Türkiye’de kuş ölümleri alarm veriyor: Tek noktada 106 leylek öldü, 70 kuruluş harekete geçti

Türkiye'de elektrik hatları nedeniyle yaşanan göçmen kuş ölümleri, 10 Ekim Dünya Göçmen Kuşlar Günü'nde yeniden gündeme geldi. WWF-Türkiye, Doğa Derneği, Eko Alan ve Kuş Kolektifi öncülüğünde 70'i aşkın kuruluş, riskli elektrik ve demir yolu hatlarında acil önlem alınması çağrısında bulundu. Ortak açıklamada, 2026 yazında İstanbul Tahtakale'deki tren hattının tek bir noktasında elektrik akımına kapılarak öldüğü belirtilen 106 leylek örnek gösterildi. Kuruluşlar, kuşların göç yollarının güvenli hale getirilmesi için ulusal eylem planı hazırlanmasını istedi.

70'İ AŞKIN KURULUŞTAN ORTAK ÇAĞRI

Türkiye'nin farklı bölgelerinde faaliyet gösteren çevre kuruluşları, sivil toplum örgütleri, platformlar ve meslek kuruluşları, göçmen kuşların elektrik hatlarında yaşamını yitirmesini önlemek amacıyla ortak açıklama yaptı.

WWF-Türkiye, Doğa Derneği, Eko Alan ve Kuş Kolektifi öncülüğünde hazırlanan çağrı, 10 Ekim Dünya Göçmen Kuşlar Günü dolayısıyla yeniden kamuoyuyla paylaşıldı.

70'i aşkın kuruluşun destek verdiği açıklamada, göçmen kuşların güvenliğinin sağlanması için ilgili bakanlıkların, kamu kurumlarının ve enerji altyapısı işletmecilerinin koordinasyon içinde çalışması gerektiği vurgulandı.

Özellikle elektrik direkleri ve enerji nakil hatlarının kuşlar açısından oluşturduğu risklerin azaltılması istendi.

İSTANBUL'DA TEK NOKTADA 106 LEYLEK ÖLÜMÜ

Ortak açıklamada en dikkat çekici örneklerden biri, İstanbul'un Tahtakale bölgesinde yaşandığı belirtilen toplu leylek ölümleri oldu.

Açıklamaya göre 2026 yazında, trenlerin elektrik beslemesini sağlayan hattın tek bir noktasında elektrik akımına kapılarak ölen 106 leylek tespit edildi.

Farklı illerden de elektrik iletim ve dağıtım hatlarıyla bağlantılı kuş ölümlerinin bildirildiği belirtilerek sorunun yalnızca İstanbul'la sınırlı olmadığı ifade edildi.

Göç sırasında dinlenmek veya gecelemek amacıyla elektrik direklerine konan kuşların, yalıtımsız altyapı nedeniyle elektrik akımına kapılabildiğine dikkat çekildi.

Kuruluşlar, uygun izolasyon ve teknik düzenlemelerle bu tür ölümlerin önemli ölçüde azaltılabileceğini belirtti.

TÜRKİYE MİLYONLARCA GÖÇMEN KUŞUN GEÇİŞ NOKTASI

Avrupa ile Afrika arasındaki önemli kuş göç güzergâhlarından biri üzerinde bulunan Türkiye, her yıl milyonlarca göçmen kuşun yolculuğunda kritik bir konumda yer alıyor.

Ortak açıklamada, sonbahar göçü sırasında Orta ve Doğu Avrupa'da üreyen leyleklerin neredeyse tamamının ve küçük orman kartalı popülasyonunun yaklaşık yüzde 90'ının Trakya üzerinden İstanbul Boğazı'na ulaştığı belirtildi.

Kuşların buradan Anadolu, Toroslar ve Amanos Dağları üzerinden Orta Doğu'ya, ardından Afrika'daki kışlama alanlarına ilerlediği kaydedildi.

Göçmen kuşların yaşam alanı kaybı, avcılık ve tarımsal kimyasallar gibi tehditlerin yanı sıra elektrik altyapısından kaynaklanan risklerle de karşı karşıya kaldığı vurgulandı.

Özellikle leylekler, akbabalar ve kartallar gibi geniş kanatlı kuşların elektrik direklerinde daha yüksek risk altında olduğu ifade edildi.

ULUSAL GÖÇ YOLLARI GÜVENLİĞİ EYLEM PLANI İSTENDİ

70'i aşkın kuruluşun ortak açıklamasında, göçmen kuşların korunması amacıyla ülke çapında uygulanabilecek önlemler sıralandı.

Kuruluşların talepleri arasında şunlar yer aldı:

• Kuş ölümlerinin yoğunlaştığı kritik elektrik hatlarında acil izolasyon ve işaretleme yapılması.

• Kamu kurumları, TEİAŞ, TCDD, bölgesel elektrik dağıtım şirketleri ve özel hat sahiplerinin katılımıyla Ulusal Göç Yolları Güvenliği Eylem Planı hazırlanması.

• Göç dönemlerinde ülke genelinde düzenli izleme çalışmaları yürütülmesi ve ortak veri tabanı oluşturulması.

• Trakya ve Marmara başta olmak üzere göç koridorlarındaki riskli demir yolu ve elektrik hatlarının haritalandırılması.

• Kuş dostu enerji altyapısı uygulamalarını güvence altına alacak mevzuat düzenlemelerinin güçlendirilmesi.

Açıklamada, koruma çalışmalarının sahadan elde edilen verilere dayanması ve riskli noktaların önceliklendirilmesi gerektiği ifade edildi.

“BU YARALANMALAR VE ÖLÜMLER ÖNLENEBİLİR”

WWF-Türkiye Doğa Koruma Kıdemli Uzmanı Can Yeniyurt, göçmen kuşların korunmasının ortak sorumluluk olduğunu belirtti.

Dünya Göçmen Kuşlar Günü'nün bu sorumluluğu hatırlattığını ifade eden Yeniyurt, elektrik hatlarında yaşanan ölümlerin önlenebileceğine dikkat çekti.

Yeniyurt, "Dünya Göçmen Kuşlar Günü, kuşların sınır tanımayan yolculuğunu ve bu yolculuğun güvenliğini sağlama konusundaki ortak sorumluluğumuzu hatırlatıyor. Leylekler ve akbabalar gibi geniş kanatlı, süzülerek göç eden kuşlar elektrik hatlarında daha yüksek riskle karşılaşıyor. Ancak bu yaralanmalar ve ölümler önlenebilir. Hatların izole edilmesi ve görünür hale getirilmesi riski önemli ölçüde azaltıyor" dedi.

KELAYNAKLAR İÇİN 2,4 KİLOMETRELİK HAT İZOLE EDİLDİ

WWF-Türkiye'nin geçmiş yıllarda yürüttüğü koruma çalışmalarına da değinen Can Yeniyurt, kelaynakların elektrik hatlarından kaynaklanan ölümlerinin önlenmesi amacıyla gerçekleştirilen uygulamayı örnek gösterdi.

Yeniyurt, "WWF-Türkiye olarak geçmişte paydaşlarımızla yürüttüğümüz çalışmalar kapsamında, kelaynakların ölümüne neden olan elektrik direklerini ve hattın 2,4 kilometrelik riskli bölümünü izole ettirdik" ifadelerini kullandı.

Bu tür uygulamaların doğru teknik önlemlerle kuş ölümlerinin azaltılabileceğini gösterdiğini belirten Yeniyurt, 70'i aşkın kuruluşun ortak çağrısının ülke çapında somut adımlar atılması gerektiğine işaret ettiğini söyledi.

“TAHTAKALE'DEKİ VAKALAR SORUNUN GÖRÜNEN YÜZÜ”

İstanbul Tahtakale'deki leylek ölümlerini belgeleyerek "Leylekler İçin Acil Çağrı" kampanyasını başlatan doğa korumacı Erdem Kuruca, olayların daha geniş bir soruna işaret ettiğini ifade etti.

Kuruca, "Tahtakale'deki vakalar, karşı karşıya olduğumuz sorunun yalnızca görünen yüzü" dedi.

İstanbul gibi yoğun nüfuslu bir kentte dahi toplu kuş ölümlerinin uzun süre fark edilmeyebildiğini savunan Kuruca, Trakya ve Anadolu'daki izleme ve raporlama eksikliklerinin gerçek tablonun ortaya çıkarılmasını zorlaştırabileceğine dikkat çekti.

“RİSKLİ HATLAR ACİLEN HARİTALANDIRILMALI”

Kuş ölümlerinin önlenmesi için bilimsel verilere dayalı koruma stratejileri oluşturulması gerektiğini vurgulayan Erdem Kuruca, elektrik hatlarındaki tehlikeli noktaların belirlenmesini istedi.

Kuruca, "Acilen riskli hatların haritalandırılıp ölüm oranının yüksek olduğu noktaların belirlenmesi ve koruma stratejilerinin elde edilen bu verilere göre oluşturulması şart" diye konuştu.

Gerekli önlemlerin alınmaması durumunda benzer ölümlerin her yıl yaşanmaya devam edebileceği uyarısında bulundu.

DÜNYA GÖÇMEN KUŞLAR GÜNÜ'NDE DOĞA KORUMA MESAJI

10 Ekim Dünya Göçmen Kuşlar Günü kapsamında yinelenen ortak çağrı, Türkiye'nin uluslararası kuş göç yollarındaki önemini bir kez daha gündeme taşıdı.

Çevre kuruluşları, elektrik ve demir yolu altyapısının kuşların güvenliğini gözeten teknik uygulamalarla düzenlenmesinin önemine dikkat çekti.

70'i aşkın kuruluş, özellikle kuş ölümlerinin tespit edildiği kritik noktalarda zaman kaybedilmeden önlem alınmasını ve ülke genelinde kapsamlı bir göç yolları güvenliği planı hazırlanmasını talep etti.