BM Genel Sekreteri Guterres'ten COP31 Antalya'da Kritik Uyarı: Dünya 2,5 Derecelik Isınmaya Gidiyor

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri António Guterres, Antalya'da düzenlenen COP31 İklim Zirvesi'nde küresel ısınmanın geleceğine ilişkin önemli uyarılarda bulundu. Dünya genelinde sıcaklık artışının 1,5 derece sınırını geçici olarak aşmasının artık kaçınılmaz olduğunu belirten Guterres, mevcut iklim taahhütlerinin yüzyıl sonunda yaklaşık 2,5 derecelik ısınmaya işaret ettiğini söyledi. Fosil yakıtlardan uzaklaşılması, sera gazı emisyonlarının hızla azaltılması ve iklim finansmanının artırılması çağrısında bulunan Guterres, "Yanan bir gezegende barış inşa edemezsiniz" ifadelerini kullandı. 

BM GENEL SEKRETERİ GUTERRES COP31 ANTALYA'DA KONUŞTU

Türkiye'nin ev sahipliğinde 9-20 Kasım 2026 tarihleri arasında Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31), dünya liderlerini ve uluslararası kuruluşların temsilcilerini bir araya getirmeye devam ediyor.

BM Genel Sekreteri António Guterres, 13 Kasım Cuma günü düzenlediği basın toplantısında küresel iklim politikalarını değerlendirdi.

Guterres, iklim değişikliğiyle mücadelede mevcut çabaların yetersiz kaldığını belirterek fosil yakıtlardan uzaklaşılması, yenilenebilir enerji yatırımlarının hızlandırılması ve gelişmekte olan ülkelere sağlanan finansmanın artırılması gerektiğini söyledi.

BM İklim Değişikliği Sekretaryasının resmî programına göre Guterres'in basın toplantısı Antalya'daki Mevlana Basın Toplantısı Salonu'nda gerçekleştirildi. 

"BU, GENEL SEKRETER OLARAK KATILDIĞIM SON COP TOPLANTISI"

Antalya'daki konferansın kendisi açısından ayrı bir önem taşıdığını belirten Guterres, BM Genel Sekreteri olarak son COP toplantısına katıldığını ifade etti.

Yaklaşık 10 yıllık görev süresi boyunca iklim değişikliği konusunda bilimsel gerçekleri dile getirmeye çalıştığını anlatan Guterres, bazı açıklamalarının rahatsızlık oluşturmasına rağmen bu yaklaşımından vazgeçmediğini söyledi.

Guterres, "Bu, Genel Sekreter olarak katıldığım son COP toplantısı. Aynı zamanda Antalya'daki son etkinliğim" dedi.

BM Genel Sekreterliği görevinin bilimsel gerçekleri kamuoyuna aktarma sorumluluğunu da içerdiğini vurgulayan Guterres, iklim değişikliğinin sonuçlarına ilişkin uyarılarını görev süresinin sonuna kadar sürdüreceğini belirtti.

"YANAN BİR GEZEGENDE BARIŞ İNŞA EDEMEZSİNİZ"

İklim krizinin yalnızca çevresel sorunlarla sınırlı olmadığını belirten Guterres, küresel ısınmanın barış, kalkınma, insan hakları ve ekonomik istikrar üzerinde de önemli etkileri bulunduğunu söyledi.

İklim felaketlerinin ülkelerin borç yükünü artırdığını ve kalkınma alanında elde edilen kazanımları tehdit ettiğini ifade eden Guterres, şu sözleri kullandı:

"Yanan bir gezegende barış inşa edemezsiniz. İklim felaketleri insanları sürekli yeniden yoksulluğa sürüklerken yoksulluğu ortadan kaldıramazsınız."

İklim krizinden en fazla etkilenen ülkelerin ve toplulukların çoğu zaman krizin oluşumuna en az katkıda bulunan kesimler olduğunu vurgulayan Guterres, uluslararası iklim politikalarında adaletin gözetilmesi gerektiğine dikkat çekti.

"1,5 DERECE SINIRININ AŞILMASI ARTIK KAÇINILMAZ"

Küresel sıcaklık artışının sınırlandırılmasına yönelik değerlendirmelerde bulunan António Guterres, Paris Anlaşması'nın 1,5 derece hedefiyle ilgili önemli uyarılarda bulundu.

Küresel ortalama sıcaklığın sanayi öncesi döneme göre 1,5 derece artış sınırını geçici olarak aşmasının artık kaçınılmaz olduğunu belirten Guterres, bu aşımın mümkün olduğunca sınırlı tutulması gerektiğini söyledi.

Guterres, "1,5 derece sınırının aşılması artık kaçınılmaz. Bizim sorumluluğumuz, bu aşımın mümkün olduğunca küçük ve kısa süreli olmasını sağlamak ve sıcaklıkları olabildiğince hızlı bir şekilde yeniden 1,5 derecenin altına indirmektir" ifadelerini kullandı.

Guterres'in değerlendirmesinde, geçici sıcaklık aşımının kalıcı bir hedef değişikliği anlamına gelmediği, küresel ısınmanın yeniden 1,5 derecenin altına indirilmesi için çabaların sürdürülmesi gerektiği vurgulandı.

SERA GAZI EMİSYONLARINDA YILLIK YÜZDE 6 AZALTIM ÇAĞRISI

Küresel sıcaklık artışını sınırlandırabilmek için önümüzdeki yıllarda sera gazı emisyonlarının hızla azaltılması gerektiğini belirten Guterres, mevcut azaltım hızının yeterli olmadığını söyledi.

Guterres, önümüzdeki birkaç yıl boyunca emisyonların her yıl yaklaşık yüzde 6 oranında azaltılmasına ihtiyaç bulunduğunu ifade etti.

Bu hedefe ulaşılabilmesi için ülkelerin enerji, ulaşım, sanayi ve diğer sektörlerde daha güçlü iklim politikaları uygulaması gerektiğine işaret etti.

"DÜNYA 2,5 DERECELİK ISINMAYA DOĞRU GİDİYOR"

Ülkelerin mevcut iklim taahhütlerini değerlendiren BM Genel Sekreteri António Guterres, açıklanan ulusal iklim planlarının küresel sıcaklık artışını güvenli seviyelerde tutmak için yeterli olmadığını belirtti.

Ulusal Olarak Belirlenmiş Katkı Beyanları'nın (NDC) mevcut durumuna dikkat çeken Guterres, yüzyılın sonunda yaklaşık 2,5 derecelik sıcaklık artışına doğru gidildiğini söyledi.

Guterres, "Mevcut taahhütlere ve ulusal olarak belirlenmiş katkılara, yani ülkelerin iklim planlarına baktığımızda, yüzyılın sonunda sıcaklıkların yaklaşık 2,5 derece artacağı bir gidişatla karşı karşıyayız. Ve bu, felaketin reçetesidir" dedi.

Sınırlı ve geçici sıcaklık artışlarının bile iklim değişikliğinin mevcut olumsuz etkilerini ağırlaştırabileceğini vurguladı.

FOSİL YAKITLARDAN UZAKLAŞMA ÇAĞRISI

İklim değişikliğiyle mücadelede fosil yakıtlardan uzaklaşılmasının zorunlu olduğunu ifade eden Guterres, kömür, petrol ve doğal gaza bağımlılığın azaltılması gerektiğini belirtti.

Fosil yakıt kullanımının yalnızca çevresel riskleri artırmadığını, ülkeleri enerji fiyatlarındaki dalgalanmalara ve jeopolitik gelişmelere karşı da kırılgan hâle getirdiğini söyledi.

Guterres, "Tedarikçileri değiştirmek sorunu çözmez. Bağımlılığı azaltmak çözer" ifadelerini kullandı.

Yenilenebilir enerji, elektrik şebekeleri ve temiz enerji teknolojilerine yönelik yatırımların hızlandırılması gerektiğini vurguladı.

"GEZEGENİN GELECEĞİ FOSİL YAKIT LOBİSİNİN ŞARTLARINA GÖRE BELİRLENEMEZ"

İklim politikalarında bilimsel gerekliliklerle siyasi kararlar arasında önemli farklılıklar bulunduğunu belirten Guterres, uluslararası müzakerelerde fosil yakıt sektörünün etkisinin ele alınması gerektiğini söyledi.

Guterres, "Bilimin gerektirdikleri ile siyasetin ortaya koydukları arasındaki mesafe tehlikeli derecede geniş olmaya devam ediyor" dedi.

COP sürecinin bilimsel hedeflerle uygulanan politikalar arasındaki farkın azaltılmasına katkı sağlaması gerektiğini ifade eden Guterres, fosil yakıt lobisinin iklim müzakereleri üzerindeki etkisini eleştirdi.

"Gezegenimizin geleceği, onun yok edilmesinden kâr sağlayanların şartlarına göre müzakere edilemez" ifadelerini kullanan Guterres, iklim kararlarında bilimsel verilerin esas alınması çağrısında bulundu.

"KÜRESEL FİNANS SİSTEMİNDE YAPISAL BİR ADALETSİZLİK VAR"

Basın toplantısında gazetecilerin sorularını yanıtlayan Guterres, gelişmekte olan ülkelerin iklim değişikliğiyle mücadele için ihtiyaç duydukları finansmana erişimde ciddi sorunlarla karşılaştığını belirtti.

Gelişmiş ülkelerin finansman taahhütlerinin mevcut ihtiyaçları karşılamada yetersiz kaldığını savunan Guterres, uyum finansmanına ilişkin verilen sözlerle gerçek ihtiyaçlar arasında büyük fark bulunduğunu söyledi.

Guterres, "Uyum finansmanının üç katına çıkarılacağına ilişkin bir taahhüt vardı. Ancak burada yapılan tahminlere göre bu, ihtiyaç duyulan finansmanın yalnızca yüzde 20'sini karşılıyor" dedi.

Mevcut finansman sistemindeki yapısal eşitsizliklerin giderilmesi gerektiğini belirten Guterres, gelişmekte olan ülkelerin iklim fonlarına daha kolay erişebilmesi çağrısında bulundu.

İKLİM FONLARINA ERİŞİMDE BÜROKRATİK ENGELLER

İklim finansmanına erişimde idari süreçlerin önemli bir engel oluşturduğunu belirten Guterres, özellikle kurumsal kapasitesi sınırlı ülkelerin finansman kaynaklarından yeterince yararlanamadığını söyledi.

İklim fonlarının yöneticileriyle bu konuda görüşmeler yaptığını anlatan Guterres, başvuru ve değerlendirme süreçlerinin kolaylaştırılması gerektiğini ifade etti.

Ulusal ve çok taraflı kalkınma bankalarına da çağrıda bulunan Guterres, farklı finansman mekanizmalarıyla mevcut kaynakların etkisinin artırılabileceğini belirtti.

ERKEN UYARI SİSTEMLERİ İÇİN EK FİNANSMAN TALEBİ

Guterres, iklim kaynaklı afetlere karşı erken uyarı sistemlerinin yaygınlaştırılmasının önemine de değindi.

Sel, kuraklık, fırtına ve aşırı hava olayları karşısında toplumların önceden uyarılmasının can ve mal kayıplarını azaltabileceğini belirten Guterres, erken uyarı altyapılarının güçlendirilmesi gerektiğini söyledi.

BM'nin erken uyarı sistemlerinin yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmaları kapsamında 2027 yılı sonuna kadar dünya genelinde herkesin bu sistemlerin koruması altına alınması hedefleniyor.

Guterres'in COP31 kapsamında daha önce yaptığı açıklamaya göre, 2022'den bu yana erken uyarı çalışmalarını desteklemek amacıyla yaklaşık 2 milyar dolar kaynak harekete geçirildi. Buna rağmen ülkelerin yaklaşık üçte biri hâlâ yeterli erken uyarı korumasına sahip değil. 

"HİÇBİR ÜLKE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNDEN TEK BAŞINA KORUNAMAZ"

İklim krizinin sınır tanımayan küresel bir sorun olduğunu belirten António Guterres, hiçbir ülkenin yalnızca kendi politikalarıyla iklim değişikliğinin bütün etkilerinden korunamayacağını söyledi.

İklim değişikliğiyle mücadelede uluslararası dayanışmanın ve ortak sorumluluğun önemini vurgulayan Guterres, iklim eyleminin Birleşmiş Milletlerin çalışmalarının merkezinde bulunması gerektiğini ifade etti.

Küresel iklim politikalarının yalnızca emisyonların azaltılmasına değil, aynı zamanda barışın, kalkınmanın ve insan haklarının korunmasına da katkı sağlaması gerektiğini dile getirdi.

GUTERRES'TEN ANTALYA'DA VEDA MESAJI

BM Genel Sekreteri António Guterres, görev süresinin son COP toplantısında yaptığı açıklamalarını iklim değişikliğiyle mücadeleye yönelik bir çağrıyla tamamladı.

Guterres, uluslararası topluma seslenerek bilimsel gerçeklerin dikkate alınmasını ve iklim hedeflerinden vazgeçilmemesini istedi.

"Hiçbir ülke kendisini iklim değişikliğinden tek başına koruyamaz. Tek bir gezegeni paylaşıyoruz" ifadelerini kullanan Guterres, konuşmasını şu sözlerle tamamladı:

"Gerçeklerle yüzleşin, bilimi takip edin, geleceği seçin ve asla vazgeçmeyin."

Antalya'daki COP31, küresel sıcaklık artışının sınırlandırılması, fosil yakıtlardan uzaklaşılması ve gelişmekte olan ülkelerin iklim finansmanına erişiminin güçlendirilmesi konularında müzakerelere ev sahipliği yapmaya devam ediyor.

GRAFİK :KÜBRA ÇİÇEK
EDİTÖR:TUĞBA ÇİÇEK /HAKAN ÇİÇEK