr. Elif Sarıönder Gencer'e plaket ve çiçek takdim edildi.

Polenlerden korunun: Polenlerin yoğun olduğu sabah ve akşam saatlerinde dışarı çıkmamaya özen gösterin.

Kapalı ortamlarda önlem alın: Pencereleri mümkün olduğunca kapalı tutun ve hava filtrelerini düzenli değiştirin.

Kişisel hijyene dikkat edin: Dış ortamdan eve geldiğinizde kıyafetlerinizi değiştirin ve duş alın.

Ev ortamını temiz tutun: Ev temizliği yaparken maske kullanın, çamaşırları dışarıda kurutmaktan kaçının ve evin nem dengesini koruyun.

Doğru yatak ve yorgan seçimi yapın: Yün yastık ve battaniyeler yerine pamuklu veya sentetik ürünler tercih edin.

Erken tanı ve doğru önlemler sayesinde alerjik rinitin etkileri minimuma indirilebilir ve baharın keyfini çıkarmak mümkün hale gelebilir.

Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürü Muhammed Atak, AA muhabirine yaptığı açıklamada, toplumun sağlık okuryazarlık düzeyini artırmayı ve vatandaşların sağlıklarını kontrol altına alabilecek bilgiye ulaşmasını sağlamayı amaçladıklarını söyledi.

Atak, toplumun sağlık konusundaki bilgi seviyesini artırmayı ve bireylerin kendi sağlık süreçlerinde aktif rol almasını hedeflediklerini ifade etti.

Sağlığın yalnızca bedensel bir sakatlık olarak görülmemesi gerektiğini vurgulayan Atak, "Sağlık ruhsal, fiziksel ve zihinsel yönden iyi olma halidir. Bunu her fırsatta da dile getiriyoruz. Tam iyilik haline ulaşabilmek için bireylerin de sağlıkla ilgili sorumluluğunun farkında olması ve ona yönelik gerekli adımları atması, bu süreci çok ciddi anlamda güçlendirecektir." dedi.

Atak, Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu'nun liderliğinde, Sağlıklı Türkiye Yüzyılı vizyonu doğrultusunda koruyan, geliştiren ve üreten sağlık modeliyle Bakanlığın bu süreçte yeni bir yaklaşım sergilediğini ifade ederek, en önemli hedeflerinden birinin birinci basamak sağlık hizmetlerinin güçlendirilmesi ve toplumun koruyucu sağlık hizmetlerini ön plana çıkaran hamleler yapması olacağını söyledi.

Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü olarak en önemli sorumluluk alanlarından biri olan sağlık okuryazarlığı konusunda, yeni bir süreci başlatma ve etkili bir hamle ortaya koyma gayreti içinde olduklarının altını çizen Atak, toplumun bu alandaki mevcut durumunun doğru şekilde tespit edilmesinin büyük önem taşıdığını vurguladı.

Atak, daha önce gerçekleştirilen "Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Düzeyi ve İlişkili Faktörler" araştırmasının, atacakları adımlar açısından önemli bir çerçeve sunduğunu belirterek, "Toplumun sağlık okuryazarlık düzeyine dair elimizde artık somut veriler var. Bu bulgulardan hareketle yeni bir eylem planı hazırlığı içindeyiz. Bu yıl, 35 dış paydaşla toplumun aktif katılım göstereceği, herkesin sürece katkı sunabileceği kapsayıcı bir program başlatmak istiyoruz." açıklamasını yaptı.

Atak, çok boyutlu ve bütüncül bir yaklaşım ortaya koymaya çalıştıklarını belirterek, "Bunun hastane tarafı da var. Toplumla ilgili risk gruplarına yönelik kronik hastalığı olanlar, yaşlı grup özellikle de çocuklara yönelik farklı boyutları olan bir eylem planı hazırlığımız var. Tabii ki iletişim süreçleri de burada çok büyük önem arz ediyor. Bu bütüncül yaklaşımla beraber toplumda sağlık okuryazarlığı noktasında yeni bir farkındalık oluşturmaya gayret edeceğiz." bilgisini verdi.

'EĞİTİM SEFERBERLİĞİ BAŞLATILACAK'

"Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Düzeyi ve İlişkili Faktörler" araştırmasının 2018 ve 2024 yılı sonuçlarını karşılaştırdıklarında sağlık okuryazarlığı konusunda toplumda bilgi artışı olduğunu gözlemlediklerine işaret eden Atak, "Toplum nezdinde yaklaşık yüzde 15'lik bir artıştan söz edebiliyoruz. Bilgiye erişim olanakları özellikle dijital platformların yaygın kullanımıyla birlikte önemli ölçüde arttı. Ancak bu bilgiyi günlük yaşam pratiklerine yansıtma konusunda hala önemli bir mesafe katetmemiz gerektiğini düşünüyoruz." diye konuştu.

Atak, şunları kaydetti:

"Güncel verilere göre, toplumda her 2 kişiden birinin sağlık okuryazarlığı düzeyinin yetersiz olduğunu görüyoruz; yani halen yüzde 50'nin altında bir düzeyden söz ediyoruz. Bu tabloyu tersine çevirmek için sağlıkla ilgili güçlü ve kapsayıcı bir eğitim seferberliği başlatıyoruz. Öğrencilerin bedenlerini tanımaları, sağlıklarını korumaları ve sağlıklı olma durumlarına dair bilinç kazanmaları için öğretmenlerimizle birlikte sahada olacağız."

Sağlık okuryazarlığı konusunda topyekun mücadele edilmesi gerektiğine dikkati çeken Atak, "Burada özellikle okul çağı çocukları bizim için en önemli hedef kitle. Çocuklardaki o bilgi haznesini zenginleştirmek ve onlara katkı sunmak gerçekten önem arz ediyor. 'Sağlıklı Çocuk Sağlıklı Gelecek' programı kapsamında da özellikle okullardaki öğrenci ve öğretmenlere de yönelik bir eğitim seferberliği başlatıyoruz. Öğrencileri de bu süreçte ciddi bir şekilde eğitim sürecine katarak da yeni bir seferberlik başlatıyoruz." diye konuştu.

ECZACILAR DA SÜRECE DAHİL EDİLECEK

Atak, sağlık okuryazarlığı yeni eylem planının diğer ayağının da hastaneler olduğunu aktararak, "Sağlık kurumlarına başvuran vatandaşların da kendi başvurduğu alanla ilgili de sağlık çalışanlarımızın da bu noktada iyi bir rehberlik yapmasının önünü açmaya gayret edeceğiz. Sağlık çalışanlarının yapacağı katkı, vereceği bilgilerle toplumun daha iyi bilgiye erişmesine ciddi anlamda katkı sunacağını biliyoruz." dedi.

Sağlık sisteminin en önemli halkalarından birinin de eczacılar olduğunu belirten Atak, sözlerine şöyle devam etti:

"Sağlık sistemine girdikten ve çıktıktan sonra en önemli halkalardan biri de eczacılar. Eczacıları da bu sürece dahil etmeye ve onları da bu mücadelemizde bizimle yan yana ve kol kola mücadeleye aktif olarak katmaya gayret edeceğiz. Eczacıların son dokunuşları ve insanların eve iyi bir bilgiyle gönderilmeleri önem arz ediyor. Kronik hastalığı olanlar ve farklı risk gruplarına yönelik de sağlık okuryazarlığı ile ilgili eğitim programları düzenlemeye gayret edeceğiz. Bakanlığımız bünyesindeki genel müdürlükler de sağlık okuryazarlığını artırmaya yönelik eğitim seferberliğini artırmaya yönelik üzerine düşeni yapacak."

Antalya Şehir Hastanesi konferans salonunda düzenlenen eğitim, İl Sağlık Müdürü Prof. Dr. Behzat Özkan'ın açılış konuşması ile başladı. Eğitim programına İl Sağlık Müdürlüğü yöneticileri, Antalya Şehir Hastanesi Başhekimi Doç. Dr. Nedim Ongun, hastane yönetimi ve ebeler katıldı.

Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen programa Antalya'dan katılan bir Koordinatör Sağlık Bakım Hizmetleri Müdürü ve dört eğitimci ebe, ocak ayında eğitimleri başarıyla tamamladı. Bu süreçle birlikte, kentteki ilk yerel eğitim programı da başlatıldı. Program, doğal doğumun teşvik edilmesi, normal doğuma ilişkin toplumsal farkındalığın artırılması ve ebelerin bilgi ile becerilerinin güncellenmesini amaçlıyor. Sağlık Bakanlığı tarafından 81 ilde yaygınlaştırılması planlanan bu eğitimler, ülke genelinde anne ve bebek sağlığının güçlendirilmesine önemli katkılar sunmayı hedefliyor.

Eğitim programına, il ve ilçelerde tüm hastanelerdeki doğumhanelerde görev yapan ebelerin katılımı sağlanacak. Tecrübe paylaşımı ve hukuksal boyutu başta olmak üzere farklı başlıklarda sunumlar yapılan eğitimlerin ilkiı 7- 11 Nisan, 2'nci eğitim programı 14- 18 Nisan, 3'üncü eğitim programı 5- 9 Mayıs tarihleri arasında planlandrı. Her programda 60 kişi 1 hafta eğitim alacak.

Normal doğumun, anne ve bebek sağlığı açısından en fizyolojik ve güvenli doğum yöntemi olduğu gerçeğinden hareketle; bu eğitimlerle ebelerin sahadaki uygulamalarında daha etkin ve bilinçli rol üstlenmeleri hedefleniyor. Eğitimler, alanında uzman akademisyenler ve sağlık profesyonellerinin katkılarıyla yürütülüyor. Eğitimlerin, normal doğum oranlarının artırılmasına ve sezaryen oranlarının azaltılmasına katkı sağlayarak, anne ve bebek sağlığının korunmasında önemli bir araç olması bekleniyor.

Kalp Hastalıkları: Tansiyon ve Kolesterol Takibi Hayati Öneme Sahip

Kalp hastalıkları, Türkiye’de ölümlerin başlıca sebepleri arasında yer alıyor. Özellikle yüksek tansiyon ve yüksek kolesterol, kalp krizi gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor. Türk Kardiyoloji Derneği, kalp sağlığını korumak için düzenli egzersiz yapmayı, sağlıklı beslenmeyi, tuz tüketimini azaltmayı ve sigara kullanımından kaçınmayı öneriyor. Ayrıca, tansiyon ve kolesterol seviyelerinin düzenli olarak kontrol edilmesi, kalp hastalıklarının önlenmesinde büyük önem taşıyor.

Kanser: Erken Teşhis Hayat Kurtarıyor

Kanser, tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de büyük bir sağlık sorunu olarak öne çıkıyor. Özellikle akciğer, kolon ve meme kanseri en sık görülen türler arasında yer alıyor. Kanserin erken evrede teşhis edilmesi, tedavi şansını artırıyor. Türkiye’de son yıllarda kanser taramaları ve erken teşhis programları artırıldı. Kadınlar için mamografi, erkekler için ise kolon kanseri taramaları belirli yaş aralıklarında ücretsiz olarak yapılabiliyor. Uzmanlar, sigara içmenin kanser riskini artırdığına dikkat çekiyor ve bu alışkanlığın bırakılması gerektiğini vurguluyor.

Diyabet: Sağlıklı Yaşam Tarzı ve Düzenli Takiple Kontrol Altına Alınabilir

Diyabet, son yıllarda Türkiye’de oldukça yaygınlaşan bir hastalık haline geldi. Özellikle obezite ile ilişkili olarak artan diyabet vakaları, toplumsal bir sağlık sorunu halini aldı. Diyabet hastalarının, kan şekeri seviyelerini düzenli olarak takip etmeleri ve sağlıklı beslenmeye özen göstermeleri büyük önem taşıyor. Ayrıca, her yaştan bireyin düzenli fiziksel aktivite yaparak, ideal kilosunu koruması, diyabetin önlenmesinde etkili olabiliyor.

Solunum Yolu Hastalıkları: Grip ve Zatürreye Dikkat

Solunum yolu hastalıkları, özellikle kış aylarında yaygınlaşıyor. Grip ve zatürre gibi hastalıklar, hem çocuklarda hem de yaşlılarda ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor. Uzmanlar, bu hastalıkların önlenmesinde aşıların büyük rol oynadığını belirtiyor. Grip aşısı, özellikle risk grubundaki bireyler için hayat kurtarıcı olabilir. Ayrıca, sigara içmenin solunum yolu hastalıkları için büyük bir risk faktörü olduğu da unutulmamalıdır.

Hastalıklardan Korunmak İçin Alınması Gereken Önlemler:

1. Sağlıklı Beslenme: Yeterli ve dengeli beslenmek, bağışıklık sistemini güçlendirir ve pek çok hastalığın önlenmesine yardımcı olur.

2. Düzenli Egzersiz: Haftada en az 150 dakika orta şiddette egzersiz yapmak, kalp hastalıkları, diyabet ve kanser riskini azaltabilir.

3. Sigara ve Alkolden Kaçınma: Sigara içmek pek çok hastalığa davetiye çıkarır. Alkol tüketimi de sınırlanmalıdır.

4. Düzenli Kontroller: Yıllık sağlık taramaları, hastalıkların erken teşhis edilmesini sağlar ve tedavi sürecini kolaylaştırır.

5. Aşılar: Grip, zatürre, HPV gibi hastalıklar için aşılar, bağışıklık kazanmanın en etkili yoludur.

Sonuç Olarak:

Sağlıklı bir yaşam sürmek için yaşam tarzı değişiklikleri, doğru beslenme ve düzenli sağlık kontrolleri oldukça önemlidir. Türkiye’de yaygın olan hastalıklar için erken teşhis ve önleme yöntemleri sayesinde, pek çok hastalık kontrol altına alınabilir ve yaşam kalitesi artırılabilir. Hem bireysel olarak hem de toplum olarak bu önlemleri almak, sağlıklı bir gelecek için büyük bir adım olacaktır.

1. Alerjilerle Mücadele Edin: Baharda polenlerin artması, alerjik reaksiyonları tetikleyebilir. Polen alerjisi olan kişiler, özellikle sabah saatlerinde dışarıda uzun süre kalmamaya özen göstermelidir. Ayrıca, polenlerin yoğun olduğu zamanlarda camları kapalı tutmak ve dışarıdan geldiğinizde kıyafetlerinizi değiştirmek, alerji semptomlarını azaltabilir.

2. Vitamin C Tüketimini Artırın: Bahar mevsiminde bağışıklık sisteminin güçlü kalması çok önemlidir. C vitamini, vücudun bağışıklık sistemini güçlendiren önemli bir vitamindir. Portakal, limon, mandalina gibi C vitamini açısından zengin meyveleri tüketmek, vücudunuzu grip ve soğuk algınlığına karşı koruyacaktır.

3. Sıvı Tüketimine Dikkat Edin: Bahar aylarında havaların ısınmasıyla birlikte vücudun su ihtiyacı artar. Bol su içmek, vücudun susuz kalmasını engeller ve toksinlerin atılmasına yardımcı olur. Ayrıca, meyve suyu ve bitki çayları gibi doğal sıvıları da tercih edebilirsiniz.

4. Dengeli Beslenmeye Özen Gösterin: Bahar, sebze ve meyve çeşitliliğinin arttığı bir mevsimdir. Yüksek besin değerine sahip taze sebze ve meyveleri, bağışıklık sisteminizi desteklemek için diyetinize dahil edin. Ayrıca, düzenli olarak sağlıklı yağlar (zeytinyağı, avokado) ve protein kaynakları (balık, tavuk, baklagiller) tüketmek, enerji seviyenizi yüksek tutar.

5. Hareket Edin: Bahar, dışarıda zaman geçirebilmek için mükemmel bir mevsimdir. Düzenli fiziksel aktivite yapmak, kalp sağlığını iyileştirir, stresi azaltır ve genel sağlığı artırır. Günde en az 30 dakika yürüyüş yapmak, bahar aylarında sağlıklı kalmak için ideal bir aktivitedir.

6. Uyku Düzeninizi Sağlayın: Bahar, gündüzlerin uzadığı bir dönemdir. Ancak, uyku düzeninizin bozulmaması çok önemlidir. Yeterli uyku almak, vücudun yenilenmesini sağlar ve bağışıklık sisteminin güçlenmesine yardımcı olur. Uyku hijyenine dikkat ederek, her gün aynı saatte yatmak, iyi bir uyku için önemlidir.

7. Bahar Gribine Karşı Önlem Alın: Bahar gribi, sıcaklık değişimlerinden dolayı daha yaygın hale gelebilir. Bol vitamin almak ve ellerinizi sık sık yıkamak, virüslerin yayılmasını engeller. Ayrıca, kıştan kalma bağışıklık zayıflığına dikkat ederek, dengeli bir beslenme ve yeterli uyku düzeni sağlamak önemlidir.

Bahar, doğanın ve sağlığın yenilenme zamanıdır. Sağlıklı yaşam alışkanlıkları ile bu güzel mevsimi keyifle geçirebilir, hem fiziksel hem de ruhsal sağlığınızı güçlendirebilirsiniz. Unutmayın, doğa gibi siz de baharda yenilenebilirsiniz!

Bağışıklık sisteminin en önemli bileşenlerinden biri, beyaz kan hücreleridir. Bu hücreler, zararlı mikroorganizmaları tanır, onlarla savaşır ve yok eder. Ayrıca, bağışıklık sistemi, enfeksiyonlarla karşılaşıldığında bir "hafıza" oluşturur ve aynı patojen tekrar vücuda girdiğinde daha hızlı bir şekilde yanıt verir.

Bağışıklığı Güçlendiren Faktörler

Bağışıklık sistemimizi güçlü tutmak için doğru yaşam alışkanlıklarına sahip olmak oldukça önemlidir. İşte bağışıklık sistemini güçlendiren bazı temel faktörler:

1. Dengeli ve Sağlıklı Beslenme: Bağışıklık sisteminin düzgün çalışabilmesi için vitamin ve mineraller oldukça önemlidir. Özellikle C vitamini, D vitamini, çinko ve probiyotikler, bağışıklığı destekler. Taze meyve ve sebzeler, tam tahıllar ve sağlıklı yağlar, bağışıklık sistemini güçlendiren gıdalardır.

2. Düzenli Egzersiz: Düzenli fiziksel aktivite, bağışıklık sisteminin işleyişini iyileştirir ve vücuda sağlıklı bir denge sağlar. Haftada en az 150 dakika orta şiddette egzersiz, bağışıklık fonksiyonlarını destekler.

3. Yeterli Uyku: Uyku, bağışıklık sistemi için en önemli faktörlerden biridir. Yeterli uyku, vücudun kendini onarmasına ve bağışıklık sisteminin düzgün çalışmasına olanak tanır. Yetişkinlerin her gece 7-9 saat uyumaları önerilir.

4. Stresten Kaçınma: Kronik stres, bağışıklık sistemini zayıflatabilir. Stresin yönetilmesi, meditasyon, yoga gibi rahatlama tekniklerinin kullanılması, bağışıklık sisteminin güçlenmesine yardımcı olabilir.

5. Hijyen ve Aşılar: Temizlik alışkanlıkları, hastalıkların yayılmasını engellemeye yardımcı olur. Ayrıca, aşılar, bağışıklık sistemini güçlendiren en etkili araçlardan biridir. Düzenli aşılar, ciddi hastalıklara karşı vücudu korur.