Ispanağı geride bıraktı! Adaçayının demir miktarı şaşırttı: Herkes aynı hatayı yapıyor

Demir açısından zengin besinler arasında ilk akla gelen sebzelerden biri olan ıspanak, bu kez adaçayıyla yapılan karşılaştırmayla gündeme geldi. Besin bileşimi verilerine göre kurutulmuş adaçayı, eşit ağırlıktaki pişmiş ıspanağa kıyasla daha yüksek miktarda demir içeriyor. Ancak uzmanların üzerinde durduğu önemli bir ayrıntı var: Bir besinin demir içeriğinin yüksek olması, o besinden daha fazla demir alınacağı veya vücudun bu demiri daha iyi kullanacağı anlamına gelmiyor.

ADAÇAYININ DEMİR ORANI DİKKAT ÇEKTİ

Bitkisel besinlerin mineral değerlerine ilişkin veriler, kurutulmuş adaçayının demir bakımından yoğun bir içeriğe sahip olduğunu gösteriyor.

ABD Tarım Bakanlığı (USDA) besin verilerine göre 100 gram öğütülmüş, kurutulmuş adaçayında yaklaşık 28,12 miligram demir bulunuyor. Aynı miktardaki haşlanmış ve suyu süzülmüş ıspanakta ise yaklaşık 3,57 miligram demir yer alıyor.

Bu verilere göre kurutulmuş adaçayının birim ağırlıktaki demir miktarı, pişmiş ıspanağın yaklaşık 8 katına ulaşıyor. 

ADAÇAYI NEDEN DAHA FAZLA DEMİR İÇERİYOR?

İki besin arasındaki farkın önemli nedenlerinden biri su oranı.

Ispanak, pişirilmiş olsa bile yüksek miktarda su içerirken adaçayı kurutulduğunda suyunun büyük bölümünü kaybediyor.

Bu durum, kurutulmuş adaçayının aynı ağırlıktaki taze veya pişmiş sebzelere göre daha yoğun mineral değerleri göstermesine neden oluyor.

Ancak adaçayı genellikle küçük miktarlarda kullanılırken ıspanak bir öğünde çok daha büyük porsiyonlar halinde tüketilebiliyor.

Bu nedenle yalnızca 100 gram üzerinden yapılan karşılaştırma, günlük beslenmede alınan toplam demir miktarını tek başına açıklamıyor.

ADAÇAYI MI, ISPANAK MI DAHA FAYDALI?

Her iki besin de dengeli beslenmenin bir parçası olabilir. Ancak demir bakımından değerlendirme yapılırken tüketilen miktar ve mineralin vücut tarafından emilimi önem taşıyor.

Bitkisel besinlerde bulunan demir, non-hem demir olarak adlandırılıyor. Bu demirin emilimi, hayvansal kaynaklardaki hem demire kıyasla daha fazla beslenme faktöründen etkileniyor.

Özellikle C vitamini içeren besinler bitkisel demirin emilimini desteklerken, bazı bitkisel bileşikler emilimi azaltabiliyor. 

ADAÇAYI İÇMEK DEMİR EKSİKLİĞİNE İYİ GELİR Mİ?

Kurutulmuş adaçayının yüksek demir içeriği, adaçayı çayının demir eksikliğini tedavi ettiği anlamına gelmiyor.

Demleme sırasında bitkinin içerdiği demirin ne kadarının suya geçtiği ve vücutta ne ölçüde emildiği ayrıca değerlendirilmesi gereken konular arasında bulunuyor.

Üstelik bilimsel araştırmalar, bazı bitki çaylarında bulunan polifenollerin yemeklerle birlikte tüketildiğinde bitkisel kaynaklı demirin emilimini azaltabileceğini gösteriyor. 

Demir eksikliği veya kansızlık sorunu yaşayan kişilerin yalnızca bitki çaylarına güvenmek yerine sağlık uzmanının önerilerine uygun beslenmesi ve gerekli tedaviyi alması önem taşıyor.

DEMİR EMİLİMİNİ ARTIRMAK İÇİN NELERE DİKKAT EDİLMELİ?

Demirden yararlanabilmek için yalnızca besinin içerdiği mineral miktarına değil, öğünün bütününe dikkat etmek gerekiyor.

C vitamini açısından zengin biber, limon ve benzeri besinlerin demir içeren yiyeceklerle birlikte tüketilmesi, bitkisel demirin emilimini destekleyebiliyor.

TÜBİTAK Bilim ve Teknik'in değerlendirmesine göre çay ve kahvenin içerdiği bazı bileşikler ise demir emilimini sınırlandırabiliyor. Özellikle demir eksikliği yaşayan kişilere, çay ve kahveyi öğünlerle birlikte tüketmemeleri öneriliyor. 

YÜKSEK DEMİR İÇERİĞİ TEK BAŞINA YETERLİ DEĞİL

Kurutulmuş adaçayının besin analizlerinde ıspanaktan daha yüksek demir değeri göstermesi dikkat çekse de bu sonuç, ıspanağın besleyici değerinin düşük olduğu anlamına gelmiyor.

Ispanak, folat ve çeşitli vitaminler açısından da beslenmede önemli bir yere sahip.

Uzmanların değerlendirmeleri, demir ihtiyacının tek bir besinle karşılanması yerine farklı besin kaynaklarının dengeli şekilde tüketilmesinin önemini ortaya koyuyor.

Adaçayının içerdiği mineral miktarı yüksek olsa da demir eksikliği için doğrudan bir tedavi yöntemi olarak görülmemesi gerekiyor.