Akdeniz Üniversitesinde Yapay Zekâ Konferansı: Türk Bilim İnsanın 10 Bin Atıf Alan Çalışması Anlatıldı

Akdeniz Üniversitesinde Prof. Dr. Derviş Karaboğa, Yapay Arı Kolonisi algoritmasını anlattı. 10 bini aşkın atıf alan çalışma ve yapay zekâ uygulamaları ele alındı.

Kasım 18, 2026 - 16:27
 0
Akdeniz Üniversitesinde Yapay Zekâ Konferansı: Türk Bilim İnsanın 10 Bin Atıf Alan Çalışması Anlatıldı
Akdeniz Üniversitesinde Yapay Zekâ Konferansı: Türk Bilim İnsanın 10 Bin Atıf Alan Çalışması Anlatıldı
Akdeniz Üniversitesinde Yapay Zekâ Konferansı: Türk Bilim İnsanın 10 Bin Atıf Alan Çalışması Anlatıldı
Akdeniz Üniversitesinde Yapay Zekâ Konferansı: Türk Bilim İnsanın 10 Bin Atıf Alan Çalışması Anlatıldı

Akdeniz Üniversitesi, yapay zekâ ve sürü zekâsı alanındaki bilimsel çalışmalarıyla tanınan Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Üyesi Prof. Dr. Derviş Karaboğa'yı ağırladı. Fen Fakültesi ev sahipliğinde gerçekleştirilen “Yapay Arı Kolonisi (ABC) ve Çoklu-Ajan Yönetim Mimarisi” konferansında Karaboğa, 2005 yılında geliştirdiği Yapay Arı Kolonisi algoritmasının ortaya çıkışını, çalışma prensiplerini ve farklı sektörlerdeki uygulamalarını anlattı. Karaboğa, geliştirdiği algoritmanın 10 binin üzerinde akademik atıf aldığını belirterek Türkiye kaynaklı bilimsel araştırmaların uluslararası alandaki etkisine dikkat çekti.

AKDENİZ ÜNİVERSİTESİNDE YAPAY ZEKÂ KONFERANSI

Akdeniz Üniversitesi Fen Fakültesi, yapay zekâ ve hesaplamalı zekâ alanında önemli çalışmalar gerçekleştiren YÖK Üyesi Prof. Dr. Derviş Karaboğa'yı konuk etti.

“Yapay Arı Kolonisi (ABC) ve Çoklu-Ajan Yönetim Mimarisi” başlığıyla düzenlenen konferansta, doğadan ilham alan yapay zekâ algoritmalarının çalışma prensipleri ve teknolojideki kullanım alanları ele alındı.

Prof. Dr. Karaboğa, 2005 yılında literatüre kazandırdığı Yapay Arı Kolonisi algoritmasının gelişim sürecini ve bilim dünyasında gördüğü ilgiyi katılımcılarla paylaştı.

YAPAY ARI KOLONİSİ ALGORİTMASI NEDİR?

Yapay Arı Kolonisi (Artificial Bee Colony-ABC) algoritması, bal arılarının besin kaynaklarını araştırma ve birbirleriyle bilgi paylaşma davranışlarından esinlenen bir optimizasyon yöntemi olarak geliştirildi.

Algoritma, belirli koşullar altında bir problemin en uygun çözümünü bulmak için arı kolonilerindeki kolektif davranışları matematiksel olarak modelliyor.

Mühendislik ve bilgisayar bilimlerinde kullanılan yöntem, çok sayıda olası çözüm arasından uygun sonuçların araştırılmasına yardımcı oluyor.

Konferansta Karaboğa, arıların duyusal algıları ve iletişim yöntemlerinden hareketle geliştirdiği yaklaşımın temel özelliklerini anlattı.

İLAÇ TASARIMINDAN MÜHENDİSLİĞE GENİŞ KULLANIM ALANI

Yapay Arı Kolonisi algoritması, farklı sektörlerdeki optimizasyon problemlerinin çözümünde kullanılabiliyor.

Yöntemin uygulama alanları arasında ilaç tasarımı, inşaat ve beton teknolojileri, elektronik devre tasarımı ve çeşitli mühendislik çalışmaları bulunuyor.

Prof. Dr. Karaboğa, konferansta algoritmayı Parçacık Sürü Optimizasyonu (PSO) ve Karınca Kolonisi Optimizasyonu (ACO) gibi diğer doğadan esinlenen yöntemlerle de karşılaştırdı.

Farklı optimizasyon yaklaşımlarının güçlü yönlerini ve kullanım özelliklerini değerlendirdi.

KARABOĞA: 10 BİNİN ÜZERİNDE ATIF ALDI

Geliştirdiği algoritmanın bilim dünyasındaki etkisini değerlendiren Prof. Dr. Derviş Karaboğa, ilk teknik raporun 2005 yılında yayımlandığını söyledi.

Karaboğa, “Çok basit ve sade görünen bu algoritmanın ilk raporu 2005 yılında yayımlandı. Bu çalışma şu anda ilgili listelerde 10 binin üzerinde atıf almıştır” dedi.

Bilimsel çalışmalarda karmaşıklığın tek başına başarı ölçütü olmadığını vurgulayan Karaboğa, doğayı doğru modelleyen sade yaklaşımların da önemli sonuçlar ortaya koyabileceğini belirtti.

Karaboğa, “Esasında başarılı bir modelin illa ki karmaşık olması şart değildir, yeter ki doğayı doğru modellesin ve işe yarasın” ifadelerini kullandı.

TÜRKİYE KAYNAKLI YAYINLAR ARASINDA DİKKAT ÇEKEN SIRALAMA

Yapay Arı Kolonisi algoritmasıyla ilgili temel bilimsel makalenin 2007 yılında yayımlandığını belirten Prof. Dr. Karaboğa, çalışmanın uluslararası atıf veritabanlarındaki yerine ilişkin bilgi verdi.

Web of Science veritabanında Türkiye kaynaklı yaklaşık 1 milyon 400 bin yayın bulunduğunu ifade eden Karaboğa, söz konusu çalışmanın en fazla atıf alan makaleler arasında yaklaşık 17'nci sırada yer aldığını söyledi.

Karaboğa, daha üst sıralardaki yayınların önemli bölümünün yurt dışında araştırmalar gerçekleştiren Türk bilim insanlarının çalışmalarından oluştuğunu belirterek ABC algoritmasının Türkiye'de geliştirilmiş bir bilimsel çalışma olduğuna dikkat çekti.

TÜBİTAK VE TÜBA'DAN BİLİM ÖDÜLLERİ

Prof. Dr. Karaboğa, Yapay Arı Kolonisi algoritmasına yönelik çalışmalarının bilimsel ödüllerle de değerlendirildiğini anlattı.

2023 yılında kendisine TÜBİTAK Bilim Ödülü ve TÜBA Uluslararası Akademi Ödülü verildiğini belirten Karaboğa, bu başarıların bilimsel araştırmaların önemini ortaya koyduğunu söyledi.

ABC algoritmasının 20'nci yılı dolayısıyla geçen yıl uluslararası bir çalıştay düzenlediklerini de aktardı.

ABC ALGORİTMASI İÇİN ULUSLARARASI ÖZEL SAYI

Prof. Dr. Karaboğa, uluslararası bilimsel dergi Applied Soft Computing'in ABC algoritmasının 20'nci yılına özel bir sayı hazırladığını açıkladı.

Özel sayı kapsamında 27-28 makalenin yayımlandığını belirten Karaboğa, toplam makale sayısının 30-35'e ulaşabileceğini ifade etti.

Türkiye'de TR Dizin kapsamında yer alan bir enstitü dergisinin de algoritmaya yönelik özel sayı hazırladığını söyledi.

Karaboğa, Türkiye'den çıkan bilimsel çalışmaların uluslararası platformlarda daha fazla görünürlük kazanmasını önemsediklerini dile getirdi.

100'DEN FAZLA LİSANSÜSTÜ TEZE KONU OLDU

Yapay Arı Kolonisi algoritmasının Türkiye'deki akademik araştırmalara da katkı sunduğunu belirten Prof. Dr. Karaboğa, YÖK Ulusal Tez Merkezi'nde yaptığı anahtar kelime taramasında ABC konusunda 100'ün üzerinde yüksek lisans ve doktora tezine rastladığını söyledi.

Genç araştırmacıların algoritmayı farklı bilimsel alanlarda kullanmasının memnuniyet verici olduğunu ifade etti.

Akdeniz Üniversitesinde de ABC algoritmasına yönelik çalışmalar yapan iki öğretim üyesi bulunduğunu belirten Karaboğa, araştırmacılara teşekkür etti.

KAYSERİ'DE YAPAY ZEKÂNIN ABC'Sİ ANITI

Konferansta bilimsel başarıların genç kuşaklara aktarılması amacıyla hazırlanan “Yapay Zekânın ABC'si Anıtı” da gündeme geldi.

Prof. Dr. Karaboğa, 2023 yılında bilimsel başarılarını öğrenciler için ilham kaynağına dönüştürmek istediklerini ve fakülte önüne bir anıt inşa ettiklerini söyledi.

Anıtın sekiz köşeli Selçuklu yıldızı biçiminde tasarlandığını belirten Karaboğa, merkezde arıların iletişim davranışını simgeleyen bir figürün yer aldığını anlattı.

Anıtın yüksekliğinin Orhun Abideleri'ndeki Bilge Kağan Anıtı'na atıfla 3,90 metre olarak belirlendiğini ifade eden Karaboğa, tasarımda Türk tarihinden ve bilimsel çalışmalardan izler bulunduğunu söyledi.

KONFERANS PLAKET TAKDİMİYLE SONA ERDİ

Akdeniz Üniversitesi Fen Fakültesinde gerçekleştirilen konferans, katılımcıların sorularının yanıtlanmasıyla devam etti.

Programın sonunda Akdeniz Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Şükrü Özen ve Fen Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mustafa Alkan, YÖK Üyesi Prof. Dr. Derviş Karaboğa'ya teşekkür belgesi ve plaket takdim etti.

Konferans, yapay zekâ teknolojilerinin bilimsel gelişimi ve Türkiye'de geliştirilen algoritmaların uluslararası araştırmalara katkısı açısından önemli değerlendirmelere sahne oldu.

GRAFİK :KÜBRA ÇİÇEK
EDİTÖR:TUĞBA ÇİÇEK /HAKAN ÇİÇEK

Tepkiniz ne oldu?

like

dislike

love

funny

angry

sad

wow