Antalya'dan Lübnan'a Uzanan İnanılmaz Yolculuk: Tek Yüzgeçli Caretta DOA Bilim Dünyasını Şaşırttı

Antalya'nın Belek sahilinde doğuştan bir arka yüzgeci bulunmadığı belirlenen ve “DOA” adı verilen caretta caretta, bilim dünyasında dikkat çeken bir yolculuğa imza attı. Temmuz ayında uydu takip cihazıyla denize bırakılan deniz kaplumbağasının Kıbrıs'ın güneyinden geçerek Lübnan kıyılarına ulaştığı tespit edildi. Uzmanlara göre DOA, doğuştan uzuv gelişmemesi durumu olan ve uyduyla takip edilen dünyada bilinen ilk deniz kaplumbağası olma özelliğini taşıyor.

TEK YÜZGEÇLİ CARETTA BELEK'TE KEŞFEDİLDİ

Akdeniz'in önemli caretta caretta yuvalama alanlarından Antalya'nın Belek ve Boğazkent kumsallarında, Ekolojik Araştırmalar Derneği (EKAD) tarafından yürütülen koruma çalışmalarında sıra dışı bir deniz kaplumbağasıyla karşılaşıldı.

Yumurtlamak için kıyıya çıkan yetişkin dişi carettanın arka yüzgeçlerinden birinin bulunmadığı fark edildi.

İlk incelemelerde yüzgecini sonradan kaybetmiş olabileceği düşünülen kaplumbağanın, veteriner hekim muayenesi ve röntgen sonucunda bu şekilde dünyaya geldiği belirlendi.

Araştırmacılar, kaplumbağaya “DOA” adını vererek hareketlerini uydu üzerinden takip etmeye karar verdi.

ANTALYA'DAN LÜBNAN KIYILARINA ULAŞTI

Belek'teki turizm tesislerinin desteğiyle sağlanan uydu takip cihazı, 25 Temmuz'da DOA'ya takıldı ve kaplumbağa denize bırakıldı.

Uydu verilerine göre DOA, Akdeniz'deki yolculuğu sırasında Kıbrıs'ın güneyinden geçerek Lübnan kıyılarına ulaştı.

Takip haritasında kaplumbağanın son konumunun Belek'e kuş uçuşu uzaklığı 541 kilometre olarak gösterildi.

Araştırmacılar, DOA'nın göç rotasını ve kışlama davranışlarını izlemeyi sürdürüyor.

DÜNYADA BİLİNEN İLK ÖRNEK OLABİLİR

EKAD Yönetim Kurulu Üyesi ve Ordu Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Onur Candan, DOA'nın bilimsel açıdan özel bir örnek olduğunu belirtti.

Candan, “Şu ana kadar literatürde amelik bir bireyle ilgili herhangi bir yayın yok. Bildirilmiş bir rapor yok. Yuvalamaya çıkan ampute bireyler var. Ama amelik birey yok” dedi.

Doğuştan bir uzvun gelişmemesi durumunun ameli olarak tanımlandığını ifade eden Candan, DOA'nın bu özelliğe sahip olup uyduyla takip edilen dünyada bilinen ilk deniz kaplumbağası olduğunu söyledi.

YUVA AÇAMAYINCA EKİPLER YARDIMA KOŞTU

EKAD Başkanı Dr. Ali Fuat Canbolat, DOA'yı ilk kez yumurtlamak için yuva açmaya çalışırken gördüklerini anlattı.

Deniz kaplumbağalarının yumurtlama yuvalarını iki arka yüzgecini kullanarak kazdığını belirten Canbolat, DOA'nın tek yüzgeci nedeniyle yeterli derinliğe ulaşamadığını söyledi.

Normalde yaklaşık 50 santimetre derinliğinde olması gereken yuvayı yalnızca 10-15 santimetre kazabilen DOA, yumurtalarını yüzeye yakın bırakarak denize döndü.

EKAD ekipleri, yumurtaları uygun derinlikte hazırladıkları bir yuvaya taşıyarak koruma altına aldı.

“BU HAYVANIN BİR YAŞAM SAVAŞI VAR”

DOA'nın doğuştan bir yüzgeci olmamasına rağmen yetişkinliğe ulaşmasının ve üreyebilmesinin dikkat çekici olduğunu vurgulayan Dr. Ali Fuat Canbolat, kaplumbağanın en az 20 yaşında olduğunu değerlendirdiklerini belirtti.

Canbolat, “Bu hayvan 20 yıldır yaşıyor, çiftleşmiş. Yumurtlamaya da çıktı. Tamam yuvayı açamadı ama hayvanın bir yaşam savaşı var” ifadelerini kullandı.

Uydu takip cihazı takma kararını dikkatle değerlendirdiklerini anlatan Canbolat, DOA'nın göç edip etmediğini öğrenmek istediklerini ve Lübnan kıyılarına kadar ilerlediğini gördüklerini söyledi.

RÖNTGEN SONUCU GERÇEĞİ ORTAYA ÇIKARDI

Prof. Dr. Onur Candan, kaplumbağanın yüzgecinin sonradan kopmadığının yapılan incelemelerle anlaşıldığını belirtti.

Vücudunda herhangi bir yara izine rastlanmadığını ifade eden Candan, röntgen görüntülerinde yüzgecin bağlantı bölgesinin dahi gelişmediğinin tespit edildiğini söyledi.

Bu bulguların DOA'nın sonradan uzuv kaybetmiş bir kaplumbağa değil, doğuştan uzuv gelişmemesi durumuna sahip bir birey olduğunu gösterdiğini vurguladı.

DOA'NIN GÖÇ PERFORMANSI DİĞER CARETTALARLA KARŞILAŞTIRILACAK

Araştırmacılar, DOA'nın uydu verilerini diğer deniz kaplumbağalarının göç hareketleriyle karşılaştırmayı planlıyor.

Günlük hareket mesafeleri, yüzme aktiviteleri, göç hızı ve dinlenme davranışları incelenerek eksik yüzgecin denizdeki yaşamına etkisi araştırılacak.

Prof. Dr. Candan, mevcut verilere göre DOA'nın göç rotasının düzenli göründüğünü ancak ayrıntılı analizler tamamlanmadan kesin bir değerlendirme yapılamayacağını belirtti.

Antalya'dan Lübnan kıyılarına uzanan bu sıra dışı yolculuğun, deniz kaplumbağalarının fiziksel farklılıklara uyum sağlama yeteneklerinin anlaşılmasına katkı sunması bekleniyor.

GRAFİK :KÜBRA ÇİÇEK
EDİTÖR:TUĞBA ÇİÇEK /HAKAN ÇİÇEK